Art. 51. Stosunki osobiste i majątkowe małżonków

1. Stosunki osobiste i majątkowe między małżonkami podlegają każdoczesnemu wspólnemu prawu ojczystemu.

2. W razie braku wspólnego prawa ojczystego stosuje się prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania, a w razie braku miejsca zamieszkania w tym samym państwie - prawo państwa, w którym oboje małżonkowie mają miejsce zwykłego pobytu. Jeżeli małżonkowie nie mają miejsca zwykłego pobytu w tym samym państwie, stosuje się prawo państwa, z którym małżonkowie w inny sposób są wspólnie najściślej związani.

Komentarz do Art. 51.

Przepis określa, jakie prawo należy stosować do stosunków osobistych i majątkowych między małżonkami, gdy sprawa ma związek z więcej niż jednym państwem. Ustanawia kolejność kryteriów służących ustaleniu właściwego prawa.

W pierwszej kolejności znaczenie ma wspólne prawo ojczyste małżonków. Stosuje się je w takim ujęciu, w jakim przysługuje małżonkom w danym czasie, ponieważ przepis mówi o „każdoczesnym wspólnym prawie ojczystym”. Oznacza to, że podstawą wyboru prawa jest ich aktualna wspólna więź obywatelska, a nie wyłącznie stan istniejący w chwili zawarcia małżeństwa.

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego prawa ojczystego, przepis wskazuje kolejne kryteria, stosowane według określonej hierarchii:

w pierwszej kolejności prawo państwa, w którym oboje mają miejsce zamieszkania,
jeżeli nie mieszkają w tym samym państwie, prawo państwa, w którym oboje mają miejsce zwykłego pobytu,
jeżeli także miejsce zwykłego pobytu nie jest wspólne, prawo państwa, z którym małżonkowie są wspólnie najściślej związani.

Regulacja nie rozdziela stosunków osobistych i majątkowych na dwa odrębne reżimy. To samo prawo, ustalone na podstawie wskazanych kryteriów, obejmuje oba rodzaje relacji. Praktyczne znaczenie przepisu polega na tym, że pozwala ustalić właściwe prawo także wtedy, gdy małżonkowie mają różne obywatelstwa i nie prowadzą wspólnego życia w tym samym państwie. Kryteria są uporządkowane od więzi obywatelskiej, przez wspólne miejsce zamieszkania i zwykłego pobytu, aż po ogólną ocenę najściślejszego wspólnego związku z określonym państwem.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 503.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 50.Art. 52.