Sygn. akt XX GC 243/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2023 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Joanna Skrzypczak-Zajger
Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Marciniak
po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.
przeciwko M. W.
o zapłatę
I.
zasądza od pozwanego M. W. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 534.861,74 zł (pięćset trzydzieści cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt jeden złotych siedemdziesiąt cztery grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:
- od kwoty 476.357,00 złotych od dnia 10 maja 2022 roku do dnia zapłaty i
- od kwoty 58.504,74 złote od dnia 27 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty;
II.
oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III.
zasądza od pozwanego M. W. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 37.561 zł (trzydzieści siedem tysięcy pięćset sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.
sędzia Joanna Skrzypczak-Zajger
Sygn. akt XX GC 243/23
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 27 grudnia 2022 roku (według daty stempla pocztowego) powódka (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie od pozwanego M. W. kwoty 534.861,74 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2022 roku do dnia zapłaty oraz o zwrot kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Powódka sprecyzowała, że dochodzona kwota obejmuje: 470.475 zł tytułem należności głównych zasądzonych w nakazach, 58.504,74 zł tytułem skapitalizowanych odsetek umownych liczonych od daty wymagalności wskazanej w nakazach do dnia stwierdzenia bezskuteczności egzekucji oraz 5.882 zł tytułem kosztów obu procesów.
W uzasadnieniu podano, że pozwany od momentu powstania spółki pełni funkcję jedynego członka zarządu spółki (...) S.A. z siedzibą w W., a przeciwko spółce wydano dwa prawomocne nakazy zapłaty, w oparciu o które prowadzono przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne – umorzone ze względu na bezskuteczność egzekucji. Dalej wskazano, że powódka nabyła wierzytelności wynikające z nakazów zapłaty, a pozwany został wezwany do zapłaty kwoty objętej żądaniem pozwu, której nie uregulował.
(pozew k. 3-14)
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł, że tytuły wykonawcze, na które powołuje się powódka utraciły moc w wyniku skutecznego wniesienia od nich sprzeciwów przez (...) S.A. z siedzibą w W., a zatem powódce nie przysługują jakiekolwiek wierzytelności względem ww. spółki.
(odpowiedź na pozew k. 92-95)
W piśmie procesowym z 14 lipca 2023 roku pozwany poinformował, że 13 lipca 2023 roku złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki (...). Wskazał, że wniosku nie mógł złożyć wcześniej z uwagi na treść art. 15 zzra ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 roku poz. 374 ze zm.).
(pismo pozwanego k. 145-146)
W toku dalszego postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. W. od powstania (...) S.A. z siedzibą w W. do dnia 22 maja 2023 roku był nieprzerwanie prezesem zarządu ww. spółki.
(okoliczność bezsporna, nadto informacja z KRS)
W dniu 13 kwietnia 2021 roku wydano w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 196508/21 nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazano (...) S.A. z siedzibą w W. by zapłaciła (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 313.650 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych od dnia 2 października 2020 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 3.921 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2021 roku ww. nakazowi nadano klauzulę wykonalności.
Na podstawie ww. tytułu wykonawczego prowadzone było w sprawie o sygn. (...) postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie M. K.. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 roku postępowanie zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
(dowód: nakaz zapłaty k. 31, postanowienie k. 32, postanowienie k. 33-35)
W dniu 12 października 2021 roku wydano w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 1330417/21 nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazano (...) S.A. z siedzibą w W. by zapłaciła (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 156.825 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych od dnia 31 lipca 2021 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 1.961 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 roku ww. nakazowi nadano klauzulę wykonalności.
Na podstawie ww. tytułu wykonawczego prowadzone było w sprawie o sygn. (...) postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie M. K.. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 roku postępowanie zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
(dowód: nakaz zapłaty k. 43, postanowienie k. 44, postanowienie k. 45-46)
W dniu 8 kwietnia 2022 roku (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. zawarła z (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę cesji wierzytelności obejmującą wierzytelności wynikające z nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanych przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 196508/21 oraz w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 1330417/21.
(dowód: umowa cesji k. 47-48)
Pismem nadanym w 29 kwietnia 2022 roku (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wezwała M. W. do zapłaty kwoty 534.861,74 zł obejmującej wierzytelności z ww. nakazów zapłaty w terminie 3 dni. Przesyłkę doręczono w 6 maja 2022 roku.
(dowód: wezwanie do zapłaty k. 49-51, informacja ze strony internetowej (...))
Postanowieniem z dnia 13 października 2022 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przywrócił (...) S.A. z siedzibą w W. termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty z dnia 13 kwietnia 2021 roku wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym w sprawie VI Nc-e 196508/21 (pkt I) i wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy ww. nakazu zapłaty umorzył postępowanie w całości (pkt II).
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przywrócił (...) S.A. z siedzibą w W. termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty z dnia 12 października 2021 roku wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym w sprawie VI Nc-e 1330417/21 (pkt I) i wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy ww. nakazu zapłaty umorzył postępowanie w całości (pkt II).
(dowód: postanowienie k. 98-99, postanowienie k. 100-101)
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 roku Sąd Okręgowy w Lublinie uchylił postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 9 listopada 2022 roku w zakresie rozstrzygnięcia z pkt. II uznając, że przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu było bezpodstawne, a zatem sprzeciw nie został skutecznie wniesiony.
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 roku Sąd Okręgowy w Lublinie uchylił postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 13 października 2022 roku w zakresie rozstrzygnięcia z pkt. II i odrzucił sprzeciw pozwanej od nakazu zapłaty z dnia 13 kwietnia 2021 roku wydanego w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 196508/21.
(dowód: postanowienie k. 163-165,
postanowienie k. 168-169, zarządzenie k. 172-173)
W dniu 13 lipca 2023 roku (...) S.A. z siedzibą w W. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości.
(dowód: wydruk wniosku o ogłoszenie upadłości k. 147-153, potwierdzenie złożenia wniosku k. 177-178)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów oraz ich kopii złożonych do akt sprawy. Stanowią one materiał dowodowy obiektywny i w pełni wiarygodny. Autentyczność i treść dokumentów oraz ich kopii nie była kwestionowana przez żadną ze stron, co skutkowało uznaniem przez Sąd wszystkich złożonych dokumentów oraz ich kopii za w pełni wartościowy materiał dowodowy.
Sąd zważył, co następuje.
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.
W niniejszej sprawie powódka dochodziła od pozwanego odszkodowania tytułem szkody powstałej wskutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (...) S.A. z siedzibą w W., której prezesem zarządu, w czasie powstania i istnienia wierzytelności, był pozwany. Jako podstawę swojego roszczenia powódka wskazała art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 roku, poz. 1520, t.j.; dalej jako: „p.u.”).
Pozwany zakwestionował istnienie szkody po stronie powódki, jak również podniósł, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości z zachowaniem terminów.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 p.u., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.
Wedle art. 21 ust. 3 p.u., osoby, o których mowa w ust. 1-2a, ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie określonym w ust. 1 lub 2a, chyba że nie ponoszą winy. Osoby te mogą uwolnić się od odpowiedzialności, w szczególności jeżeli wykażą, że w terminie określonym w ust. 1 lub 2a otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
Art. 21 ust. 3a p.u. stanowi, że w przypadku dochodzenia odszkodowania przez wierzyciela niewypłacalnego dłużnika domniemywa się, że szkoda, o której mowa w ust. 3, obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelności tego wierzyciela wobec dłużnika.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 21 ust. 3 p.u. jest odpowiedzialnością na zasadzie winy, do której zastosowanie znajduje art. 415 k.c. Jest ona zatem uzależniona od wykazania przez powoda bezprawnego i zawinionego działania dłużnika, tj. faktu, że w terminie 30 dni od powstania podstaw do ogłoszenia upadłości wniosek taki nie został złożony; od powstania szkody i od istnienia związku przyczynowego w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. między zawinionym zachowaniem dłużnika a szkodą. O ile więc termin 30 dni na zgłoszenie wniosku liczony jest od obiektywnego wystąpienia stanu niewypłacalności, a nie od powzięcia wiadomości o tym stanie przez reprezentanta, o tyle okoliczność ta może ewentualnie mieć znaczenie w kontekście przesłanki winy, przy czym obowiązuje domniemanie, że niezłożenie wniosku nastąpiło z winy dłużnika lub jego reprezentantów.
Powód musi więc wykazać istnienie niezaspokojonej wierzytelności (w tym jej wysokość, która stanowi podstawę dla domniemania wysokości szkody), które to okoliczności stanowią przesłanki realizacji roszczenia odszkodowawczego. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego należy stwierdzić, że powódka wykazała istnienie szkody tak co do zasady, jak i co do wysokości. Na tę okoliczność przedstawiła dwa prawomocne nakazy zapłaty wydane w postępowaniu upominawczym. Co prawda pozwany podjął próbę zakwestionowania istnienia wierzytelności przysługujących powódce względem niego poprzez wniesienie sprzeciwów wraz z wnioskami o przywrócenie terminów do ich złożenia, jednakże finalnie nie udało mu się wzruszyć tych orzeczeń i obydwa nakazy zapłaty wydane w postępowaniu upominawczym z nadanymi klauzulami wykonalności stanowią tytuły wykonawcze. Ponadto powódka wykazała, że prowadzone postępowania egzekucyjne w oparciu o ww. tytuły wykonawcze okazały się bezskuteczne.
Wykazanie przez powoda istnienia związku przyczynowego między szkodą z zawinionym działaniem członka zarządu nie wymagało odrębnego dowodzenia, ponieważ związek ten wynika zarówno z samej istoty postępowania upadłościowego, jak i domniemania wysokości szkody.
Powód nie musi wykazywać winy pozwanego – jest ona domniemana. Pozwany by uwolnić się od odpowiedzialności powinien dowieść, że jego zachowanie polegające na uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości było niezawinione. Pozwany złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu 13 lipca 2023 roku. Powołał się jednocześnie na art. 15zzra ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym, jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19. Z brzmienia zacytowanego przepisu pozwany wywodził okoliczność, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z zachowaniem terminu.
Zgodnie z art. 15zzra ww. ustawy, aby doszło do wydłużenia terminu, muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz 2) istnieje związek przyczynowy między powstaniem stanu niewypłacalności a COVID-19 (jego skutkami gospodarczymi, społecznymi, a nawet zdrowotnymi).
Wówczas bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 p.u. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Tym samym z możliwości złożenia przedmiotowego wniosku w późniejszym terminie mogą skorzystać jedynie podmioty, które stały się niewypłacalne w okresie zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii lub tuż przed ich ogłoszeniem, jeśli spełniają kryterium związku przyczynowego. Jeśli niewypłacalność jest skutkiem czynników innych niż COVID-19 (np. nieudolnej polityki zarządczej), to dłużnika obowiązuje termin do zgłoszenia upadłości określony w art. 21 ust. 1 lub 2a p.u.
Postępowanie dowodowe wykazało, że podczas prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez poprzednika prawnego powoda spółka już nie dysponowała majątkiem umożliwiającym zaspokojenie wierzyciela. Jednakże w oparciu o przedstawione dowody nie było możliwe ustalenie dokładnej daty, w której zaistniał stan niewypłacalności spółki. Z tego względu niemożliwym było ustalenie dokładnej daty powstania niewypłacalności spółki, co w konsekwencji stanowiło brak wystarczającej podstawy do określenia, czy wniosek o zgłoszenie upadłości pozwany zgłosił w stosownym momencie. Innymi słowy, brak wykazania dokładnej daty, w której doszło do niewypłacalności dłużnika uniemożliwia ocenę kwestii dochowania terminu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Dokładne określenie daty powstania niewypłacalności konieczne jest dla ustalenia, od kiedy zaczął biec 30-dniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i tym samym ocena winy pozwanego w niedochowaniu tego obowiązku. Jak wskazano wyżej, art. 21 ust. 3 p.u. wprowadza domniemanie winy członka zarządu, na którym ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Z tego względu to na pozwanym spoczywał ciężar wykazania, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Pozwany nie wykazał inicjatywy dowodowej w postaci wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność daty powstania niewypłacalności spółki, a zatem obciążają go negatywne konsekwencje procesowe tego zaniechania.
Sąd uwzględnił powództwo w zakresie należności głównej, częściowo oddalając je w zakresie roszczenia odsetkowego. Powódka żądała kwoty 534.861,74 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2022 roku do dnia zapłaty, a dochodzona kwota obejmowała: 470.475 zł tytułem należności głównych zasądzonych w nakazach, 58.504,74 zł tytułem skapitalizowanych odsetek umownych liczonych od daty wymagalności wskazanej w nakazach do dnia stwierdzenia bezskuteczności egzekucji oraz 5.882 zł tytułem kosztów obu procesów. Tak sformułowane roszczenie odsetkowe nie zasługiwało na uwzględnienie z dwóch powodów. Po pierwsze, powódka wezwała pozwanego do zapłaty w terminie 3 dni. Wezwanie doręczono pozwanemu w dniu 6 maja 2022 roku, a zatem roszczenie stało się wymagalne z dniem 10 maja 2022 roku i od tej daty, a nie od dnia 3 maja 2022 roku powódka mogła domagać się odsetek. Po drugie, należało oddalić roszczenie odsetkowe częściowo w zakresie, w jakim powódka domagała się odsetek od skapitalizowanych odsetek. Zgodnie bowiem z treścią art. 482 § 1 k.c., od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Z tego względu, od kwoty 58.504,74 zł stanowiącej skapitalizowane odsetki dopuszczalne jest żądanie dalszych odsetek od dnia wytoczenia powództwa, tj. od dnia 27 grudnia 2022 roku.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt. I i II sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Powódka przegrała powództwo tylko w nieznacznej części roszczenia odsetkowego, a zatem zasadnym było by pozwany poniósł koszty procesu w całości. Na koszty te złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 26.744 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 10.800 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
sędzia Joanna Skrzypczak-Zajger
ZARZĄDZENIE
1.
(...),
2.
(...).
Warszawa, dnia 16 listopada 2023 r.
sędzia Joanna Skrzypczak-Zajger