Dostęp

„Dostęp” w języku prawnym oznacza możliwość dotarcia do określonego miejsca, systemu, danych, informacji, dokumentów albo świadczenia oraz korzystania z nich na warunkach określonych w przepisach. Termin ten nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia. Jego zakres zależy od przedmiotu dostępu, podmiotu uprawnionego oraz wymagań dotyczących sposobu i czasu korzystania.

Najczęściej wyróżnia się dostęp:

• fizyczny, obejmujący możliwość wejścia na teren lub przejazdu, na przykład zapewnienie nieruchomości dostępu do drogi publicznej albo umożliwienie uprawnionym pracownikom wejścia na teren w celu przeprowadzenia kontroli i wykonania pomiarów;
• informacyjny, polegający na uzyskaniu informacji, danych lub dokumentów, w tym danych dotyczących nieruchomości, gospodarki wodnej, osób wykonujących zawody prawnicze albo zasad równego traktowania w zatrudnieniu;
• elektroniczny, związany z korzystaniem z systemu teleinformatycznego, rejestru lub konta użytkownika, zwykle po uwierzytelnieniu i autoryzacji;
• udziałowy, oznaczający możliwość uczestniczenia w postępowaniu lub przetargu, z zachowaniem jawności i równego traktowania uczestników.

Dostęp może wynikać bezpośrednio z przepisu, z decyzji organu, z czynności prawnej albo z istniejącego stosunku prawnego. Niekiedy jest uprawnieniem osoby lub podmiotu, a niekiedy obowiązkiem innego podmiotu, który ma dostęp zapewnić. Przepisy mogą uzależniać jego uzyskanie od wykazania interesu, posiadania określonego statusu, złożenia wniosku, uiszczenia opłaty, użycia odpowiednich danych uwierzytelniających albo spełnienia wymagań technicznych. Dostęp może być także ograniczony ze względu na ochronę danych, bezpieczeństwo systemu, prawa właściciela lub inne ustawowo chronione interesy.

W Prawie o adwokaturze termin odnosi się między innymi do udostępniania list i informacji o osobach wykonujących określone zawody. W Prawie budowlanym oznacza korzystanie z konta i dziennika budowy w systemie elektronicznym. W Prawie wodnym obejmuje między innymi udział w przetargu, uzyskiwanie danych oraz wejście na nieruchomość w celu wykonania czynności kontrolnych. W przepisach dotyczących nieruchomości może oznaczać zarówno dostęp drogowy, jak i dostęp sądów do bazy danych katastralnych. Praktyczne znaczenie pojęcia polega na określeniu, kto może korzystać z danego zasobu lub miejsca, w jakim zakresie i po spełnieniu jakich warunków.