Choroba zawodowa

Choroba zawodowa to choroba ujęta w urzędowym wykazie chorób zawodowych, jeżeli na podstawie oceny warunków pracy można stwierdzić, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy. Związek choroby z pracą musi być ustalony w sposób pewny albo z wysokim prawdopodobieństwem, z uwzględnieniem rodzaju narażenia i okresu, w którym mogły ujawnić się objawy.

Wykaz chorób zawodowych obejmuje różne grupy schorzeń, między innymi choroby wywołane przez czynniki biologiczne, chemiczne i fizyczne, choroby układu oddechowego, skóry, narządu słuchu, układu nerwowego oraz schorzenia powstałe wskutek nadmiernego obciążenia określonych narządów lub układów. Dla poszczególnych chorób określa się także okresy, w których rozpoznanie związku z zatrudnieniem jest prawnie istotne.

Stwierdzenie choroby zawodowej następuje w odrębnym postępowaniu, obejmującym zgłoszenie podejrzenia, ocenę narażenia zawodowego oraz badania przeprowadzane przez uprawnione jednostki i lekarzy. Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej ma znaczenie także przy ustalaniu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Może wpływać na prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w tym jednorazowego odszkodowania, świadczeń związanych z niezdolnością do pracy oraz innych świadczeń przewidzianych w przepisach.

Prawo pracy nakłada na pracodawcę obowiązek rozpoznawania i ograniczania zagrożeń, stosowania środków zapobiegających chorobom zawodowym oraz przeprowadzania badań i pomiarów czynników szkodliwych. Przepisy przewidują również obowiązki związane ze zgłaszaniem podejrzenia i stwierdzenia choroby. Naruszenie obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy lub niepowiadomienie o chorobie zawodowej może powodować odpowiedzialność wykroczeniową albo karną.

Termin występuje przede wszystkim w prawie pracy i ubezpieczeniach społecznych. Sprawy dotyczące świadczeń, odszkodowań i decyzji organów rentowych są rozpoznawane w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, z podziałem właściwości między sądy rejonowe i okręgowe zależnie od rodzaju sprawy.