Czynność dowodowa

Czynność dowodowa to działanie procesowe podejmowane w celu uzyskania, utrwalenia, sprawdzenia albo oceny informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jej przedmiotem może być dowód osobowy, rzeczowy, dokument, zapis obrazu lub dźwięku, a także wiadomości wymagające wiedzy specjalnej. Termin ma charakter funkcjonalny i obejmuje czynności, dzięki którym materiał dowodowy jest pozyskiwany lub poddawany procesowej ocenie.

Do najczęstszych czynności dowodowych należą:

• przesłuchanie oskarżonego, obwinionego, świadka lub biegłego,
• oględziny osoby, miejsca, rzeczy albo dokumentu,
• przeprowadzenie eksperymentu procesowego,
• uzyskanie opinii biegłego,
• odczytanie, ujawnienie albo zabezpieczenie dokumentu lub innego nośnika informacji,
• konfrontacja osób oraz inne czynności służące sprawdzeniu wiarygodności dowodów.

Czynność dowodową przeprowadza przede wszystkim sąd, prokurator, organ prowadzący postępowanie przygotowawcze albo właściwy organ dyscyplinarny. W określonych sytuacjach inicjatywa może pochodzić od strony, która składa wniosek o przeprowadzenie dowodu lub wskazuje potrzebę uzupełnienia materiału. Sam wniosek dowodowy nie jest jeszcze czynnością dowodową, ponieważ dopiero jego wykonanie prowadzi do uzyskania albo zweryfikowania dowodu.

Zasady wykonywania tych czynności określają przepisy postępowania właściwe dla danej sprawy, w szczególności Kodeks postępowania karnego, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz regulacje dotyczące postępowań dyscyplinarnych. Czynności mogą być przeprowadzane na rozprawie, posiedzeniu, podczas oględzin lub eksperymentu, a niekiedy także w ramach pomocy prawnej między organami różnych państw.

Prawidłowe przeprowadzenie czynności dowodowej ma znaczenie dla rzetelności postępowania. Zwykle wymaga określenia jej przedmiotu, zachowania uprawnień uczestników, sporządzenia protokołu lub innego utrwalenia przebiegu oraz umożliwienia zgłaszania uwag w przypadkach przewidzianych prawem. Uchybienia mogą wpływać na możliwość wykorzystania uzyskanych informacji przy rozstrzyganiu sprawy.