Dostęp informacji

„Dostęp informacji” oznacza prawnie uregulowaną możliwość uzyskania, poznania, przeglądania lub wykorzystania określonych danych, dokumentów albo wiadomości. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Jego znaczenie zależy od rodzaju informacji, podmiotu uprawnionego, celu dostępu oraz przepisów regulujących daną dziedzinę.

Dostęp do informacji może mieć w szczególności charakter:

• publiczny, gdy informacje są udostępniane każdemu albo określonej grupie osób, na przykład informacje o Krajowym Rejestrze Sądowym, właściwości sądów, formularzach i opłatach;
• urzędowy lub procesowy, gdy prawo do informacji przysługuje organowi, stronie postępowania albo funkcjonariuszowi wykonującemu ustawowe zadania;
• wewnętrzny, gdy wynika ze stosunku organizacyjnego lub korporacyjnego, na przykład z uprawnień rady nadzorczej do badania dokumentów spółki i żądania informacji od zarządu lub pracowników;
• ograniczony, gdy dostęp jest uzależniony od zgody, upoważnienia, wykazania interesu prawnego, uiszczenia opłaty albo spełnienia wymogów technicznych.

Przepisy dotyczące dostępu do informacji określają zwykle zakres udostępnianych danych, osoby uprawnione, tryb złożenia wniosku, sposób przekazania informacji oraz ewentualne opłaty. Mogą także przewidywać obowiązek przechowywania dokumentacji, uzupełnienia wniosku lub udzielenia informacji przez osobę, która znajduje się w jej posiadaniu.

Prawo dostępu nie ma charakteru bezwzględnego. Ograniczenia wynikają między innymi z ochrony prywatności i danych osobowych, tajemnicy skarbowej, poufności informacji gospodarczych oraz potrzeby ochrony prawidłowego toku postępowania. Nieuprawnione uzyskanie, ujawnienie lub wykorzystanie informacji może prowadzić do odpowiedzialności prawnej, w tym karnej. Zasady dostępu występują między innymi w prawie rejestrowym, podatkowym, farmaceutycznym, geodezyjnym, konkurencji i konsumentów, postępowaniu cywilnym oraz prawie spółek. W praktyce termin wskazuje więc nie tylko na samą możliwość poznania informacji, lecz także na formalne warunki i granice jej uzyskania.