Art. 122 Kodeksu karnego skarbowego (KKS) wprowadza szczególne zasady dotyczące roli finansowego organu postępowania przygotowawczego w sprawach karnych skarbowych. Przepis ten modyfikuje standardowe przepisy Kodeksu postępowania karnego (KPK) w kontekście postępowań prowadzonych przez organy finansowe, nadając im uprawnienia zbliżone do tych, które posiada prokurator w postępowaniach karnych.

#### 1. Zastąpienie pojęcia „prokurator” finansowym organem postępowania przygotowawczego

W pierwszej części artykułu wskazano, że w określonych przepisach KPK, przez wyrażenie „prokurator” należy rozumieć także „finansowy organ postępowania przygotowawczego”. Oznacza to, że w tych przypadkach organ finansowy ma takie same uprawnienia jak prokurator. Przykłady takich przepisów to m.in. art. 18 § 2, art. 19 § 1, art. 20 § 1 KPK i wiele innych wymienionych w art. 122 KKS.

#### 2. Zastąpienie pojęcia „prokurator” organem nadrzędnym nad finansowym organem postępowania przygotowawczego

W drugiej części artykułu wskazano, że w innych określonych przepisach KPK, przez wyrażenie „prokurator” należy rozumieć także „organ nadrzędny nad finansowym organem postępowania przygotowawczego”. Jednakże, Szef Krajowej Administracji Skarbowej i minister właściwy do spraw finansów publicznych, jako organy nadrzędne, nie mogą przejąć sprawy do swego prowadzenia z tytułu sprawowanego nadzoru. Przykłady takich przepisów to m.in. art. 15 § 1, art. 48 § 1, art. 179 § 3 KPK.

#### 3. Zastąpienie pojęcia „Prokurator Generalny” ministrem właściwym do spraw finansów publicznych

W trzeciej części artykułu wskazano, że w art. 328 KPK, przez wyrażenie „Prokurator Generalny” należy rozumieć także „ministra właściwego do spraw finansów publicznych”, gdy potrzeba uchylenia prawomocnego postanowienia zachodzi w sprawie o wykroczenie skarbowe.

#### 4. Wnioski finansowego organu postępowania przygotowawczego do prokuratora

Finansowy organ postępowania przygotowawczego może wystąpić z wnioskiem do prokuratora o podjęcie określonych czynności, takich jak np. powołanie biegłych lekarzy psychiatrów (art. 202 § 1 KPK), zastosowanie tymczasowego aresztowania (art. 214 § 1 KPK) i inne wymienione w art. 122 KKS.

#### 5. Nadzór prokuratora w określonych przypadkach

Jeżeli prokurator powołuje biegłych lekarzy psychiatrów lub sąd zastosował tymczasowe aresztowanie podejrzanego, prokurator z mocy prawa obejmuje nadzorem postępowanie przygotowawcze. W sprawach o wykroczenia skarbowe, w celu zbadania stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, powołuje się jednego biegłego lekarza psychiatrę, a prokurator może objąć dochodzenie nadzorem.

#### 6. Wyjątki od stosowania przepisów

Przepisy § 1 i 2 nie stosują się w razie przejęcia sprawy przez prokuratora do swego prowadzenia.

### Podsumowanie

Art. 122 KKS wprowadza istotne modyfikacje w zakresie postępowań karnych skarbowych, nadając finansowym organom postępowania przygotowawczego uprawnienia zbliżone do tych, które posiada prokurator w postępowaniach karnych. Przepis ten ma na celu usprawnienie i przyspieszenie postępowań skarbowych, umożliwiając organom finansowym skuteczniejsze działanie w ramach ich kompetencji.

Kodeks karny skarbowy

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 553 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi kluczowy element procedury ubezwłasnowolnienia, mający na celu ochronę praw i interesów osoby, której dotyczy wniosek. Przepis ten nakłada obowiązek przeprowadzenia kompleksowej oceny stanu zdrowia psychicznego osoby, której dotyczy wniosek, przez biegłych specjalistów: lekarza psychiatrę lub neurologa oraz psychologa.

### Komentarz:

1. **Obowiązek badania przez biegłych**:
   - Przepis jednoznacznie wskazuje, że osoba, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, musi być zbadana przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa oraz psychologa. Jest to wymóg obligatoryjny, co oznacza, że sąd nie może pominąć tego etapu w postępowaniu. Celem tego przepisu jest zapewnienie, że decyzja o ubezwłasnowolnieniu będzie oparta na rzetelnej i wszechstronnej ocenie stanu zdrowia psychicznego osoby badanej.

2. **Zakres opinii biegłych**:
   - Opinia biegłych musi zawierać nie tylko ocenę stanu zdrowia psychicznego lub zaburzeń psychicznych albo rozwoju umysłowego osoby, ale również umotywowaną ocenę zakresu jej zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw. Taka ocena powinna uwzględniać postępowanie i zachowanie się osoby badanej.
   - W praktyce oznacza to, że biegli muszą przeprowadzić szczegółową analizę, która obejmuje zarówno diagnozę medyczną, jak i ocenę funkcjonowania osoby w codziennym życiu. Biegli powinni uwzględnić różne aspekty, takie jak zdolność do podejmowania decyzji, zarządzania majątkiem, nawiązywania i utrzymywania relacji społecznych oraz dbania o własne potrzeby.

3. **Znaczenie opinii biegłych dla sądu**:
   - Opinia biegłych jest kluczowym dowodem w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie. Sąd, podejmując decyzję, opiera się w dużej mierze na wnioskach zawartych w tej opinii. Dlatego tak istotne jest, aby była ona rzetelna, szczegółowa i dobrze uzasadniona.
   - Sąd nie jest związany opinią biegłych, jednak w praktyce opinia ta ma ogromne znaczenie dowodowe. W przypadku wątpliwości sąd może zlecić dodatkowe badania lub powołać kolejnych biegłych.

4. **Ochrona praw osoby badanej**:
   - Przepis ten ma na celu ochronę praw osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie. Ubezwłasnowolnienie jest środkiem o bardzo poważnych konsekwencjach, ograniczającym zdolność osoby do samodzielnego działania w sferze prawnej. Dlatego procedura ta musi być przeprowadzona z najwyższą starannością, z poszanowaniem godności i praw osoby badanej.
   - Obowiązek przeprowadzenia badania przez biegłych specjalistów ma zapewnić, że decyzja o ubezwłasnowolnieniu będzie oparta na obiektywnych i profesjonalnych przesłankach, a nie na subiektywnych ocenach czy uprzedzeniach.

### Podsumowanie:
Art. 553 k.p.c. jest przepisem, który wprowadza istotne gwarancje proceduralne w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie. Nakładając obowiązek przeprowadzenia badania przez biegłych lekarzy i psychologów oraz wymagając szczegółowej i umotywowanej opinii, przepis ten ma na celu zapewnienie, że decyzje o ubezwłasnowolnieniu będą podejmowane na podstawie rzetelnych i obiektywnych przesłanek, z poszanowaniem praw i godności osoby, której dotyczy wniosek.

Biegły lekarz

Biegły lekarz w przepisach

Kodeks karny skarbowy1 przepis

Kodeks postępowania cywilnego2 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)3 przepisy