o finansach publicznych

Art. 275 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305, z późn. zm.) reguluje kwestie związane z prowadzeniem audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych. Przepis ten stanowi, że audyt wewnętrzny może być prowadzony przez audytora wewnętrznego zatrudnionego w jednostce lub przez usługodawcę niezatrudnionego w jednostce, zwanego dalej „usługodawcą”.

**1. Audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce**

Audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce to osoba, która jest pracownikiem danej jednostki sektora finansów publicznych i której zadaniem jest przeprowadzanie audytu wewnętrznego. Zatrudnienie audytora wewnętrznego w jednostce ma swoje zalety, takie jak lepsza znajomość specyfiki jednostki, jej procesów oraz kultury organizacyjnej. Audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce może również szybciej reagować na potrzeby audytowe i być bardziej dostępny dla kierownictwa jednostki.

**2. Usługodawca niezatrudniony w jednostce**

Alternatywnie, jednostka może zdecydować się na skorzystanie z usług audytora zewnętrznego, czyli usługodawcy niezatrudnionego w jednostce. Usługodawca taki może być firmą audytorską lub niezależnym specjalistą świadczącym usługi audytowe na zasadzie outsourcingu. Wybór usługodawcy zewnętrznego może być korzystny w sytuacjach, gdy jednostka nie dysponuje odpowiednimi zasobami kadrowymi lub gdy potrzebna jest specjalistyczna wiedza, której nie posiada audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce.

**3. Zalety i wady obu rozwiązań**

Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety i wady. Zatrudnienie audytora wewnętrznego w jednostce może zapewnić większą ciągłość i stabilność procesu audytowego, a także lepsze zrozumienie specyfiki jednostki. Z drugiej strony, korzystanie z usługodawcy zewnętrznego może przynieść świeże spojrzenie na procesy w jednostce oraz dostęp do specjalistycznej wiedzy i doświadczenia.

**4. Wymogi formalne i kwalifikacje**

Niezależnie od tego, czy audyt wewnętrzny jest prowadzony przez audytora wewnętrznego zatrudnionego w jednostce, czy przez usługodawcę zewnętrznego, osoba ta musi spełniać określone wymogi formalne i posiadać odpowiednie kwalifikacje. Zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych, audytor wewnętrzny powinien posiadać odpowiednie wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz certyfikaty potwierdzające jego kompetencje w zakresie audytu wewnętrznego.

**5. Podsumowanie**

Art. 275 ustawy o finansach publicznych daje jednostkom sektora finansów publicznych elastyczność w wyborze sposobu prowadzenia audytu wewnętrznego. Mogą one zdecydować się na zatrudnienie audytora wewnętrznego lub skorzystanie z usług zewnętrznego usługodawcy. Wybór odpowiedniego rozwiązania powinien być uzależniony od specyfiki jednostki, dostępnych zasobów oraz potrzeb audytowych. Ważne jest, aby niezależnie od wybranego modelu, audyt wewnętrzny był prowadzony w sposób rzetelny, obiektywny i zgodny z obowiązującymi standardami.

Art. 277 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane z tworzeniem komórek audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych. Przepis ten ma na celu zapewnienie odpowiedniego nadzoru i kontroli nad działalnością finansową tych jednostek, co jest kluczowe dla transparentności i efektywności zarządzania środkami publicznymi.

#### 1. Zakres stosowania

Art. 277 odnosi się do jednostek wymienionych w art. 274 ust. 1-6 ustawy o finansach publicznych. Są to m.in. jednostki samorządu terytorialnego, państwowe fundusze celowe oraz inne jednostki sektora finansów publicznych. Przepis ten nakłada obowiązek tworzenia komórek audytu wewnętrznego w tych jednostkach, co jest istotnym elementem systemu kontroli wewnętrznej.

#### 2. Rodzaje komórek audytu wewnętrznego

Przepis przewiduje możliwość tworzenia zarówno wieloosobowych, jak i jednoosobowych komórek audytu wewnętrznego. Wybór między tymi formami zależy od specyfiki i potrzeb danej jednostki. Wieloosobowe komórki mogą być bardziej odpowiednie dla większych jednostek, gdzie zakres audytu jest szerszy, natomiast jednoosobowe komórki mogą być wystarczające w mniejszych jednostkach.

#### 3. Lokalizacja komórek audytu wewnętrznego

W przypadku jednostek samorządu terytorialnego komórki audytu wewnętrznego muszą być tworzone w urzędzie tej jednostki. Jest to logiczne rozwiązanie, ponieważ urząd jest centralnym organem administracyjnym jednostki samorządu terytorialnego, co ułatwia koordynację działań audytowych.

W przypadku państwowych funduszy celowych komórki audytu wewnętrznego tworzy się w jednostkach budżetowych obsługujących te fundusze. Takie rozwiązanie zapewnia, że audyt wewnętrzny jest prowadzony w miejscu, gdzie realizowane są operacje finansowe związane z funduszami celowymi, co zwiększa efektywność audytu.

#### 4. Kierownik komórki audytu wewnętrznego

Działalnością wieloosobowej komórki audytu wewnętrznego kieruje audytor wewnętrzny, zwany „kierownikiem komórki audytu wewnętrznego”. Jest to osoba odpowiedzialna za organizację i nadzór nad pracą komórki audytu, co jest kluczowe dla zapewnienia skuteczności i rzetelności audytu wewnętrznego.

#### 5. Przepisy dotyczące jednoosobowych komórek audytu wewnętrznego

Do audytora wewnętrznego zatrudnionego w jednoosobowej komórce audytu wewnętrznego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kierownika komórki audytu wewnętrznego. Oznacza to, że audytor w jednoosobowej komórce ma takie same obowiązki i uprawnienia jak kierownik wieloosobowej komórki, co zapewnia jednolitość standardów audytu wewnętrznego niezależnie od wielkości komórki.

### Podsumowanie

Art. 277 ustawy o finansach publicznych jest kluczowym elementem systemu kontroli wewnętrznej w jednostkach sektora finansów publicznych. Przepis ten zapewnia, że każda jednostka, niezależnie od jej wielkości i specyfiki, posiada odpowiednie mechanizmy audytu wewnętrznego, co jest niezbędne dla transparentnego i efektywnego zarządzania środkami publicznymi.

Art. 287 ustawy o finansach publicznych reguluje kwestie związane z przeprowadzaniem audytu wewnętrznego w jednostkach samorządu terytorialnego oraz innych jednostkach organizacyjnych. Przepis ten określa, kto jest uprawniony do udzielania upoważnień audytorom wewnętrznym do przeprowadzania audytów w różnych jednostkach.

1. **Upoważnienie w jednostkach samorządu terytorialnego**:
   - W jednostkach samorządu terytorialnego (gminach, powiatach, województwach) oraz ich jednostkach organizacyjnych, upoważnienia do przeprowadzania audytu wewnętrznego udzielają odpowiednio: wójt, burmistrz, prezydent miasta, przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Jest to zgodne z zasadą, że kierownicy jednostek samorządu terytorialnego mają bezpośrednią kontrolę nad audytami wewnętrznymi w swoich jednostkach.

2. **Upoważnienie w innych jednostkach w dziale**:
   - W przypadku konieczności przeprowadzenia audytu wewnętrznego w innych jednostkach w dziale administracji rządowej, minister kierujący danym działem może upoważnić audytora wewnętrznego zatrudnionego w ministerstwie do przeprowadzenia audytu. Jest to istotne dla zapewnienia spójności i jednolitości audytów w ramach danego działu administracji rządowej.

3. **Upoważnienie w jednostkach podległych lub nadzorowanych**:
   - Gdy audyt wewnętrzny ma być przeprowadzony w jednostce podległej lub nadzorowanej, kierownik jednostki nadrzędnej lub nadzorującej może upoważnić audytora wewnętrznego zatrudnionego w tej jednostce do przeprowadzenia audytu. To rozwiązanie zapewnia, że audytorzy wewnętrzni mają odpowiednie uprawnienia do działania w jednostkach, które są pod ich nadzorem.

4. **Upoważnienie w jednostkach organizacyjnych zespolonych służb, inspekcji i straży wojewódzkich**:
   - Wojewoda może upoważniać audytora wewnętrznego zatrudnionego w urzędzie wojewódzkim do przeprowadzania audytów w jednostkach organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży wojewódzkich. Jest to ważne dla zapewnienia, że audyty wewnętrzne w tych jednostkach są przeprowadzane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia i kompetencje.

5. **Odpowiednie stosowanie przepisów art. 282 ust. 2 i 3**:
   - Art. 287 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów art. 282 ust. 2 i 3, które dotyczą zasad przeprowadzania audytu wewnętrznego, w tym m.in. niezależności audytora wewnętrznego oraz obowiązku informowania kierownika jednostki o wynikach audytu. Odesłanie to ma na celu zapewnienie, że audyty wewnętrzne są przeprowadzane zgodnie z określonymi standardami i procedurami.

Podsumowując, art. 287 ustawy o finansach publicznych precyzyjnie określa, kto jest uprawniony do udzielania upoważnień audytorom wewnętrznym do przeprowadzania audytów w różnych jednostkach. Przepis ten ma na celu zapewnienie, że audyty wewnętrzne są przeprowadzane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia i kompetencje, co jest kluczowe dla skutecznego zarządzania finansami publicznymi i zapewnienia transparentności działań jednostek sektora publicznego.

Audytor wewnętrzny w przepisach