Kodeks postępowania cywilnego

o księgach wieczystych i hipotece

Przepis wskazuje, czym zajmuje się ustawa. Obejmuje ona cały cykl związany z listami zastawnymi: od ich emisji i zbywania, przez nabywanie, aż po wykup. Określa także zasady zabezpieczenia tych listów. Ponadto reguluje tworzenie i organizację banków hipotecznych, ich działalność oraz szczególny nadzór nad tymi bankami. Jest to więc przepis wyznaczający zakres spraw uregulowanych w ustawie.

o listach zastawnych i bankach hipotecznych

Przepis wskazuje, jakie regulacje należy stosować, gdy ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych nie zawiera odpowiedzi na pytanie dotyczące tworzenia, organizacji lub działania banku hipotecznego. W takiej sytuacji w odpowiednim zakresie stosuje się przepisy Prawa bankowego oraz przepisy dotyczące Narodowego Banku Polskiego. Oznacza to, że te akty uzupełniają zasady funkcjonowania banków hipotecznych w sprawach, których nie określa ta ustawa.

Przepis przyznaje Komisji Nadzoru Finansowego uprawnienie do ustalenia bardziej szczegółowych zasad dotyczących kapitału założycielskiego banków hipotecznych. Komisja może zrobić to w formie uchwały, czyli aktu przyjętego przez ten organ. Z samego przepisu nie wynika, jakie dokładnie będą te zasady ani że ich określenie jest obowiązkowe. Wiadomo natomiast, że mogą one dotyczyć wyposażenia banków hipotecznych w kapitał założycielski.

Przepis ogranicza działalność banku hipotecznego do działań wyraźnie przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to, że taki bank nie może samodzielnie rozszerzać swojej aktywności o inne rodzaje czynności, nawet jeśli są one typowe dla innych banków lub gospodarczo uzasadnione. Podstawą każdej podejmowanej przez niego czynności musi być przepis tej ustawy. Regulacja wyznacza więc zamknięty zakres działania banku hipotecznego.

Przepis wymaga, aby bank hipoteczny miał rozwiązania pozwalające ustalać terminy wykupu wyemitowanych listów zastawnych odrębnie dla każdego kolejnego dnia. Oznacza to, że bank powinien na bieżąco określać, jakie terminy wykupu przypadają w poszczególnych dniach. Takie rozwiązania mogą działać w szczególności w ramach systemu informatycznego banku. Przepis nakłada więc obowiązek posiadania odpowiednich mechanizmów, ale nie wskazuje jednego wymaganego sposobu ich organizacji.

Przepis przyznaje bankowi hipotecznemu uprawnienie do emitowania, czyli wydawania, dwóch rodzajów listów zastawnych: hipotecznych i publicznych. Oznacza to, że oba te rodzaje instrumentów mogą być przedmiotem emisji prowadzonej przez bank hipoteczny. Regulacja określa samo uprawnienie banku, ale nie wyjaśnia zasad emisji ani różnic między listem hipotecznym a publicznym.

Przepis przewiduje bardzo wąski wyjątek od ustalonego terminu wykupu listów zastawnych. Termin ten można przedłużyć wyłącznie wtedy, gdy bank hipoteczny ma ogłoszoną upadłość zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego. Oznacza to, że inne okoliczności, w tym problemy banku lub trudności z płatnością, nie uzasadniają przesunięcia wykupu. Przepis nie określa długości takiego przedłużenia.

Bank hipoteczny może zostać utworzony wyłącznie jako spółka akcyjna. Nie jest zatem dopuszczalne prowadzenie go w innej formie prawnej. Jego statut musi określać nazwę banku, a nazwa ta powinna zawierać również określenie „bank hipoteczny”. Oznacza to, że zarówno forma organizacyjna banku, jak i sposób jego oznaczenia zostały określone już na poziomie podstawowych wymagań dotyczących jego utworzenia.

Jeżeli ogłoszono upadłość banku hipotecznego, tworzy się osobną masę upadłości. Służy ona zaspokojeniu roszczeń wierzycieli z listów zastawnych oraz roszczeń wynikających z umów o instrument pochodny, jeżeli zostały wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych. Ta masa jest wyodrębniona od pozostałego majątku upadłego banku. W jej skład wchodzą przede wszystkim wierzytelności banku hipotecznego oraz prawa i środki wskazane w przepisach o listach zastawnych i bankach hipotecznych, pod warunkiem że zostały wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych. Obejmuje ona także środki uzyskane ze spłaty wierzytelności wpisanych do tego rejestru. Należą do niej również składniki majątkowe uzyskane w zamian za aktywa wpisane do rejestru. Jeżeli pojawią się wątpliwości, czy dany składnik należy do osobnej masy upadłości, przyjmuje się, że tak jest, ale tylko do wysokości wartości ujawnionej w rejestrze. Wartość ta dotyczy wierzytelności banku hipotecznego oraz wskazanych praw i środków, a odpowiednio także wierzytelności i aktywów uzyskanych w wyniku spłaty lub zamiany. Po zaspokojeniu roszczeń wierzycieli z listów zastawnych nadwyżkę środków z osobnej masy upadłości przekazuje się do masy upadłości.

Prawo upadłościowe

Z dniem ogłoszenia upadłości banku hipotecznego terminy wymagalności jego zobowiązań wobec wierzycieli z listów zastawnych zostają przedłużone o 12 miesięcy. Oznacza to, że wierzyciel nie może domagać się spełnienia takiego zobowiązania przed upływem tego dodatkowego okresu, jeżeli przepis nie przewiduje szczególnego rozwiązania. Odrębnie potraktowano zobowiązania, które były już wymagalne, ale nie zostały zapłacone przed ogłoszeniem upadłości banku hipotecznego. Takie zobowiązania powinny zostać zaspokojone w ciągu 12 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości. Zapłata nie może jednak nastąpić wcześniej niż po pierwszym obwieszczeniu o wynikach testów, o którym mowa w przepisie wskazanym w tej regulacji. Zasada ta obowiązuje z zastrzeżeniem innego przepisu dotyczącego tej sytuacji. Przepis reguluje również wypłatę odsetek od wierzytelności z listów zastawnych, należnych od upadłego banku. Odsetki wypłaca się w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji. Oznacza to, że w odniesieniu do odsetek należy stosować zasady zapisane w dokumentach określających warunki emisji listów zastawnych.

Przepis stosuje się, gdy test równowagi pokrycia zakończył się pozytywnie, a test płynności nie dał pozytywnego wyniku. W takiej sytuacji terminy wymagalności zobowiązań banku hipotecznego wobec wierzycieli z listów zastawnych, dotyczących ich nominalnej wartości, zostają przedłużone o 3 lata. Okres ten liczy się od najpóźniejszego terminu wymagalności wierzytelności wpisanej do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych. Dotyczy to także zobowiązań, które były już wymagalne, ale nie zostały zapłacone przed ogłoszeniem upadłości banku hipotecznego. Wierzyciele mogą jednak otrzymać zaspokojenie wcześniej, jeszcze przed upływem przedłużonych terminów. Następuje ono proporcjonalnie do wysokości ich roszczeń i ze środków tworzących osobną masę upadłości. Jest to możliwe, jeśli po odliczeniu od tych środków kwoty odsetek od listów zastawnych przypadających do wypłaty w kolejnych 6 miesiącach oraz kosztów postępowania upadłościowego dotyczących osobnej masy upadłości pozostanie co najmniej 5% łącznej nominalnej wartości listów zastawnych znajdujących się w obrocie. Listy zastawne są umarzane w części, w której zostały zaspokojone. Wierzyciele z listów zastawnych mogą także zdecydować o innym sposobie postępowania. W terminie 3 miesięcy od obwieszczenia o wynikach testów ich zgromadzenie może większością dwóch trzecich głosów, liczonych według nominalnej wartości listów zastawnych pozostających w obrocie, podjąć uchwałę o niestosowaniu opisanych zasad albo o zastosowaniu procedury wskazanej w art. 446d. Do przekazywania środków stosuje się odpowiednio art. 446b ust. 7, a ponadto stosuje się art. 446b ust. 3.

Przepis wprowadza szczególną zasadę dla postępowań upadłościowych prowadzonych wobec banków hipotecznych. Stanowi, że w takich postępowaniach nie stosuje się przepisów wskazanego tytułu Va części I ustawy Prawo upadłościowe. Oznacza to, że regulacje zawarte w tej konkretnej części ustawy są wyłączone z zastosowania wobec banku hipotecznego objętego postępowaniem upadłościowym. Wyłączenie dotyczy wyłącznie przepisów tytułu Va części I. Sam przepis nie wskazuje, aby wyłączone były wszystkie regulacje dotyczące postępowania upadłościowego wobec banków hipotecznych. Nie określa też odrębnych zasad postępowania ani nie wymienia innych przepisów, które miałyby zostać pominięte. Jego treść sprowadza się do ustanowienia wyjątku od stosowania wskazanego tytułu w postępowaniu upadłościowym wobec banku hipotecznego.

Bank hipoteczny

Bank hipoteczny w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

o księgach wieczystych i hipotece1 przepis

o listach zastawnych i bankach hipotecznych8 przepisów

Prawo upadłościowe4 przepisy