Przepis przyznaje każdemu prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Oznacza to, że praca powinna być organizowana i wykonywana w warunkach, które zapewniają bezpieczeństwo oraz higienę. Sam przepis nie opisuje szczegółowych zasad realizacji tego prawa. Wskazuje, że sposób jego wykonania, a także obowiązki pracodawcy, określa ustawa. Przepis wymienia również podstawowe uprawnienia pracownika związane z czasem odpoczynku. Pracownik ma prawo do dni wolnych od pracy w zakresie określonym w ustawie. Ma także prawo do corocznych płatnych urlopów, czyli okresów wypoczynku, za które zachowuje prawo do wynagrodzenia na zasadach określonych w ustawie. Ustawa określa ponadto maksymalne normy czasu pracy. Oznacza to, że przepisy ustawowe wyznaczają najwyższy dopuszczalny wymiar czasu pracy. Z treści przepisu wynika więc, że szczegółowe zasady dotyczące bezpieczeństwa pracy, obowiązków pracodawcy, dni wolnych, płatnych urlopów oraz limitów czasu pracy nie wynikają bezpośrednio z samego tego przepisu, lecz mają być określone w ustawie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis rozstrzyga, że wcześniejsze regulacje dotyczące dni wolnych od pracy tracą moc, jeżeli przewidują rozwiązania inne niż ta ustawa. Oznacza to, że w zakresie tego samego zagadnienia nie obowiązują równocześnie odmienne zasady wynikające z innych przepisów. Znaczenie mają więc rozwiązania przyjęte w tej ustawie, a wcześniejsze regulacje pozostają bez mocy wtedy, gdy regulują dni wolne od pracy w odmienny sposób.

o dniach wolnych od pracy

Przepis wprowadza w Kodeksie pracy nową regulację dotyczącą rozpatrywania sporów o roszczenia ze stosunku pracy. Obejmuje ona zarówno możliwość dochodzenia roszczeń przed sądem, jak i poprzedzające postępowanie pojednawcze przed komisją pojednawczą. Pracownik może wystąpić na drogę sądową, a przedtem może zażądać wszczęcia postępowania pojednawczego. Kierownik zakładu pracy i pracownik powinni dążyć do polubownego zakończenia sporu.

Komisje pojednawcze powołuje się w uspołecznionych zakładach pracy zatrudniających co najmniej 50 pracowników, a także, fakultatywnie, w mniejszych zakładach. Przepis określa podmioty uprawnione do ich powoływania, zasady ustalania kadencji i liczby członków oraz wyłączenia dotyczące między innymi kierownika zakładu pracy, głównego księgowego i radcy prawnego. Postępowanie wszczyna się na pisemny lub ustny wniosek pracownika, a komisja działa w zespołach co najmniej trzyosobowych. Ugoda jest wpisywana do protokołu i nie może być sprzeczna z prawem ani zasadami współżycia społecznego.

Regulacja określa także terminy zakończenia postępowania pojednawczego oraz możliwość przekazania sprawy sądowi pracy, gdy ugoda nie została zawarta. Wniosek do komisji zastępuje pozew, a jego zgłoszenie przerywa bieg terminów wskazanych w art. 264. Sprawy niektórych pracowników rozpoznają komisje pojednawcze przy sądach pracy.

Sądy pracy rozstrzygają spory o roszczenia ze stosunku pracy, z wyłączeniem spraw dotyczących ustanawiania nowych warunków pracy i płacy, stosowania norm pracy oraz mieszkań funkcyjnych i pomieszczeń w hotelach pracowniczych. Postępowanie jest wolne od opłat sądowych, a przepis wskazuje również krótkie terminy na odwołanie od wypowiedzenia, żądanie przywrócenia do pracy, odszkodowania lub nawiązania umowy o pracę. W określonych sytuacjach sąd może przywrócić uchybiony termin.

o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1985/85/text/U/D19850085Lj.pdf

Przepis reguluje sposób zapewnienia świadczeń zdrowotnych oraz dostępności aptek w szczególnym dniu wskazanym w jego treści. Obejmuje dwa odrębne obowiązki organizacyjne.

Po pierwsze, świadczenia udzielane w szpitalach oraz w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej mają być realizowane zgodnie z kolejnością zgłoszeń zaplanowaną na ten dzień. Zasada ta dotyczy świadczeń finansowanych ze środków publicznych, które zostały przewidziane do udzielenia w godzinach pracy danego świadczeniodawcy. Odnosi się przy tym do świadczeniodawcy mającego zawartą umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W praktyce oznacza to zachowanie ustalonego harmonogramu i kolejności pacjentów, bez tworzenia odrębnego sposobu przyjmowania tylko z powodu szczególnego charakteru tego dnia.

Po drugie, apteka ogólnodostępna objęta uchwałą rady powiatu, która nakłada na nią obowiązek zapewnienia dostępności świadczeń w dni wolne od pracy, musi zapewnić tę dostępność także w dniu określonym w przepisie. Obowiązek apteki wynika więc z wcześniejszego objęcia jej powiatowym wykazem lub ustaleniem dotyczącym dyżurów i zostaje rozszerzony na ten konkretny dzień.

Znaczenie przepisu polega na utrzymaniu ciągłości zaplanowanych świadczeń medycznych oraz dostępności aptek, mimo szczególnej organizacji pracy w tym dniu.

o ustanowieniu Święta Narodowego z okazji Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/2117/text/T/D20182117L.pdf

Osoby powołane w skład inspekcji mogą otrzymać dni wolne od pracy. Przepis nie określa samodzielnie liczby tych dni ani szczegółowych warunków ich udzielania. Wskazuje jedynie, że w tym zakresie należy stosować tryb opisany w § 5. Oznacza to, że zasady dotyczące dni wolnych dla inspekcji są takie same jak zasady określone w tym paragrafie.

w sprawie należności pieniężnych przysługujących komisarzom wyborczym, członkom komisji wyborczych i osobom powołanym w skład inspekcji w wyborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy

Jeżeli wnioskodawca chce, aby legalizacja została wykonana poza zwykłymi godzinami pracy urzędu albo w dniu wolnym od pracy, musi liczyć się z podwyższoną opłatą. W takiej sytuacji opłata określona w przepisach wskazanych w regulacji wzrasta o 100%, czyli zostaje podwojona. Podwyżka ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wykonanie czynności poza standardowym czasem następuje na żądanie wnioskodawcy.

w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy

w sprawie zasad ustalania przez kierowników niektórych urzędów rozkładu czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiaru w poszczególnych dniach tygodnia

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/512/text/O/D20250512.pdf

Dni wolne od pracy

Dni wolne od pracy w przepisach

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o dniach wolnych od pracy1 przepis

o rozpoznawaniu przez sądy spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.1 przepis

o ustanowieniu Święta Narodowego z okazji Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

w sprawie należności pieniężnych przysługujących komisarzom wyborczym, członkom komisji wyborczych i osobom powołanym w skład inspekcji w wyborach do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz trybu udzielania im dni wolnych od pracy1 przepis

w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy1 przepis

w sprawie zasad ustalania przez kierowników niektórych urzędów rozkładu czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiaru w poszczególnych dniach tygodnia1 przepis