Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ustanawia zasadę, że najważniejsze elementy opodatkowania i innych danin publicznych muszą być określone w ustawie. Dotyczy to zarówno samego nałożenia podatku lub daniny, jak i wskazania podmiotów opodatkowania, przedmiotów opodatkowania oraz stawek podatkowych. Oznacza to, że te kwestie powinny wynikać z aktu prawnego rangi ustawy. Również zasady przyznawania ulg i umorzeń muszą zostać uregulowane w ustawie. Przepis wymaga ponadto, aby w ustawie określono kategorie podmiotów zwolnionych od podatków. Obejmuje więc nie tylko ustanowienie obowiązku podatkowego, lecz także reguły dotyczące ulg, umorzeń i zwolnień. Przepis nie wskazuje wysokości konkretnych stawek, nie wymienia poszczególnych podatków ani danin i nie określa szczegółowych warunków ulg, umorzeń lub zwolnień. Ustala natomiast, że regulacja tych zagadnień ma następować w drodze ustawy.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

#### Wprowadzenie

Art. 5 ustawy o finansach publicznych definiuje pojęcie środków publicznych oraz szczegółowo klasyfikuje ich źródła. Jest to kluczowy przepis dla zrozumienia struktury finansów publicznych w Polsce, ponieważ określa, jakie zasoby finansowe są uznawane za środki publiczne i jakie są ich główne źródła.

#### Analiza przepisu

1. **Środki publiczne**:
   - **Dochody publiczne**: Są to wszelkie wpływy finansowe, które państwo oraz jednostki samorządu terytorialnego uzyskują z różnych źródeł, w tym z podatków, opłat, składek oraz innych danin publicznych.
   - **Środki z budżetu Unii Europejskiej oraz EFTA**: Obejmują fundusze strukturalne, Fundusz Spójności, oraz inne programy pomocowe, które nie podlegają zwrotowi.
   - **Środki z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju**: Odwołanie do art. 3b tej ustawy wskazuje na specyficzne fundusze przeznaczone na realizację polityki rozwoju.
   - **Środki określone w art. 202 ust. 4**: Przepis ten odnosi się do szczególnych przypadków finansowania, które są określone w innych ustawach.
   - **Środki ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi**: Obejmuje to wszelkie inne fundusze, które nie są wymienione w pkt 2, ale również nie podlegają zwrotowi.
   - **Przychody budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego**: Obejmują one wpływy ze sprzedaży papierów wartościowych, prywatyzacji majątku, spłat pożyczek i kredytów, otrzymanych pożyczek i kredytów oraz innych operacji finansowych.
   - **Przychody jednostek sektora finansów publicznych**: Są to wpływy z działalności prowadzonej przez te jednostki oraz inne źródła.

2. **Dochody publiczne**:
   - **Daniny publiczne**: Obejmują podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysków przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych, a także inne świadczenia pieniężne wynikające z odrębnych ustaw.
   - **Inne dochody budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego**: Są to wpływy należne na podstawie odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych.
   - **Wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług**: Dotyczy to jednostek sektora finansów publicznych.
   - **Dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych**: Obejmują wpływy z umów najmu, dzierżawy, odsetki od środków na rachunkach bankowych, odsetki od udzielonych pożyczek i posiadanych papierów wartościowych, dywidendy, spadki, zapisy, darowizny, odszkodowania, kwoty z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji oraz dochody ze sprzedaży majątku.

3. **Środki z funduszy unijnych i międzynarodowych**:
   - **Fundusze strukturalne i inne programy UE**: Obejmują środki z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, Europejskiego Funduszu Rybackiego, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury.
   - **Środki z EFTA**: Obejmują niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, takie jak Norweski Mechanizm Finansowy, Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarsko-Polski Program Współpracy.
   - **Programy przedakcesyjne i inne programy UE**: Obejmują środki na realizację programów przedakcesyjnych, Programu Środki Przejściowe, wspólnej polityki rolnej, programów w ramach celu Europejska Współpraca Terytorialna oraz innych programów określonych w rozporządzeniach UE.

4. **Uprawnienia Rady Ministrów**:
   - Rada Ministrów ma prawo określić, w drodze rozporządzenia, środki publiczne niezaliczane do środków wymienionych w ust. 3 pkt 5c i 6 oraz termin ich wydatkowania, uwzględniając źródło ich pochodzenia, przeznaczenie oraz beneficjentów tych środków.

#### Wnioski

Art. 5 ustawy o finansach publicznych precyzyjnie definiuje, co stanowi środki publiczne, oraz klasyfikuje ich źródła. Jest to fundamentalny przepis dla zarządzania finansami publicznymi, ponieważ określa ramy prawne dla gromadzenia i wydatkowania środków publicznych. Przepis ten jest również istotny z punktu widzenia transparentności i odpowiedzialności finansowej jednostek sektora publicznego.

o finansach publicznych

Ochrona środowiska opiera się nie tylko na zakazach, ale też na instrumentach finansowych. Przepis zbiera je w jednym, otwartym katalogu: obok opłat i kar pieniężnych wymienia rozwiązania podatkowe służące celom środowiskowym.

### Najważniejsze punkty

- Wyliczenie ma charakter przykładowy, bo posłużono się zwrotem „w szczególności".
- Pierwszym instrumentem jest opłata za korzystanie ze środowiska.
- Drugim jest administracyjna kara pieniężna.
- Trzecim są zróżnicowane stawki podatków i innych danin publicznych służące celom ochrony środowiska.
- Czwartym jest opłata emisyjna, o której mowa w art. 321a ust. 1.
- Sam przepis nie nakłada obowiązku zapłaty, podstawy poszczególnych świadczeń wynikają z przepisów szczegółowych.

### W praktyce

Katalog porządkuje system, lecz nie zastępuje podstaw prawnych konkretnych należności: wysokość, tryb ustalenia i termin zapłaty określają przepisy odrębne. Otwartość wyliczenia sprawia, że wprowadzenie nowego instrumentu finansowego nie wymaga zmiany tego artykułu.

Danina publiczna

Danina publiczna w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o finansach publicznych1 przepis

Prawo ochrony środowiska1 przepis

Prawo wodne1 przepis