Tekst druku sejmowego nr 2669-003

= Do druku nr 2669

na

5 E | KANCELARIA SEJMU -

| BIURO EKSPERTYZ I OCENY SKUTKÓW REGULACJI

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

BEOS-1221/26 Warszawa, 6 lipca 2026 r.

REZYDIUM SEJMU ss WYDZIAŁ OBSŁUGI PRE Włodzimierz Czarzasty

5050. WO. H9.Al,2025 Marszajek Sojmu © * Ob 20

Rzeczypospolitej Polskiej

Opinia w sprawie oceny skutków regulacji senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy — Prawo budowlane (druk sejmowy nr 2669)

Na podstawie art. 34 ust. 9b uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r.

- Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Monitor Polski z 2026 r. poz. 573) sporządza się następującą opinię:

I. Problem, który zamierza rozwiązać Wnioskodawca

Problem wskazany przez Wnioskodawcę dotyczy charakieru prawnego uchwały okręgowej rady izby samorządu zawodowego architektów albo inżynierów budownictwa podejmowanej w sprawie skreślenia z listy członków okręgowej izby albo zawieszenia w prawach członka, w sytuacji gdy skutek ten wynika już z orzeczenia sądu dyscyplinarnego. W obecnym stanie prawnym okręgowa rada izby podejmuje uchwałę m.in. w sprawie wpisu na listę członków okręgowej izby, skreślenia z listy oraz zawieszenia w prawach członka. Jednocześnie sąd dyscyplinamy może orzec karę zawieszenia w prawach członka izby albo karę skreślenia z listy członków izby. Powstaje zatem wątpliwość, czy późniejsza uchwała okręgowej rady izby ma charakter wyłącznie formalny i wykonawczy, czy też ma charakter konstyłutywny.

Należy zaznaczyć, że projekt zawiera również szereg innych zmian (poza tą dotyczącą charakteru prawnego uchwały). Wnioskodawca nie wskazuje jednak na konkretne problemy, uzasadniające konieczność wprowadzenia tych zmian. W pkt 1 dołączonej do projektu Oceny Skutków Regulacji pominięto te wątki, natomiast w uzasadnieniu projektu (s. 2) zawarto jedynie stwierdzenie, że „projekt ustawy przewiduje wprowadzenie szeregu zmian o charakterze doprecyzowującym, których celem jest wyeliminowanie problemów pojawiających się w praktyce stosowania przepisów regulujących odpowiedzialność dyscyplinarną architektów oraz inżynierów budownictwa, a także odpowiedzialność zawodową w budownictwie”.

Kancelaria Sejmu, u. Wiejska 4/6/8, 00-502 Warszawa tel. [22] 694 27 62, 684 17 27, email: sekretariat beosfisejm.gov.pl

Il. Rozwiązanie rekomendowane przez Wnioskodawcę

Wnioskodawca proponuje znowelizowanie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa * (dalej: ustawa o samorządach zawodowych) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane”.

Projekt przewiduje w szczególności następujące rozwiązania:

« rezygnacja z odrębnej uchwały okręgowej rady izby samorządu zawodowego architektów oraz inżynierów budownictwa (dalej: izba) na rzecz wpisu dokonywanego bezpośrednio przez przewodniczącego rady, jako czynności materialno-technicznej, gdy skreślenie lub zawieszenie wynika z prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinamego (dodawane ari. 55 ust. 1a i 1b oraz dostosowane ari. 19 ust. 2 i ar. 55 ust. 1 usiawy o samorządach zawodowych);

« zawężenie przesłanki skreślenia z listy członków izby (dalej: lista) — skreślenie wskutek orzeczenia o ufracie uprawnień budowlanych następuje tylko wówczas, gdy ukarany utracił wszystkie posiadane uprawnienia (zmieniany ar. 42 ust. 1 pki 2 ustawy o samorządach zawodowych),

« zawężenie przesłanki zawieszenia — zawieszenie w związku z karą, o której mowa w art. 96 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, następuje tylko wówczas, gdy zakaz obejmuje wszystkie samodzielne funkcje techniczne, do wykonywania których uprawniony był ukarany (zmieniany art. 42 ust. 3 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych);

* pozbawienie członka zawieszonego czynnego i biernego prawa wyborczego oraz wygaśnięcie jego mandału w organach izby (zmieniane art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o samorządach zawodowych);

« zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie przez osobę zawieszoną w prawach członka izby (dodawany art. 12 ust. fb Prawa budowlanego);

e wprowadzenie dodatkowego terminu egzaminu (od 3 do 6 miesięcy) dla osoby ukaranej z obowiązkiem złożenia egzaminu oraz powierzenie okręgowemu sądowi dyscyplinamemu stwierdzenia utraty uprawnień w razie niezdania egzaminu także w terminie dodatkowym (zmieniany art. 96 ust. G Prawa budowlanego);

* nałożenie obowiązku niezwłocznego doręczania właściwej okręgowej radzie izby odpisów ostatecznych decyzji o ukaraniu zakazem wykonywania samodzielnej funkcji technicznej oraz decyzji stwierdzających utratę uprawnień budowlanych (dodawany art. 99 ust. ta Prawa budowlanego).

Projekt zawiera również przepis przejściowy nakazujący stosowanie przepisów

dotychczasowych do postępowań dyscyplinamych oraz postępowań w sprawie

1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1783. * Dz. U. z 2026 r. poz. 524, ze zm.

odpowiedzialności zawodowej wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy fart. 3).

Proponowana ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Iil. Inne rozwiązania rozważane przez Wnioskodawcę

Wnioskodawca nie wskazuje, aby rozważał rozwiązania alternatywne.

Deklaruje też, że nie zachodzi konieczność przeglądu rozwiązań przyjętych w innych państwach członkowskich OECD lub UE.

Niemniej należy wskazać, że pierwotna wersja projektu (senacki druk 570 z 17 września 2025 r.) w znacznym stopniu różniła się od projektu ostatecznie złożonego przez Senat (węższy zakres zmian, stosowanie projektowanych rozwiązań do postępowań dyscyplinarnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy).

Projekt został poddany konsuliacjom, w ramach których Minister Finansów i Gospodarki przesłał propozycję nowego brzmienia projektu. Senackie Komisja Ustawodawcza i Komisja Infrastruktury przyjęły projekt wraz z poprawką zaproponowaną przez Ministra Finansów i Gospodarki.

IV. Rozwiązania przyjmowane w innych państwach, w szczególności

państwach członkowskich OECD/UE

Ze względu na charakter projektowanych zmian odstąpiono od dokonywania analizy porównawczej rozwiązań przyjętych w innych państwach.

Vv. Skutki prawne projektowanej ustawy

1.

W odniesieniu do okręgowej rady izby skutkiem prawnym wynikającym z projektu będzie zniesienie nałożonego na ten podmiot obowiązku wydania uchwały o skreśleniu z listy członków okręgowej izby w przypadku, o którym mowa w art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządach zawodowych, czyli orzeczenia przez okręgowy sąd dyscyplinamy kary z art. 54 ust. 1 pki 4 tej ustawy, w postaci skreślenia z listy (art. 1 pkt 1 projektu a contrario).

Kolejnym skutkiem prawnym odnoszącym się do okręgowej rady izby będzie zniesienie nałożonego na ię radę obowiązku wydania uchwały w. sprawie zawieszenia w prawach członka izby w przypadku, o którym mowa w art. 42 ust. 3 pkt 2 ustawy o samorządach zawodowych, czyli orzeczenia przez okręgowy sąd dyscyplinarny kary o zawieszeniu w prawach członka izby (także art. 1 pkt 1 projektu a coniranio).

Ponadto, w odniesieniu do okręgowej rady izby, ograniczony zostanie obowiązek dokonania skreślenia z listy członków izby, występujący w przypadku wydania przez sąd dyscyplinamy orzeczenia o stwierdzeniu utraty uprawnień budowlanych. Obowiązek ten w Świetle projektu będzie dotyczył jedynie tych

3

sytuacji, w których ukarany utracił wszystkie posiadane uprawnienia budowlane (art. 1 pkt 2 lit. a projektu).

Ponadto, kompetencja okręgowej rady izby do wydania uchwały w przedmiocie skreślenia z listy w przypadku nieuiszczenia składek członkowskich w świetle projektowanej regulacjj zostanie doprecyzowana poprzez odniesienie się do

| wysokości i terminu opłacania tych składek (art. 1 pkt 2 lit. b projektu).

Doprecyzowany zostanie także nałożony na okręgową radę izby obowiązek wydania uchwał w przedmiocie zawieszenia w prawach członka izby lub skreślenia z listy, poprzez określenie terminu wykonania tego obowiązku (30 dni od dnia powzięcia wiadomości — art. 1 pkt 1 projektu) W tym zakresie należy jednak zauważyć, że w przypadku skreślenia z listy na skutek nieuiszczania składek członkowskich okręgowej radzie izby przysługuje uprawnienie, ale nie ciąży na niej obowiązek wydania uchwały. W projekcie natomiast zaproponowano tryb oznajmujący w kontekście podejmowania uchwały. Zgodnie bowiem ze zmienianym art 19 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych okręgowa rada izby podejmuje uchwałę w sprawie skreślenia z listy członków okręgowej izby w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub ust. 2. Wzajemna relacja powyższego przepisu oraz zmienianego art. 42 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych (projektowana treść tego przepisu:

„[lkreślenie z listy członków okręgowych izb może nastąpić także w przypadku nieuiszczenia składek członkowskich, w wysokości lub terminach określonych uchwałą Krajowego Zjazdu Izby, przez okres roku”) nie jest jasna. Nie wiadomo bowiem, czy zwrot „podejmuje uchwałę (...) w terminie 30 dni” w zestawieniu z możliwością wydania uchwały, na którą wskazano w art. 42 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych, należy rożumieć jako ograniczenie w tym znaczeniu, że okręgowa rada izby po upływie 30 dni od powzięcia wiadomości o nieuiszczeniu składek w odpowiedniej wysokości lub terminie nie będzie już mogła podjąć uchwały.

W świetle projektu ograniczony zostanie także obowiązek wydania przez okręgową radę izby uchwały w Sprawie zawieszenia w prawach członka izby w sytuacji orzeczenia przez sąd dyscyplinarny kary zakazu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej do przypadków, w których orzeczono zakaz wykonywania wszystkich funkcji, jakie mógł wykonywać ukarany na podstawie swoich uprawnień fart 1 pkt2 lil. c projektu).

Doprecyzowany zostanie nałożony na okręgową radę izby obowiązek zawieszenia w prawach członka izby w przypadku nieuiszczenia składek czionkowskich poprzez odniesienie się do wysokości i terminu opłacania tych składek (art. 1 pkt 2 lit. c projektu).

W odniesieniu do właściwego sądu dyscyplinarnego (czyli okręgowego sądu dyscyplinarnego — art. 25 ustawy o samorządach zawodowych — oraz Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, KSD = art. 37 ustawy o samorządach zawodowych) skutkiem prawnym wynikającym z projektu będzie zmiana w zakresie obowiązku przekazania odpisu prawomocnego orzeczenia o nałożeniu kary z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 1 pkt 4 lit. a projektu). Odpis prawomocnego orzeczenia w Świetle projektu będzie doręczany przewodniczącemu okręgowej rady izby (zamiast, jak obecnie, okręgowej radzie izby).

Na właściwy sąd dyscyplinarny zostanie także nałożony obowiązek niezwłocznego doręczenia właściwej okręgowej radzie izby odpisu ostatecznych decyzji. o ukaraniu zakazem wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie oraz stwierdzającej utratę uprawnień budowlanych w wyniku niezdania egzaminu (art. 2 pkt 3 projektu).

Właściwy sąd dyscyplinarny został również wprost wskazany jako podmiot zobowiązany do stwierdzenia utraty uprawnień budowlanych w przypadku nieuzyskania przez ukaranego członka izby oceny pozytywnej z egzaminu, przeprowadzanego w terminie dodatkowym (art. 2 pkt 2 projektu).

Na przewodniczącego okręgowej rady izby zostanie nałożony obowiązek niezwłocznego dokonania wpisu o ukaraniu w rejestrze ukaranych (art. 1 pkt 4 lit a projektu). Konsekwentnie, obowiązek ten w odniesieniu do okręgowej rady izby zostanie zniesiony. Dodatkowo, przewodniczący okręgowej rady izby zostanie zobowiązany do skreślenia ukaranego z listy niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego, jak również do wpisania na liście informacji o zawieszeniu ukaranego w prawach członka izby niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego (art. 1 pkt 4 liŁ b projektu).

VW odniesieniu do okręgowej komisji kwalifikacyjnej izby skutkiem prawnym wynikającym z projektu będzie nałożenie na ten podmiot obowiązku wyznaczenia terminu dodatkowego egzaminu ze znajomości procesu budowlanego dla osoby, która nie zdała egzaminu w wyznaczonym terminie fart. 2 pkt 2 projektu). Projekt precyzuje wspomniany obowiązek, ponieważ dotychczas zobowiązany podmiot nie został wskazany wprost.

W odniesieniu do członków izby rozszerzone zostaną konsekwencje prawne zawieszenia w prawach członka izby, które było skutkiem ukarania. Konsekwencje dotyczą zakazu pełnienia funkcji w organach izby oraz wygaśnięcia mandatu w tych organach (art. 43 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych) a także zakazu wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (art. 43 ust. 3 ustawy o samorządach zawodowych). Na mocy projektu wymienione konsekwencje będą dotyczyły wszystkich osób zawieszonych w prawach członka izby, niezależnie od podstawy zawieszenia (art. 1 pkt 3 projektu oraz art. 2 pkt 1 projektu).

Z punktu widzenia uprawnień, jakie przysługują osobom ukaranym orzeczeniami sądu dyscyplinarnego (skreślonym z listy albo zawieszonym w prawach członków izby), należy wyjaśnić, że projekt przewiduje likwidację podwójnej drogi zaskarżenia. Dotychczas w przypadku, w którym członek izby został ukarany orzeczeniem okręgowego sądu dyscyplinarnego, wydanym w przedmiocie skreślenia z listy albo zawieszenia w prawach członka izby (czyli aktem konstytutywnym, tworzącym nowy stan prawny), mógł on nie tylko odwołać się od

| tego orzeczenia do KSD, a następnie wnieść odwołanie od orzeczenia KSD do sądu

apelacyjnego — sądu pracy i ubezpieczeń społecznych na podstawie odpowiednio art. 54 ust. 3 | ust. 4 ustawy o samorządach zawodowych (i ta możliwość pozostanie pa wejściu w życie przepisów projektu), lecz również odwołać się od uchwały okręgowej rady izby w przedmiocie zawieszenia albo skreślenia (czyli aktu deklaratywnego, wykonującego tę orzeczoną już przez sąd dyscyplinarny karę) do

| Krajowej Rady Izby (KRI), a następnie zaskarżyć uchwałę KRI do sądu | administracyjnego. Innymi słowy, obecnie w jednej sprawie dotyczącej osoby | ukaranej orzeczeniem sądu dyscyplinarnego istnieje możliwość złożenia czterech środków zaskarżenia: odwołania od orzeczenia okręgowego sądu dyscyplinarnego, odwołania do sądu apelacyjnego, odwołania od uchwały okręgowej rady izby oraz skargi do sądu administracyjnego. Jednocześnie, obecny stan prawny umożliwia sytuację, w której z jednej strony pozostawałoby w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie sądu dyscyplinarnego o nałożeniu kary skreślenia z listy albo zawieszenia w prawach członka izby, a z drugiej strony uchylona zostałaby uchwała okręgowej rady izby o wykonaniu tego skreślenia czy też zawieszenia. Z kolei w przypadkach, w których skreślenie z listy czy zawieszenie w prawach członka nastąpiło z pozostałych przyczyn wymienionych w usławie o samorządach zawodowych, obecnie funkcjonuje jedna droga odwoławcza w postaci odwołania od uchwały okręgowej rady izby, a następnie skargi do sądu administracyjnego.

W świetle przepisów projektu natomiast, w każdym z przypadków skreślenia zlisty czy też zawieszenia w prawach członka niezależnie od podstawy prawnej przysługują środki odwoławcze (odwołanie odpowiednio do KRI albo do KSD), a następnie środki zaskarżenia (skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz odwołanie do sądu apelacyjnego). W przypadkach, w których w obecnym stanie prawnym funkcjonuje opisana powyżej podwójna droga odwoławcza (sąd dyscyplinarny oraz okręgowa rada izby) przepisy projektu wprowadzają rozwiązanie, w którym po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia o ukaraniu (czyli takiego, które mogło zostać zaskarżone, lecz upłynął termin, ałbo też zostało zaskarżone, a następnie utrzymane w mocy) przewodniczący okręgowej rady izby dokonuje niezaskarżalnych czynności materiałno-technicznych w postaci skreślenia czy wpisania informacji o zawieszeniu.

Rozwiązanie powyższe koresponduje także z regulacją przyjętą w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych? (dalej: u.r.pr.). Zgodnie z art. 29 u.r.pr.

„(slkreślenie z listy radców prawnych następuje w wypadku: 1) wniosku radcy prawnego; (..) 3) choćby częściowego ograniczenia zdolności do czynności prawnych, 4) utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych; 4a) nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok; 5) śmierci radcy prawnego; (...) 6) orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego”.

Na mocy art. 29" u.r.pr. „[rjlada okręgowej izby radców prawnych podejmuje uchwałę w sprawie skreślenia z listy radców prawnych w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29 pkt 1 i 3-5.

Przepis art. 28 ust 5-7 słosuje się odpowiednio”. W każdym z przypadków dotyczących skreślenia z listy radców prawnych zachowana została droga odwoławcza — w przypadkach z art. 29 pkt 1 i 3-5 u.rpr. jest to odwołanie do

| Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały, następnie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, a końcowo ewentualnie skarga do sądu administracyjnego.

———

3 Dz. U. z 2024 r poz. 499, ze zm.

Z kolei w sytuacji wydania orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego nie są podejmowane uchwały o skreśleniu, a dochodzi do wykonania czynności maferialno-technicznej skreślenia z listy radców prawnych * . Orzeczenie dyscypliname oraz wyrok sądowy mogą natomiast zostać zaskarżone przed wydaniem uchwały w odpowiednich postępowaniach.

Projekt był przedmiotem analiz Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu w zakresie zgodności z prawem Unii Europejskiej”. W opinii BEOS- WPEIM-1203/26 wyjaśniono, iż „[slenacki projekt ustawy o zmianie ustawy 6 samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy

— Prawo budowlane dotyczy zagadnień objętych częściowo prawem Unii Europejskiej. Projekt nie zawiera wystarczająco szczegółowego wyjaśnienia, wymaganego przez art. 4 ust. 3 dyrektywy 2018/958, by umożliwić ocenę zgodności z zasadą proporcjonalności. W pozostałym zakresie projekt nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej”.

Omawiany projekt był także przedmiotem analizy BEOS w trybie art. 95a ust. 3 regulaminu Sejmuć.

2.

Opiniowany projekt dotyka zagadnień unormowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), w art. 6 (prawo do sądu) i art. 8 (prawo do ochrony życia rodzinnego i prywatnego) oraz ari 1 Protokołu Dodatkowego nr 1 Do EKPC (ochrona mienia). Proponowane rozwiązania nie nasuwają wątpliwości z punkiu widzenia zgodności z EKPC_

VI. — Skutki społeczne projektowanej ustawy

A. Podmioty, na które wpływa projekt

Projekt będzie bezpośrednio oddziaływał na samorządy zawodowe architektów i inżynierów budownictwa. Z uwagi na to, że zrzeszają one osoby wykonujące zawody regulowane związane z samodzielnym pełnieniem funkcji technicznych w budownictwie, liczba ich członków podlega ewidencji i może zostać precyzyjnie określona. W Polsce działają dwa samorządy zawodowe reprezentujące te grupy:

* |zba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (IARP) — 14 300 członków”,

4 R. Stankiewicz, komentarz do art. 29 [w:] T. Scheffler (red.), Ustawa a radcach prawnych. Komentarz, SIP Legalis 2022.

5 Qpinia w sprawie zgodności z prawem Unii Europejskiej senackiego projektu ustawy o zmianie usławy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy — Prawo budowlane (przedstawiciel wnioskodawcy: senator Jacek Trela), opinia BEOS z 3 VI 2026 r, BEOS-

WPEIM-1203/26.

4 Opinia w sprawie stwierdzenia, czy senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy — Prawo budowlane (przedstawiciel wnioskodawcy: senator Jacek Trela) jest projektem ustawy wykonującej prawo Unii Europejskiej w rozumieniu art. 95a regulaminu Sejmu, opinia BEOS z 3 VI 2026 r., BEOS-WPEiM-1204/26.

7 Liczebność architektów, Archistaty, httpsz//archistaty pl/liczebnosc-architektow [wszystkie źródła internetowe cytowane w niniejszej opinii zostały sprawdzone 6 VII 2026 r.].

f

« Polska Izba Inżynierów Budownictwa (PIIB) — 118 668 członków? (wśród których dominuje specjalizacja ogólnobudowlana — 52%9).

Projektowane przepisy będą wpływały na organy izb samorządu zawodowego: okręgowe rady izb i ich przewodniczących, sądy dyscyplinarne i okręgowe komisje kwalifikacyjne.

Natomiast pośrednio regulacja będzie oddziaływała na instytucje nadzoru budowlanego, a także na inwestorów i użytkowników budynków w Polsce.

B. Wpływ na Społeczeństwo

Projekt wzmacnia mechanizm szybkiego wykonywania prawomocnych kar dyscyplinamych poprzez przekazywanie orzeczeń sądu dyscyplinamego i dokonywanie odpowiednich wpisów w rejestrach. Może to przyczynić się do większej odpowiedzialności zawodowej osób wykonujących te zawody zaufania publicznego *©*. Natomiast projekt nie wywoła dużego wpływu społecznego pod względem skali oddziaływania, ponieważ liczba poważnych postępowań dyscyplinamych w stosunku do liczby członków izb była niewielka. W 2025 r. w PIIB odnotowano / decyzji skutkujących zawieszeniem lub skreśleniem, co przy 118 tys. członków stanowi mniej niż promil przypadków. Zjawisko to w ostatnich latach miało tendencję spadkową — por. Tabela 1. poniżej””.

Tabela 1. Liczba katastrof budowlanych wynikających z odpowiedzialności zawodowej

Rok | Liczba przypadków 2020 11

2021 21 2022 20

2023 | g | 2024 8 2025 T

Źródło: Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

Najbardziej odczuwalny wpływ będzie więc dotyczył funkcjonowania samych samorządów zawodowych i osób bezpośrednio objętych poestępowaniami dyscyplinarmymi. Doprecyzowanie zasad wykonywania kar dyscyplinarnych, skreślania z list członków izb oraz zawieszania w prawach członka samorządu zawodowego oznacza uporządkowanie zasad odpowiedzialności zawodowej oraz zwiększenie przejrzystości działania samorządów zawodowych architektów i inżynierów budownictwa.

8 PIIB — Liczebność i statystyki 2024, https-/fuprawnieniabudowlane plpiib-liczebnosc-i-statystyki-2024.

9. Statystyki dotyczące samorządu, _https/fzawtani orą/samorzadyłkrajowa-izba-doradcowpodatkowych-2.

*0 Por. np. M. Świstak, Architekt, zawód zaufania publicznego, Izba Architektów Rzeczpospolitej, 8 [X 2025 r., https://www.izbaarchitektow.pl/pokaz/architekt-zawod-zaufania-publicznego- 3424; J. Smarż, Zawód inżyniera budownictwa jako zawód zaufania publicznego, „Budownictwo i Prawo”, R. 15, nr 3/2012, s. 2-6.

W _ Katastrofy budowiane 2019-2025, Główny Urząd Nadzoru - Budowlanego, htips://www.qov.pl/web/qunb/katastrofy-budowlane

8

Najważniejszym, szerszym skutkiem społecznym - wprowadzenia projektowanych zmian może być zwiększenie poczucia bezpieczeństwa inwestorów i użytkowników infrastruktury budowlanej, ponieważ osoba zawieszona w prawach członka izby nie będzie mogła wykonywać samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Zatem inwestorzy budowlani będą mieli większą pewność, że wybrany przez nich architekt lub inżynier budownictwa ma jednoznaczny status zawodowy.

Poprawa wewnętrznych standardów samorządu zawodowego jest istotna z perspektywy PIIB, które postulowało wzmacnianie pozycji prawnej, organizacyjnej i społecznej oraz budowanie silniejszego prestiżu zawodu inżyniera budownictwa.

W raporcie dotyczącym wizerunku reprezentantów zawodu wskazywano jego znaczenie, co koresponduje z potencjalnymi skutkami społecznymi projektu. Zawód inżyniera budownictwa cieszy się wysokim zaufaniem społecznym i jest postrzegany jako kluczowy dla bezpieczeństwa ludzi oraz jakości infrastruktury. Zatem wskazane zmiany są zgodne z oczekiwanym przez izbę i badanych kierunkiem. Społeczeństwo postrzega inżynierów jako osoby kompetentne, odpowiedzialne i rzetelne. Choć to zawód archiłekta uznawany jest za bardziej prestiżowy”?

C. Konsultacje społeczne

W. konsultacjach społecznych wzięła udział jedna osoba, która postulowała wprowadzenie łagodnej kary dyscyplinarnej dla drobnych naruszeń formalnych, niewpływających na bezpieczeństwo, aby uniknąć nadmiernie surowych konsekwencji zawodowych za niewielkie biędy”3.

VII. — Skutki gospodarcze projektowanej ustawy

Projekt upraszcza procedurę wykonywania prawomocnych orzeczeń dyscyplinamych o skreśleniu z listy członków okręgowej izby albo o zawieszeniu w prawach członka poprzez rezygnację z wymogu podejmowania w tym zakresie odrębnej uchwały przez okręgową radę właściwej izby samorządu zawodowego architektów lub inżynierów budownictwa Dodatkowa wprowadza zakaz wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przez osoby zawieszone w prawach członka izby, doprecyzowuje skutki zawieszenia oraz określa terminy sankcji za zaległości składkowe (zawieszenie po 6 miesiącach, skreślenie po 12 miesiącach).

Wpływ projektu na gospodarkę będzie marginalny, głównie o charakterze niefinansowym i dotyczyć będzie w szczególności ograniczenia niedoskonałości rynku, zmniejszenia kosztów transakcyjnych, poprawy warunków funkcjonowania rynku pracy i podaży usług.

Rynek usług budowlanych i projektowych cechuje się asymetrią informacji, która sprzyja występowaniu zjawiska selekcji negatywnej określanego w ekonomii

12 R. Wojnowski, Wizerunek inżyniera budownictwa w Polsce. Analiza społeczna, afektywna i środowiskowa, Polska tzba Inżynierów Budownictwa 2025, htips:/Awww.piib.orq.pliimaaes/stories/aktualnosci2026-06/PIIB_ raport Wizerunek pdf.

18 D ankiety: 172563.

9

jako „rynek cytryn” **. Przeciętny inwestor nie dysponuje wiedzą pozwalającą na bieżącą weryfikację jakości skomplikowanych technicznie usług, a brak efektywnych mechanizmów certyfikacyjnych sprzyja wypieraniu z rynku rzetelnych wykonawców przez konkurentów oferujących tańsze, wadliwe i potencjalnie niebezpieczne rozwiązania 5. Wykluczenie z wykonywania zawodu ukaranych dyscyplinarnie inżynierów i architektów zwiększy przejrzystość sygnałów rynkowych, skutecznie zredukuje asymetrię informacji oraz zjawisko pokusy nadużycia (ang. moral hazard)”.

Sprawniejsze procedury mogą generować wymierne oszczędności dia samorządów zawodowych poprzez redukcję kosztów administracyjnych (transakcyjnych), a także nakładów potrzebnych na obsługę prawną”. W dłuższej perspektywie może to przyczynić się do zwiększenia efektywności funkcjonowania rynku usług budowlanych i projektowych — w szczególności poprzez poprawę terminowości realizacji inwestycji, podniesienie jakości świadczonych usług oraz zwiększenie satystakcji inwestorów.

Zaostrzenie i przyspieszenie sankcji może być interpretowane z perspektywy ekonomii neoklasycznej jako usztywnienie barier wejścia na rynek, które przyczynią się do ograniczenia podaży pracy oraz mobilności pracowników!%, Sankcje mogą skutkować utratą zleceń i dochodów przez osoby nimi objęte, ale z drugiej strony przyczynią się do ograniczenia podaży usług Świadczonych przez osoby niespełniające standardów zawodowych pozytywnie wpływając na jakość usług oraz stabilność dochodów podmiotów wykonujących działalność zgodnie z wymogami zawodowymi.

Wejście w życie projektowanej ustawy może wpłynąć na kulturę organizacyjną biur projektowych oraz firm wykonawczych. Obowiązek odsunięcia zawieszonego inżyniera od nadzoru budowlanego lub sporządzania i podpisywania projektów wymusi opracowanie procedur zastępstwa (planowania zasobów kadrowych).

Doprowadzić to może do zmiany kultury organizacyjnej poprzez wzmocnienie wewnętrznej kontroli w firmach projektowych i budowlanych, ponieważ ryzyko

1* G. A. Akerlof, The Market for "Lemons": Quality Uncertainty and the Market Mechanism, „The Quarterły Journał of Economics" 84 (1370) nr. 3, s. 488-500; X. Deng, Game Analysis of the Adverse Selection Formation Mechanism on Engineering Quality Risk Based on Information Asymmetry, „Applied Mechanics and Materials" 328 (2013), s. 334-337.

18 P. Xiang, X. Song, Preventing Adverse Sełeciion Risk ef Construction Project Based on Signaling, „The Open Construction and Building Technology Journal" 8 (2014) nr. 1, s. 439-443.

16 G. Lewis, P. Bajari, Morai Hazard. Incentive Contracts and Risk: Evidence from Procurement, Cambridge, MA 2011.

17 H. Li, D. Arditi, Z. Wang, Determinants of transaction costs in construction projects, „Journal of Civil Engineering and Management" 21 (2015) nr. 5, s. 548-558.

18 J. F. Jimeno, M. Martinez-Matute, J. S. Mora-Sanguinetti, Employment protection legisiation, tabor courts, and effective firing costs, „IZA Journal of Labor Economics* 9 (2020) nr. 2, s. 1-26; M. M. Kleiner, M. Xu, Occupational Licensing and I abor Market Fluidity, „Journał of Labor Economics" 43 (2025) nr. 3, s. 93/—983.

18 D. Wang. Y. Wu, K. Zhang, fnierplay of Resources and Institutions in Improving Organizationał Resilience of Construction Projects: A Dynamic Perspective, „Engineering Management Journal 35 (2023) nr 4, s. 346-357, S$. Biruk, P. Jaśkowski, M. Maciaszczyk, Conceptua! Framework of a Simulalion-Based Hóanpower Planning Method for Gonstruction Enterprises, „Sustainability* 14 (2022) nr. 5 s. 1-13.

10

nagłego wstrzymania prac w wyniku dyscyplinarnego zawieszenia kluczowego pracownika będzie bezpośrednio zagrażało realizacji kontraktu?”

Projekt może również przynieść korzyści właściwym izbom zawodowym poprzez zwiększenie dyscypliny w zakresie opłacania składek członkowskich oraz poprawę warunków do bardziej precyzyjnego planowania i prognozowania przychodów?!.

Literatura przedmiotu wskazuje, że wprowadzanie rozwiązań służących wzmocnieniu instrumentów nadzoru na rynku usług architektonicznych ibudowlanych może oddziaływać na funkcjonowanie rynku ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej Skuteczniejsze eliminowanie z rynku osób naruszających standardy wykonywania zawodu Sprzyja ograniczaniu ryzyka powstawania szkód. W rezultacie ubezpieczyciele mogą precyzyjniej ssegmentować ryzyko oraz dostosowywać wysokość składek ubezpieczeniowych do rzeczywistego profilu ryzyka poszczególnych architektów lub inżynierów budownictwa22.

Podsumowując, skutki gospodarcze projektu będą znikome z perspektywy gospodarczej i będą miały charakter niefinansowy polegający na usprawnieniu egzekwowania prawa, ograniczeniu kosztów administracyjnych i sądowych, wzmocnieniu ochrony inwestorów oraz podniesieniu standardów wykonywania zawodu. Ponadto, projekt przyczyni się do ochrony reputacji samorządu zawodowego i wzmocnienia jego stabilności finansowej.

ALI GT Oo cej tis EURO do IE że W ilurzliczaj dfs le |teraiy Zeji)

Projektowana ustawa nie będzie wpływała na dochody i wydatki podmiotów zaliczanych do sekiora finansów publicznych.

IX. - Inne skutki projektowanej ustawy

Nie zidentyfikowano innych skutków wejścia w życie projektowanej ustawy.

«XK. - Zmiana obciążeń administracyjnych

Projekt zmniejsza obciążenia administracyjne po stronie okręgowych rad izb, ograniczając katalog przypadków wydawania przez nie uchwał. Część obowiązków administracyjnych w postaci wpisów o zawieszeniu w prawach członka izby oraz skreśleń z listy zostaje jednocześnie przeniesiona z tego organu kolegialnego na przewodniczącego okręgowej rady izby.

2 J. Son, Complexity and Dynamics in Construction Project Organizations, „Sustainability” 14 (2022) nr. 20, s. 2-20.

21 D. J. Mayer, Simmer Down Nowi A Study of Revenue Volalility and Dissolution in Nonprofit Organizations, „Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly" 52 (2023) nr. 5, s. 1413-1433.

22 Willis Towers Watson, insurance markefplace realilies 2024 — Architects and engineers, htips//www.wiwco.comien-usfinsights/2023/11finsurance-marketplace-realities-2024-architects-andengineers

11

WW zakresie skutków społecznych nie stwierdzone dodatkowych obciążeń administracyjnych. Natomiast projekt może w ograniczonym zakresie zmienić obciążenia administracyjne po stronie samorządów zawodowych poprzez uproszczenie i uporządkowanie procedur związanych z wykonywaniem orzeczeń dyscyplinamych.

Proponowany przepis skutkować będzie niewielkim _odciążeniem administracyjnym, które nie powinno mieć wpływu na gospodarkę finansową jednostek samorządu terytorialnego.

KIL. - Konkluzje

1. Skutki prawne: Projekt zmniejsza obowiązki okręgowej rady izby dotyczące wydawania uchwał w przypadku wydania przez sąd dyscyplinarny orzeczenia dyscyplinarnego w przedmiocie skreślenia z listy albo zawieszenia. Projekt doprecyzowuje kompetencje okręgowej rady izby co do przesłanek wydania uchwały w przedmiocie skreślenia z listy lub zawieszenia w prawach członków izby w przypadku nieuiszczenia składek członkowskich.

Projekt nakłada na przewodniczącego okręgowej rady izby obowiązki wykonania czynności materialno-technicznych polegających na skreśleniu z listy oraz wpisania informacji o zawieszeniu w prawach członka izby w przypadku wydania orzeczeń dyscyplinarnych.

Projekt likwiduje podwójną drogę odwoławczą w sprawach, w których zawieszenie w prawach członka izby lub skreślenie z listy następuje na podstawie orzeczeń sądu dyscyplinarnego.

Projekt rozszerza skutki zawieszenia w prawach członka izby na wszystkie podstawy zawieszenia.

Opiniowany projekt nie nasuwa wąfpliwości z punktu widzenia zgodności z EKPC.

2. Skutki społeczne: Projekt wywoła ograniczone bezpośrednie skutki społeczne, ponieważ doprecyzowuje formalne mechanizmy eliminowania z grupy zawodowej architektów i inżynierów budowniciwa przez uporządkowanie procedury kar dyscyplinamych. Pośrednio może jednak zwiększyć zaufanie do wskazanych zawodów przez podniesienie standardów odpowiedzialności i bezpieczeństwa.

3. Skutki gospodarcze: Bezpośrednie skutki projektu dla gospodarki będą marginalne i ujawnią się przede wszystkim w wymiarze niefinansowym — w szczególności poprzez ograniczenie niedoskonałości rynku, takich jak selekcja negatywna oraz asymetria informacji. Projekt może przyczynić się do wzmocnienia ochrony inwestorów, podniesienia jakości świadczonych usług oraz poprawy stabilności funkcjonowania rzetelnych wykonawców/podmiotów, ubezpieczycieli oraz samorządów zawodowych. Ponadto możliwe będzie obniżenie kosztów transakcyjnych, administracyjnych i sądowych oraz usprawnienie procesu eliminowania z rynku nierzetelnych wykonawców.

12

4. Skutki finansowe: Projektowana ustawa nie będzie wpływała na dochody i wydatki ' podmiotów zaliczanych do sektora finansów publicznych

Autorzy:

dr Marek Jaśkowski, ekspert ds. legislacji (pkt |-IIl)

dr Danuta Adamiec, specjalistka ds. komparatystycznych (pkt IV, X1.5)

dr Beata Bińkowska, ekspert ds. legislacji (pkt V.1, X, X1.1.1)

prof. dr hab. Krzysztof Wojtyczek, ekspert ds. legislacji (pkt V.2, XIL.1.2)

dr Ziemowit Socha, specjalista ds. społecznych (pkt. VI, X, XL.2)

dr hab. Jacek Lipiec, specjalista ds. systemu gospodarczego (pkt. VII, X, XL.3)

Monika Korolewska, naczelnik wydziału (pkt. VIII, X, XI.4)

Akceptowak Wicedyrektor Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji

Ziemowii Cieślik /podpisano elektronicznie

Tłoczono z polecenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

13