Przepis pozwalał wnukom spadkodawcy odziedziczyć gospodarstwo rolne w miejsce rodzica, który sam warunków nie spełniał. Dziś ma znaczenie wyłącznie historyczne: nie stosuje się go do spadków otwartych po 14 lutego 2001 r., gdy Trybunał Konstytucyjny uznał te ograniczenia za niezgodne z Konstytucją.

### Najważniejsze punkty

- **Cezura czasowa**: reguły te bada się tylko przy spadkach otwartych do tej daty. Przy późniejszych gospodarstwo rolne dziedziczy się na zasadach ogólnych.
- **Kogo dotyczył**: wnuków spadkodawcy, którzy w chwili otwarcia spadku stale pracowali bezpośrednio przy produkcji rolnej albo mieli przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej (art. 1059 pkt 1 i 2).
- **Węższy katalog warunków niż dla dzieci**: sama małoletniość albo trwała niezdolność do pracy nie otwierały wnukom drogi do dziedziczenia gospodarstwa.
- **Działał także wtedy, gdy rodzic żył**, ale nie mógł dziedziczyć gospodarstwa dla braku własnych warunków z art. 1059. To odróżniało tę regułę od zwykłego wstąpienia w miejsce zmarłego rodzica.
- **Granice udziału** wyznaczał art. 931 § 2, czyli udział, który przypadłby rodzicowi przy dziedziczeniu ustawowym.
- **Stosowanie do dalszych zstępnych**: tę samą zasadę stosowało się odpowiednio do prawnuków i kolejnych pokoleń.

### W praktyce

Przepis zachowuje znaczenie tylko w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku po osobach zmarłych przed cezurą. Krąg uprawnionych ustala się wówczas według stanu z dnia śmierci spadkodawcy, a nie z dnia orzekania.

Kodeks cywilny

Przepis pozwalał rodzeństwu spadkodawcy i dzieciom rodzeństwa odziedziczyć gospodarstwo rolne, gdy zstępni nie spełniali wymaganych warunków. Dziś ma znaczenie wyłącznie historyczne: nie stosuje się go do spadków otwartych po 14 lutego 2001 r., gdy Trybunał Konstytucyjny uznał te ograniczenia za niezgodne z Konstytucją.

### Najważniejsze punkty

- **Cezura czasowa**: reguły te bada się tylko przy spadkach otwartych do tej daty. Przy późniejszych gospodarstwo rolne wchodzi do spadku na zasadach ogólnych.
- **Rodzeństwo** (§ 1) dziedziczyło gospodarstwo, jeżeli w chwili otwarcia spadku stale pracowało bezpośrednio przy produkcji rolnej albo miało przygotowanie zawodowe do jej prowadzenia (art. 1059 pkt 1 i 2), a zstępni spadkodawcy nie mogli gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków z art. 1059 lub art. 1060.
- **Dzieci rodzeństwa** (§ 2) wchodziły na tych samych warunkach, gdy ich rodzic nie mógł dziedziczyć gospodarstwa, w granicach wyznaczonych przez art. 934.
- **Węższy katalog warunków**: małoletniość ani trwała niezdolność do pracy nie wystarczały - inaczej niż przy zstępnych spadkodawcy.
- **Kolejność była ścisła**: rodzeństwo wchodziło dopiero po ustaleniu, że żaden ze zstępnych warunków nie spełnia.
- **Stosowanie do dalszych zstępnych rodzeństwa** następowało odpowiednio.

### W praktyce

Przepis pojawia się dziś w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku po osobach zmarłych przed cezurą, prowadzonych po wielu latach. Sąd bada wtedy stan faktyczny z dnia śmierci spadkodawcy, w tym rzeczywistą pracę przy produkcji rolnej i posiadane kwalifikacje.

Dalsi zstępni

Dalsi zstępni w przepisach

Kodeks cywilny3 przepisy