Akt prawny

Akt prawny to formalny dokument ustanawiający, zmieniający albo uchylający normy prawne, a także dokument, który na podstawie prawa wywołuje określone skutki prawne. W ścisłym znaczeniu jest to akt normatywny, czyli taki, który zawiera reguły postępowania skierowane do określonej kategorii adresatów i przeznaczone do wielokrotnego stosowania.

Akt prawny jest wydawany przez uprawniony organ, w wymaganej formie i w granicach przyznanych mu kompetencji. Jego znaczenie zależy między innymi od miejsca w systemie źródeł prawa. Do aktów prawnych należą w szczególności ustawy, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego. Odrębną kategorię stanowią umowy międzynarodowe i akty prawne organizacji międzynarodowych, jeżeli przepisy przyznają im znaczenie w krajowym porządku prawnym.

Najważniejsze cechy aktu prawnego to:

• pochodzenie od właściwego organu lub podmiotu,
• określona forma i tryb wydania,
• treść obejmująca normy albo rozstrzygnięcia prawne,
• obowiązywanie na określonym terytorium i wobec określonych adresatów,
• możliwość wejścia w życie, zmiany, uchylenia albo utraty mocy.

W szerszym znaczeniu określenie „akt prawny” może odnosić się również do dokumentu lub czynności, która indywidualnie kształtuje sytuację prawną, na przykład decyzji administracyjnej. Nie każdy dokument wywołujący skutki prawne jest jednak aktem normatywnym. Przykładowo akt notarialny jest szczególną formą dokumentu sporządzanego przez notariusza i może służyć dokonaniu czynności prawnej, lecz co do zasady nie ustanawia generalnych i abstrakcyjnych norm dla nieoznaczonego kręgu adresatów.

W praktyce przepisy mogą posługiwać się tym terminem jako określeniem różnych źródeł lub dokumentów prawa. W Prawie o ruchu drogowym może on obejmować między innymi akty prawa organizacji międzynarodowych, a w ustawach nowelizujących wskazuje się akty, których treść zostaje zmieniona. Od aktu prawnego należy odróżnić czynność prawną, która jest działaniem osoby fizycznej albo prawnej zmierzającym do wywołania skutków w indywidualnej sprawie.