Sygn. akt XX GC 907/12
UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 20 października 2012 r. ( data stempla pocztowego, k.54) K. M. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. (...) kwoty 240 156, 33 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.
Uzasadniając swe żądanie, powód, ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej przewoźnika w ruchu krajowym i międzynarodowym, wskazał, iż ubezpieczyciel odmówił wypłacenia odszkodowania za uszczerbek majątkowy wyrządzony przez jego podwładnego w dobrach podmiotu trzeciego, powstały podczas zarobkowego przewozu towarów wskutek zdarzenia drogowego z dnia 20 lipca 2011 r. W ocenie powoda nie doszło do naruszenia przepisów ruchu drogowego, skutkujących wyłączeniem odpowiedzialności ubezpieczyciela. Na skutek odmowy wypłaty odszkodowania, powód podjął działania zmierzające do polubownego załatwienia sporu, zakończone ugodą., na mocy której zobowiązał się pokryć szkodę o łącznej wysokości 240 153,33 zł.
W odpowiedzi na pozew ( k.82-87), (...) S.A. (...), kwestionując roszczenie powoda zarówno co do zasady jak i co do wysokości, wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W jej ocenie powód nie jest podmiotem uprawnionym do dochodzenia przedmiotowego odszkodowania, bowiem zgodnie z wiążącą strony umową, odpowiedzialność ubezpieczyciela nie obejmuje szkód wynikających z naruszenia przepisów o ruchu drogowym obowiązujących w państwie na terytorium którego był dokonywany przewóz towarów, a do zdarzenia doszło w wyniku niedostosowania przez kierującego pojazdem prędkości do warunków drogowych. Powód, pomimo wezwanie, nie przedstawił ubezpieczycielowi pełnego wydruku z tachografu cyfrowego pojazdu. Nadto, pozwany wskazał, iż powód błędnie ustalił wysokość szkody.
W toku postępowania strony podtrzymały swe stanowiska.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
K. M. (dalej również: ubezpieczony) prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów(...) , zawarł w dniu 29 listopada 2010 r. z (...) S.A. (...) (dalej również: ubezpieczyciel) umowę ubezpieczenia, która ochroną ubezpieczeniową obejmowała w okresie od dnia 4 grudnia 2010 r. do dnia 2 grudnia 2011 r. odpowiedzialność cywilną ubezpieczonego za szkody powstałe podczas zarobkowego przewozu drogowego towarów w ruchu międzynarodowym, działającego w charakterze zawodowego przewoźnika z tytułu zawartej umowy o przewóz. Suma ubezpieczenia wyniosła 1 mln zł. ( polisa ubezpieczeniowa seria (...) k.10; § 3 ust. 2 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) przewoźnika drogowego w ruchu międzynarodowym” wraz z 2 załącznikami zatwierdzone uchwałą nr (...) z dnia 31 lipca 2007 r., k.97, okoliczności bezsporne).
Precyzując przedmiot umowy, strony zakontraktowały, iż stanowiła ją odpowiedzialność cywilna przewoźnika drogowego w ruchu międzynarodowym, wynikająca z Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, z zastrzeżeniem postanowień zawartych w OWU i polisie, za szkody rzeczowe polegające na całkowitym lub częściowym zaginięciu towaru lub na jego uszkodzeniu zgodnie z art. 23 ust. 1-4 wskazanej Konwencji CMR, powstałe w czasie pomiędzy przyjęciem towaru a jego wydaniem oraz szkody finansowe powstałe w wyniku opóźnienia w dostawie zgodnie z art. 23 ust. 5 Konwencji CMR. ( § 3 ust. 1 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) przewoźnika drogowego w ruchu międzynarodowym” k.97 – dalej: OWU, okoliczności bezsporne). Zgodnie z dodatkową klauzulą, odpowiedzialność ubezpieczyciela została rozszerzona m.in. o odpowiedzialność cywilną przewoźnika za szkody powstałe w toku przewozu towarów łatwo psujących się, tj. m.in. produktów mlecznych ( załącznik nr 3 do Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r., klauzula nr (...) [w:] polisie ubezpieczeniowej serii (...), k.10, okoliczność bezsporna)
W § 4 OWU wskazano wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela, m.in. za szkody wynikające z naruszenia przepisów o ruchu drogowym obowiązujących w państwie na terytorium którego był dokonywany przewóz towaru. (§ 4 ust. 2 pkt 10 OWU k.97, okoliczność bezsporna)
W dniu 20 lipca 2011 r. samochód ciężarowy z przyczepą należący do powoda, kierowany przez S. B., przewoził mleczne produkty należące do (...) sp. z o.o. z Polski (C.) do Niemiec, zgodnie z wiążącą umową wiążącą powoda ( Umowa o świadczenie usług transportowych z dnia 1 stycznia 2008 r., k.25-28, akta szkody nr (...), okoliczność bezsporna).
W dniu 20 lipca 2011 r. nad ranem, około godziny 4:30 w miejscowości J. przy ulewnym deszczu ( dowody: akta szkody OC nr (...); karta zdarzenia drogowego, k.157-158; zeznania świadka asp. sztab. J. K. od 00:05:02) pojazd ciężarowy powoda wraz z naczepą wpadł w poślizg i przewrócił się do rowu ( dowody: karta zdarzenia drogowego, k.157-158; zeznania świadka asp. sztab. J. K. 00:04:30). W miejscu zdarzenia obowiązywało ograniczenie prędkości do 70 km/h (dowody: pismo Kierownika Posterunku Policji w S. z dnia 12 listopada 2011 r., k.106, akta szkody OC nr (...); zeznania świadka asp. sztab. J. K. 00:05:32-00:06:05)
Do wypadku doszło z uwagi na nie dostosowanie prędkości jazdy przez kierującego do warunków drogowych. Sprawca, nie zauważywszy odpowiednio wcześnie wysepki przy przejściu dla pieszych, wjechał do rowu powodując wywrócenie pojazdów, za co został ukarany mandatem karnym nr (...) na kwotę 250 zł. Kierowca przyjął mandat i nie kwestionował okoliczności stanowiących podstawę do jego wystawienia ( dowody: notatka informacja asp. sztab. J. K. o zdarzeniu drogowym z dnia 20 lipca 2011 r., k.107; karta zdarzenia drogowego, k.157-158; zeznania świadka asp. sztab. J. K. 00:05:02-00:09:52)
Powód zgłosił zdarzenie pozwanemu w celu uzyskania odszkodowania z ubezpieczenia, nie przedstawiając pełnego wydruku z tachografu cyfrowego (dowód: telefoniczne zgłoszenie szkody majątkowej k. 9, akta szkody OC nr (...); zgłoszenie szkody z odpowiedzialności cywilnej, k.37, akta szkody OC nr (...) )
Przewożony towar został przetransportowany do (...) sp. z o.o., która oceniła, iż w wyniku wypadku produkty w 100% nie nadawały się do dalszego wykorzystania z uwagi na uszkodzenie opakowań hermetycznych produktów mlecznych. Spółka zażądała od powoda zapłaty łącznej kwoty 240 156,33 zł, ( pismo prokurenta (...) Sp. z o.o. z 21 listopada 2011 r., k.17-19; reklamacja wraz z wezwaniem do naprawienia szkody, k.27-29, okoliczności bezsporne)
Decyzją z dnia 2 października 2011 r. odmówiono powodowi wypłaty odszkodowania za przewożony ładunek, albowiem do zdarzenia doszło w wyniku naruszenia przepisów ruchu drogowego, co stanowiło okoliczność wyłączającą odpowiedzialność zakładu. Pozwany wskazał ponadto, iż powód nie dostarczył kompletnego wydruku z tachografu cyfrowego pojazdu umożliwiającego ocenę jego prędkości ( decyzja odmowna z dnia 20 października 2011 r. wraz z operatem szkody, k.71-72, akta szkody OC nr (...), okoliczność bezsporna)
Pomimo odwołania powoda i wskazania, iż bateria tachografu uległa uszkodzeniu, ubezpieczyciel podtrzymał decyzję o odmowie wypłaty odszkodowania ( odwołanie powoda z dnia 22 listopada 2011 r. wraz z informacją o uszkodzeniu baterii tachografu cyfrowego pojazdu, k.23-25, okoliczność bezsporna; decyzja pozwanego z dnia1 lutego 2012 r., okoliczności bezsporne)
W dniu 1 czerwca 2012 r. powód zawarł z (...) spółka z o.o. ugodę, na mocy której powód zobowiązał się pokryć szkodę w łącznej kwocie 240 153, 33 zł. ( ugoda k.32-36, okoliczność bezsporna).
Stan faktyczny w powyższym kształcie Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów załączonych przez strony w pozwie oraz odpowiedzi na pozew, dokumentów znajdujących się w aktach szkodowych, dowodu z dokumentu karta zdarzenia drogowego ( k.157-158).
Dokumenty te, jako spójne i wiarygodne, mogły stanowić podstawę do ustalenia faktów istotnych w sprawie. Elementy te, są w większości bezsporne między stronami, istota sporu ogniskowała się bowiem wyłącznie wokół okoliczności wypadku, a w szczególności kwestii nie dostosowania prędkości przez kierowcę samochodu ciężarowego do warunków drogowych, jako stanowiącej przyczynę zdarzenia.
Sąd uznał, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozostawia wątpliwości, co do tej przyczyny zaistnienia wypadku. Kluczowe w tym zakresie okazały się zeznania świadka asp. sztab. J. K., który brał udział w usuwaniu skutków przedmiotowego zdarzenia, treść sporządzonej przez niego notatki informacyjnej z dnia 20 lipca 2011 r. ( k.107) wraz z kartą zdarzenia drogowego ( k.157-158) a także okoliczność, iż kierowca przyjął otrzymany mandat karny, nie kwestionując go. Świadek dokładnie pamiętał przedmiotowe zdarzenie i był w stanie wskazać wszelkie okoliczności istotne dla sprawy. Sąd Okręgowy uznaje twierdzenia świadka asp. sztab. J. K. za prawdziwe, albowiem nawet jeśliby przyjąć, iż nie doszło do przekroczenia prawnie uregulowanego limitu prędkości, to wziąwszy pod uwagę trudne warunki pogodowe oraz ulewny deszcz, samo zachowanie prędkości dopuszczalnej na tym odcinku drogi, bez dostosowania jej do panujących warunków atmosferycznych, nie może być uznane za zachowanie zgodne z zasadami ruchu drogowego i jako takie narusza zasady bezpieczeństwa w ruchu.
Na marginesie zważyć należy również, iż trafnie wskazała strona powodowa, iż ustalenia dokonane w postępowaniu wykroczeniowym – wobec otrzymania przez kierowcę pojazdu mandatu karnego - nie są wiążące dla Sądu, jednakże w wyniku dokonania oceny zebranego materiału dowodowego według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału (art. 233 § 1 k.p.c.), Sąd uznał, iż w sprawie doszło do nie dostosowania prędkości przez kierowcę do panujących warunków.
Powód nie wykazał, że nie doszło do naruszenia przez niego przepisów prawa o ruchu drogowym, bowiem z przedstawionego przez niego, niepełnego wydruku z tachografu, nie wynikały informacje dotyczące prędkości kierowcy w chwili wypadku. W tym miejscu należy również zauważyć, iż jak stanowi art. 217 § 3. k.p.c. Sąd pomija twierdzenia i dowody, jeżeli okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione. S. B., pomimo zobowiązania Sądu, wskazał w piśmie z dnia 21 kwietnia 2014 r., iż nie przedstawi Sądowi karty kierowcy ( pismo S. B. z 21 kwietnia 2014 r., k.198). Bogaty i wszechstronny materiał dowodowy zebrany w sprawie umożliwił dokonanie oceny, co do naruszenia zasad prędkości przez kierowcę samochodu ciężarowego powoda, jak szczegółowo opisano w wyżej wskazanych rozważania.
Sąd postanowił oddalić wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność przyczyn zdarzenia drogowego oraz wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości towaru po wypadku, albowiem wobec tak ustalonego stanu faktycznego, ich przeprowadzenie byłoby zbędne i zmierzałoby jedynie do niepotrzebnego przedłużenia postępowania. Co więcej, przeprowadzenie postępowania dowodowego co do ewentualnej wysokości szkody byłoby zbędne wobec dokonania ustaleń faktycznych prowadzących do stwierdzenia, iż niniejsze zdarzenie w ogóle nie wchodzi w zakres odpowiedzialności ubezpieczeniowej (...) S.A. (...).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do samej konstrukcji wiążącej strony umowy, zgodnie z art. 822. § 1.k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Poza wątpliwością pozostaje fakt, iż celem ubezpieczenia jest zapewnienie ubezpieczonemu ochrony. Realizacja tego celu sprowadza się do wypłaty przez ubezpieczyciela oznaczonego w umowie świadczenia w razie wystąpienia określonego przez strony wypadku ubezpieczeniowego, przy założeniu prześnieniu przez ubezpieczonego obowiązku zapłaty składki. Jak trafnie wskazuje się w judykaturze, w odniesieniu do przesłanek koniecznych dla wystąpienia akcesoryjnej odpowiedzialności ubezpieczyciela, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność tylko wtedy i tylko w takim zakresie, w jakim odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczony sprawca.
Jednakże, nie oznacza to, że między zakresem odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego sprawcy a odpowiedzialnością ubezpieczyciela można postawić znak równości. Odpowiedzialność ubezpieczonego sprawcy musi mieścić się w granicach ochrony udzielonej przez ubezpieczyciela, a poza tym musi wystąpić wypadek ubezpieczeniowy, czyli zdarzenie, które strony w umowie ubezpieczenia określiły jako przyczynę uzasadniającą odpowiedzialność ubezpieczyciela. ( tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa 1354/12, LEX nr 1313322). Powyższą ocenę Sąd Okręgowy podziela w całości i przyjmuje za swoją.
Zgodnie z łączącą strony umową, pozwany odpowiadał za określone szkody powstałe przy prowadzeniu przez powoda działalności przewoźnika drogowego, wyrządzone osobom trzecim. Oczywistym jest, iż szkody spowodowane przez zawinione zachowanie kierowcy, pozostającego z nim w stosunku zależności będą wchodziły w zakres odpowiedzialności powoda na podstawie art. 430 k.c., regulującego odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z winy podwładnego. Podstawę żądania powoda stanowiło jego twierdzenie, iż szkoda w majątku osoby trzeciej, za którą ponosi on odpowiedzialność, nie wynika z naruszenia polskich przepisów o ruchu drogowym.
W niniejszej sprawie, strony w ramach łączącego je węzła zobowiązaniowego zdecydowały bowiem o wyłączeniu spod ochrony ubezpieczeniowej, odpowiedzialności powoda za szkody wynikające z naruszenia przepisów o ruchu drogowym obowiązujących w państwie, na terytorium którego był dokonywany przewóz towaru(§ 4 us.2 pkt 10 OWU, stanowiących integralną część łączącego strony stosunku prawnego). Jak szczegółowo opisano na etapie ustaleń stanu faktycznego, w niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do ich naruszenia, albowiem kierujący pojazdem ciężarowym nie dostosował prędkości do istniejących, trudnych warunków jazdy, naruszając w ten sposób zasadę ostrożności oraz przekraczając bezpieczną prędkość (art. 19 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym), a za przedmiotowe wykroczenie został ukarany mandatem karnym.
Zgodnie z art.19. ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, kierujący pojazdem jest obowiązany jechać z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa, a w szczególności: rzeźby terenu, stanu i widoczności drogi, stanu i ładunku pojazdu, warunków atmosferycznych i natężenia ruchu. Ponadto, z art. 3. ust. 1 Prawa o ruchu drogowym wynika obowiązek uczestnika ruchu do zachowania ostrożności albo gdy ustawa tego wymaga - szczególnej ostrożności oraz unikania wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego.
Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy uznał, iż wobec wyjęcia przedmiotowego zdarzenia spod ochrony ubezpieczeniowej, pomimo wystąpienia wypadku związanego węzłem przyczynowo-skutkowym z powstaniem odpowiedzialności cywilnej po stronie powoda, ubezpieczyciel nie był zobowiązany do wypłacenia powodowi jakiegokolwiek odszkodowania. Kwestia ewentualnej wysokości poniesionej przez powoda szkody, pozostaje więc bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i jako taka, nie była przedmiotem rozważań Sądu.
Z uwagi na powyższe, Sąd oddalił powództwo w całości, orzekając o tym w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł w pkt II sentencji na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw. Ponieważ to powód jest stroną przegrywającą, obowiązek uiszczenia wynikłych stąd kosztów spoczywa na nim. Koszty te obejmują łączną kwotę 7 217,00 zł, na którą składają się 17,00 zł uiszczone przez powoda tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego stanowiące zgodnie z § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 7200,00 zł.
SSO Maciej Kruszyński