Cena rynkowa

Cena rynkowa to cena, jaką można uzyskać za określony towar, usługę, składnik majątku albo prawo w zwykłej transakcji rynkowej, zawartej między niezależnymi stronami, przy założeniu, że strony działają dobrowolnie, mają odpowiednią wiedzę i nie występują szczególne okoliczności zniekształcające wynik transakcji. W polskim prawie nie ma jednej, uniwersalnej definicji tego pojęcia obowiązującej we wszystkich dziedzinach. Jego znaczenie zależy od przepisu i rodzaju przedmiotu, którego dotyczy.

Na wysokość ceny rynkowej wpływają w szczególności popyt i podaż, cechy oraz stan przedmiotu, jego lokalizacja, przeznaczenie, stopień zużycia, warunki sprzedaży i moment, na który dokonuje się ustalenia. Z tego względu cena rynkowa jest co do zasady związana z konkretnym przedmiotem i określoną datą. Może być ustalana na podstawie cen podobnych przedmiotów, danych z rzeczywistych transakcji albo odpowiednich metod wyceny. W niektórych postępowaniach jej określenie wymaga opinii biegłego lub rzeczoznawcy.

Znaczenie praktyczne ceny rynkowej obejmuje między innymi:

• ustalanie wysokości odszkodowania, z uwzględnieniem stanu i zużycia rzeczy;
• wycenę nieruchomości, składników przedsiębiorstwa, towarów oraz innych aktywów;
• ocenę ceny odkupu akcji lub udziałów oraz innych rozliczeń w spółkach;
• określanie, czy świadczenie lub pomoc zostały udzielone odpłatnie, bezpłatnie albo na warunkach korzystniejszych niż rynkowe;
• ustalanie wartości przedmiotów pozostających w obrocie finansowym lub maklerskim.

Cena rynkowa nie zawsze jest tym samym co cena faktycznie zapłacona. Konkretna transakcja może odbywać się po cenie niższej lub wyższej, na przykład z powodu pośpiechu, szczególnych więzi między stronami, sprzedaży pakietowej albo innych niestandardowych warunków. Nie jest też tożsama z wartością rynkową, która oznacza zazwyczaj oszacowanie najbardziej prawdopodobnej ceny, podczas gdy cena jest kwotą ustaloną lub możliwą do uzyskania w transakcji. W przepisach dotyczących świadczeń publicznych i pomocy gospodarczej odniesienie do ceny rynkowej służy także ocenie, czy dane świadczenie nie stanowi nieuzasadnionej korzyści.