Część składowa

Część składowa to element rzeczy, który nie może zostać od niej odłączony bez uszkodzenia albo istotnej zmiany całości lub elementu odłączanego. W polskim prawie cywilnym część składowa nie jest traktowana jako samodzielny przedmiot własności ani innych praw rzeczowych. Co do zasady dzieli los prawny rzeczy głównej, dlatego czynność dotycząca rzeczy obejmuje również jej części składowe, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W odniesieniu do gruntu częściami składowymi są w szczególności budynki, inne urządzenia trwale związane z gruntem oraz rośliny od chwili ich zasadzenia lub zasiania. O tym, czy dany element jest częścią składową, decyduje przede wszystkim trwałość połączenia i skutki jego odłączenia, a nie sama możliwość fizycznego oddzielenia. Szczególne zasady dotyczą między innymi niektórych urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania określonych mediów, które mogą pozostawać związane z przedsiębiorstwem, a nie z gruntem.

Częścią składową nieruchomości mogą być także prawa związane z jej własnością. Nie należy natomiast utożsamiać części składowej z przynależnością. Przynależność jest odrębną rzeczą ruchomą, która służy do korzystania z rzeczy głównej zgodnie z jej przeznaczeniem, ale nie jest z nią fizycznie i trwale połączona. Odrębną kategorię stanowią również pożytki, czyli między innymi płody rzeczy oraz dochody uzyskiwane z praw.

Pojęcie ma znaczenie w wielu dziedzinach prawa. W prawie nieruchomości wpływa na zakres własności gruntu, treść obrotu nieruchomościami, zabezpieczenia hipoteczne oraz zasady rozliczeń po odłączeniu lub usunięciu określonych elementów. W wycenie nieruchomości wartość części składowych, takich jak budynki i urządzenia, jest uwzględniana obok wartości gruntu. Może być określana między innymi na podstawie kosztów odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia. Wartość katastralna nieruchomości gruntowej obejmuje wartość gruntu oraz jego części składowych. Terminem tym posługują się przede wszystkim Kodeks cywilny oraz przepisy dotyczące gospodarki i wyceny nieruchomości.