Azyl

Azyl w polskim prawie oznacza formę ochrony udzielanej cudzoziemcowi przez Rzeczpospolitą Polską. Polega na zapewnieniu mu ochrony przed zagrożeniem, w szczególności przed prześladowaniem, gdy przemawia za tym także ważny interes państwa. Azyl ma charakter indywidualny i jest przyznawany w postępowaniu określonym w przepisach dotyczących ochrony cudzoziemców.

Azyl należy odróżnić od statusu uchodźcy. Status uchodźcy wiąże się przede wszystkim ze spełnieniem przesłanek wynikających z prawa międzynarodowego, w tym z uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z określonych przyczyn. Przy udzielaniu azylu ocenia się natomiast zarówno potrzebę ochrony cudzoziemca, jak i istnienie ważnego interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Obie instytucje służą ochronie cudzoziemców, ale mają inne podstawy i przesłanki.

Najważniejsze cechy azylu:

• jest udzielany cudzoziemcowi znajdującemu się na terytorium Polski lub ubiegającemu się o ochronę w Polsce;
• wymaga stwierdzenia, że ochrona jest niezbędna oraz że przemawia za nią ważny interes państwa;
• stanowi jedną z form ochrony udzielanej cudzoziemcom, obok między innymi statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej;
• wiąże się z prawem do pobytu i korzystania z ochrony władz polskich na zasadach określonych w przepisach.

Postępowanie w sprawie udzielenia azylu obejmuje rozpoznanie wniosku cudzoziemca oraz ocenę okoliczności dotyczących jego sytuacji i interesu państwa. Przepisy regulują również przypadki odmowy udzielenia azylu oraz jego pozbawienia. Do pozbawienia może dojść w szczególności wtedy, gdy ustaną przyczyny, dla których azyl został przyznany, albo gdy zachowanie cudzoziemca uzasadnia zastosowanie ustawowych przesłanek pozbawienia ochrony. Azyl jest więc zarówno konstytucyjnie uznaną możliwością ochrony cudzoziemca, jak i szczególną instytucją prawa administracyjnego.