Sygn. akt VIII U 877/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział we Ł. stwierdził, że Z. Z. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, chorobowemu) jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. od (...) r.
W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż Z. Z. nie wykonywała pracy na podstawie umowy o pracę (...) r. u płatnika składek, a została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych i skorzystania z ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy Zakład stwierdził, że umowa o pracę zawarta między płatnikiem a ubezpieczoną jako zawarta dla pozoru jest nieważna i ubezpieczona z tego tytułu nie podlega ubezpieczeniom społecznym.
(decyzja - k. 200-204 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Z powyższą decyzją nie zgodziła się zarówno Z. Z., jak i płatnik składek (...) Sp. z o.o.. Wnieśli oni odwołania i zarzucili pozwanemu:
1) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 1. art. 8 ust. 1. art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1. art. 13. pkt. 1, art. 68 ust. 1 pkt. 1 lit a., art. 83 ust. 1 pkt. 1 Ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 2. art. 11. art. 26 oraz art. 300 Kodeksu pracy w zw. z art. 83 par. 1 Kodeksu cywilnego poprzez ich błędną interpretację i wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż zawarta przez odwołującą w dniu (...) roku z pracodawcą (...) sp. z o.o. umowa o pracę została zawarta dla pozoru, a jedynym jej celem było uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych, podczas gdy odwołująca na podstawie wskazanej umowy rzeczywiście nawiązała z (...) sp. z o.o. jako pracodawcą stosunek pracy, podjęła i świadczyła na rzecz pracodawcy pracę -na stanowisku koordynatora zagranicznej sprzedaży hurtowej tkanin, dzianin i przędzy - w wymiarze 1/4 etatu przez cały okres zatrudnienia. Odwołująca wykonywała czynności wynikające z ww. umowy o pracę, co wynika z wyjaśnień pracodawcy i ubezpieczonej oraz przedłożonych do sprawy dokumentów - czyli co wynika już chociażby ze szczątkowo ustalonego przez ZUS stanu faktycznego, z materiału dowodowego przedstawionego przez odwołującą i płatnika w sprawie;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, ti. art. 80 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 7. art. 8. art. 9. art. 10, art. 11. art. 77 5 1. art. 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:
a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dowolną i jednostronną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, polegającą w szczególności na niezgodnym ze stanem faktycznym oraz zupełnie dowolnym i sprzecznym z materiałem dowodowym w sprawie - w tym oświadczeniami oraz wyjaśnieniami płatnika, dokumentacją pracowniczą odwołującej oraz wyjaśnieniami odwołującej:
- błędnym ustaleniu, że odwołująca nie nawiązała stosunku pracy z (...) Sp. z o.o. - płatnikiem składek i pracodawcą,
- błędnym ustaleniu, iż stanowisko jej pracy zostało stworzone dla pozoru a pracodawca nie wykazał potrzeby zatrudniania pracownika na stanowisku, które zajmowała odwołująca,
podczas, gdy - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - odwołująca faktycznie pojęła pracę u płatnika składek (...) Sp. z o.o. - jako jego pracownik - zgodnie z umową o pracę i świadczyła pracę na jego rzecz - dlatego umowa o pracę z (...) nie została zawarta jedynie dla pozoru i wywiera wszelkie skutki prawne jakie prawo wiąże z jej zawarciem, a stosunek pracy został nawiązany - co więcej to Organ rentowy ma obowiązek wykazać, iż odwołująca nie świadczyła na rzecz płatnika pracy a umowa o pracę była pozorna - czemu organ rantowy nie podołał, poprzestając na niewykazanych jakimikolwiek środkami dowodowymi - domysłami oraz przypuszczeniami;
b. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegające na poczynieniu przez organ błędnych ustaleń faktycznych oraz pominięcie i niepoczynienie istotnych dla sprawy ustaleń, jednostronne rozpatrzenie i zaniechanie uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie - w szczególności w zakresie ustalenia, czy odwołująca wykonywała faktycznie czynności zlecone jej przez pracodawcę - podjęła pracę i nawiązała stosunek pracy, poprzez pominięcie ustaleń w zakresie zapotrzebowania pracodawcy na pracę wykonywaną przez odwołującą oraz przyczyn niezatrudniania innej osoby na jej zastępstwo;
c. poprzez arbitralne i jednostronne pominięcie wyjaśnień oraz stanowiska płatnika, oraz odwołującej - bez wyjaśnienia organu dlaczego nie dał wiary odwołującej i płatnikowi.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że Z. Z. podlega od dnia(...) roku obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu z tytułu umowy o pracę zawartą z płatnikiem składek (...) Sp. z o.o. Nadto wnieśli o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz odwołujących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
(odwołanie- k. 3-19, k. 4-19 w aktach o sygn. VIII U 878/25 załączonych do sprawy)
W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
(odpowiedź na odwołanie – k. 83-84, k. 21-22 verte w aktach o sygn. VIII U 878/25
załączonych do sprawy)
Postanowieniem z dnia 16.04.2025 r. sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
(postanowienie -k. 24 w aktach o sygn. VIII U 878/25 załączonych do sprawy)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Płatnik składek (...) Sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą od 7.09.2023 r., przedmiotem której jest działalność agentów zajmujących się sprzedażą wyrobów tekstylnych, odzieży, wyrobów futrzarskich, obuwia i artykułów skórzanych.
(odpis z KRS – k. 6-13, k. 56-58 verte, k. 101-103 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Od(...) r. ubezpieczona prowadzi własną działalność gospodarczą, której przedmiotem jest: wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi.
(wydruk z CEiDG – k. 5-5 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Od 20.11.2023 r. ubezpieczona jest wspólnikiem (...)Sp. z o.o. Początkowo ubezpieczona posiadała 45 % udziałów w kapitale zakładowym spółki, a w 2025 r. stała się posiadaczką 100 % udziałów w kapitale zakładowym tej spółki. Organem uprawnionym do reprezentacji Spółki jest Zarząd, w którego skład wchodzi obecnie R. Z. pełniący funkcję Prezesa Zarządu.
(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197)
R. Z. jest teściem wnioskodawczyni.
(bezsporne)
Początkowo wnioskodawczyni współpracowała z płatnikiem na zasadzie B2B. R. Z. zależało jednak, aby ubezpieczona była do dyspozycji firmy każdego dnia.
(zeznania występującego w imieniu płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:04:28 – płyta CD – k. 334)
W dniu (...) r. strony tj. Z. Z. i płatnik (...) Sp. z o. o. zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony, w ramach której wnioskodawczyni zobligowała się od (...) r. do wykonywania obowiązków na stanowisku koordynatora zagranicznej sprzedaży hurtowej tkanin, dziani i przędzy, w wymiarze czasu pracy: ¼, za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 6850 zł brutto. W zakresie innych warunków zatrudnienia wskazano: nagrody/ premie uznaniowe. Wynagrodzenia otrzymywała drogą przelewu na konto.
W dacie zawarcia wskazanej umowy pracę, wnioskodawczyni nie była w ciąży, jak też nie istniało żadne inne zdarzenie ubezpieczeniowe, które zrodziłoby w krótkim czasie prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
(umowa o pracę – k. 30, k. 78, potwierdzenie przelewów – k. 34-42, k. 104-111 karta wynagrodzeń w załączonych do sprawy aktach organu rentowego, dokumentacja medyczna – k. 156-170, k. 173-180, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD–k.334, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:04:28 – płyta CD – k. 334)
Zgłoszenie do ubezpieczeń płatnik składek przekazał w ustawowym terminie tj. w dniu (...) r.
(dane o zgłoszeniach i podstawach wymiaru– k. 3-4 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W dniu (...) r. ubezpieczona odbyła szkolenie BHP- instruktaż ogólny i stanowiskowy.
(karta szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP – k. 44, k. 81 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Od (...) r. wnioskodawczyni zatrudniona była jeszcze u innego płatnika składek – (...) Sp. akcyjna Sp. k. w pełnym wymiarze czasu pracy. (...) Sp. akcyjna Sp. k. jest powiązana z płatnikiem składek (firmy rodzinne). (...) Sp. akcyjna Sp. k. należy do męża wnioskodawczyni. Płatnik wynajmował powierzchnie – biura przy ul. (...) w Ł., T. T..
W dniu 20.12.2024 r. pomiędzy (...) Sp. akcyjną Sp. k., a płatnikiem została zawarta ramowa umowa współpracy dotycząca współpracy biznesowej pomiędzy spółkami w zakresie ich działalności.
(umowa najmu – k. 317-319, umowa o współpracy – k. 320-322, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:39:57 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334)
Do zakresu obowiązków odwołującej w ramach stosunku pracy i stanowiska pracy w (...) Sp. z o.o. należało m.in.:
1) utrzymywanie kontaktów biznesowych i prowadzenie negocjacji handlowych z dostawcami i odbiorcami pracodawcy;
2) organizacja targów wystawowych - w tym wybór targów (odpowiedniego wydarzenia), projektowanie stoisk wystawowych, działania marketingowe związane z targami;
3) organizacja pracy zespołu sprzedażowego;
4) zapewnienie zespołowi sprzedażowego niezbędnych materiałów i narzędzi do pracy;
(zakres czynności – k. 43-43 verte, k. 82-82 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334)
Wnioskodawczyni odpowiadała za organizację udziału spółki (...) w międzynarodowych targach tekstylnych (...) w M..
(fotografie – k. 67-78, faktury, rachunki, bilety – k. 227-233, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 01:04:28- 01:18:40 – płyta CD – k. 334)
Ubezpieczona nie miała pełnomocnictwa do samodzielnego podpisywania dokumentów firmowych.
(zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:04:28 – płyta CD – k. 334)
Do akt sprawy przedłożono korespondencję e-mailową przesłaną przez odwołującą z domeny(...). Właścicielem marki T. (...), w tym domeny(...)oraz (...) jest płatnik składek - spółka (...) Sp. z o.o.
(korespondencja e-mailowa – k. 115-199 załączonych do sprawy akt organu rentowego, informacja – k. 79)
Wnioskodawczyni zajmowała się także promocją i rozwojem w/w marki. T. T. to marka należąca do płatnika składek i pod którą płatnik składek promuje dzianiny za granicą.
(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197)
Wnioskodawczyni brała udział w międzynarodowych targach tekstylnych (...), które odbywały się w N. i na których promowane były spółki: A., T. T.. i marka T. T.. Ubezpieczona posługuje się biegle językiem angielskim. W trakcie trwania wskazanych targów ubezpieczona pozyskała dwóch ważnych dla spółki klientów, z którymi płatnik w dalszym ciągu współpracuje.
(fotografie – k. 214-220, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197)
Delegacja odwołującej za udział w w/w targach została rozliczona u jej głównego pracodawcy - T. T.. Koszty podróży na targi odwołująca poniosła ze środków własnych.
(pismo – k. 207)
Wnioskodawczyni w ramach swoich obowiązków pracowniczych dla płatnika opracowała wniosek o dofinasowanie z Funduszy (...) w ramach ,,(...) Sp. z o.o. Pomagała jej A. B. zatrudniona w A. na stanowisku księgowej.
Płatnik składek otrzymał dofinansowanie unijne w kwocie 700 000 zł.
(wniosek o dofinasowanie i umowy – k. 22-67, umowy o dofinansowanie projektu – k. 234-271, wniosek o dofinasowanie – k. 272-316, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334 , zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334)
Za swoja aktywną pracę wnioskodawczyni otrzymała od płatnika premię w wysokości około 30 000 zł.
(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334)
Ubezpieczona świadczyła pracę na rzecz płatnika w biurze na ul. (...) w Ł., od poniedziałku do piątku, także zdalnie w godz. 16-18 – po zakończeniu pełnowymiarowej pracy u pracodawcy (...) Sp. k., którą wykonywała również pod tym samym adresem.
(wnioski o pracę zdalną – k. 92-93 załączonych do sprawy akt organu rentowego , zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:27:07 – 00:31:03 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334)
Świadek A. K. zatrudniona na cały etat (...) r. w (...) Sp. z o.o. na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży, widywała wnioskodawczynię w pracy. A. K. otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 10.000 zł netto.
(zeznania świadka A. K. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 00:46:55-01:00:12 – płyta CD – k. 197)
Świadek K. S. zatrudniona na cały etat od (...)r. w (...) Sp. z o.o. na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 5900 zł.
(zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197
)
Wykonywanie pracy przez odwołującą nadzorował bezpośrednio prezes zarządu, R. Z..
(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:27:07 – 00:31:03 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334 )
Wnioskodawczyni podpisywała listy obecności.
(listy obecności – k. 31-33, k. 84-91 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Wnioskodawczyni stała się niezdolna do pracy z powodu ciąży od listopada 2024 r. O ciąży dowiedziała się w lipcu 2024 r. Ciąża ubezpieczonej okazała się być ciążą zagrożoną. Z tego powodu odwołująca przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia porodu. Wnioskodawczyni urodziła dziecko – w dniu 6.03.2025 r. Następnie korzystała z urlopu macierzyńskiego. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego wnioskodawczyni wróciła w lipcu 2025 r. do pracy w (...) Sp. z o.o.
Po urodzeniu dziecka wnioskodawczyni przestała pracować w firmie (...)Sp. k. z uwagi na jej restrukturyzację.
(dokumentacja medyczna – k. 156-170, k. 173-180, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334 w związku z rozprawą z dnia 30.10.2025 r. e-protokół 00:08:25-00:27:07 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka K. S. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 01:00:12- 01:18:23 – płyta CD – k. 197, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334)
W okresie niezdolności do pracy ubezpieczonej, płatnik nie zdecydował się zatrudnić nikogo na jej miejsce, ponieważ wnioskodawczyni miała wrócić do pracy zaraz po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, co faktycznie nastąpiło.
(zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334, zeznania świadka A. K. na rozprawie w dniu 30.10.2025 r. e-protokół 00:46:55-01:00:12 – płyta CD – k. 197, zeznania płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334)
Płatnik składek złożył za ubezpieczoną dokumenty rozliczeniowe za miesiące od(...) do(...) r., w których wykazał wymiar czasu pracy w wysokości 1/4 etatu. Obliczył i rozliczył składki na ubezpieczenia społeczne od miesięcznych podstaw ich wymiaru w wysokości: od (...)do(...) r. - 6850,00 zł, za (...) r. - 0,00 zł, od(...) do (...) 2024 r. - 6850,00 zł, za (...) r. - 69 311,24 zł oraz za (...) i (...) 2024 r. - 0,00 zł. Ponadto płatnik wykazał za ww. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z powodu choroby finansowane ze środków pracodawcy od (...) do (...) 2024 r. oraz zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego od (...) do (...) r. Nadto w oddziale zostały złożone wnioski o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od (...) r. do (...) r.
(bezsporne)
Na koniec 2024 r. płatnik składek zatrudniał 6 osób na umowę o pracę i 8 na umowę zlecenie, a w 2025 r. – 8 osób na umowę o pracę i 5 na umowę zlecenie.
Zysk netto płatnika wyniósł:
- na koniec (...) r. – 2 759 482,63 zł;
- na (...) r. – 1 533 237,01 zł
Płatnik składek stale się rozwija i jest dochodową firmą.
(sprawozdanie finansowe – k. 113-114 załączonych do sprawy akt organu rentowego, bilans oraz rachunek zysków i strat – k. 323-327, zeznania świadka A. B. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:05:45-00:23:32 – płyta CD – k. 334, zeznania występującego w imieniu płatnika składek R. Z. na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:55:36-01:18:40 – płyta CD – k. 334)
(...) Sp. z o.o. w(...)roku uzyskała niewielki zysk w wysokości(...) zł, korzysta ze wsparcia spółki (...). Prezesem zarządu tej spółki jest od (...) r. wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni nie jest i nigdy nie była zatrudniona w (...) Sp. z o.o.
(sprawozdanie z działalności spółki – k. 328, protokół zwyczajnego zebrania wspólników – k. 329, lista obecności – k. 330, zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 27.11.2025 r. e-protokół 00:27:55-00:55:36 – płyta CD – k. 334)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Odwołania są uzasadnione.
Przystępując do oceny prawnej przedmiotu sporu, w pierwszej kolejności wskazać należy, że dokonywana przez organ rentowy kontrola zgłoszeń do ubezpieczenia oraz prawidłowości i rzetelności obliczenia składki oznacza przyznanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kompetencji do badania samego tytułu ubezpieczenia wynikającego z zawarcia umowy o pracę, a zatem badania również ważności takiej umowy ( por. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10.01.2013 r., III AUa 1039/12 oraz z 25.09.2012 r., III AUa 398/12).
Sporne w rozpatrywanej sprawie było to, czy wnioskodawczyni od (...) r. realizowała umowę o pracę u płatnika składek (...) Sp. z o.o. i czy z tego tytułu powinna podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Aby tę kwestię rozstrzygnąć należy dokonać szczegółowej wykładni przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.), zwanej dalej ustawą systemową.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej, osoby pozostające w stosunku pracy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Przy tym o uznaniu stosunku łączącego podmioty za stosunek pracy rozstrzygają przepisy prawa pracy. Stosownie do treści definicji zawartej w art. 2 kodeksu pracy, pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tegoż stosunku jest – w świetle art. 22 § 1 k.p. – uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem.
Dla stwierdzenia, czy zaistniały podstawy do objęcia ubezpieczeniem społecznym, w świetle powołanych przepisów, wymagane jest ustalenie, czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przy ocenie istnienia tytułu do ubezpieczenia społecznego nacisk kładzie się na ustalenie faktycznego wykonywania umowy czy działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 26.02.2013r., I UK 472/12, z 24.08.2010r. I UK 74/10, z 13.11.2008r., II UK 94/08, postanowienie Sądu Najwyższego z 18.10.2011r., III UK 43/11). Nie wystarczy zatem zawarcie samej umowy, lecz konieczne jest rozpoczęcie jej wykonywania. Umowa taka powinna mieć, przynajmniej w zamiarze, realne znaczenie gospodarcze, w innym bowiem przypadku można by mówić jedynie o relacji grzecznościowej, a nie stosunku prawnym.
W rozpoznawanej sprawie organ rentowy argumentował, że zawarcie przez wnioskodawczynię umowy o pracę z płatnikiem składek miało na celu wyłącznie objęcie odwołującej ubezpieczeniem społecznym i uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, bowiem kilka miesięcy po zawarciu umowy o pracę ubezpieczona stała się niezdolna do pracy z powodu ciąży. Organ rentowy argumentował powyższe motywacją nie tylko ubezpieczonej, ale również płatnika składek, podnosił że odwołująca jest wspólnikiem płatnika oraz pozostaje w stosunkach rodzinnych z członkami zarządu (...) Sp. z o.o. Według argumentacji ZUS, od (...) r. nie istniała realna potrzeba zatrudnienia pracownika na stanowisku koordynator zagranicznej sprzedaży hurtowej tkanin, dzianin i przędzy, skoro wcześniej płatnik nie zatrudniał pracownika na takim samym lub podobnym stanowisku i w okresie jej niezdolności do pracy nie zdecydował się zatrudnić na jej miejsce żadnego nowego pracownika. Nie bez znaczenia także w ocenie ZUS pozostawała kwestia miesięcznego wynagrodzenia ustalonego dla wnioskodawczyni, które jak twierdził w przeliczeniu na pełen etat było znacznie wyższe od wynagrodzeń pozostałych pracowników płatnika. Wreszcie organ wskazywał również, iż w przypadku ubezpieczonej brak jest dowodów potwierdzających faktyczne wykonywanie pracy na rzecz płatnika.
Zgodnie zaś z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
Ujmując najogólniej, z pozornością mamy do czynienia wówczas, gdy strony swobodnie i z rozmysłem tworzą czynność prawną ujawnioną, której treść nie stanowi odzwierciedlenia ich rzeczywistych zamiarów. Strony stwarzają pozór rzeczywistego dokonania czynności prawnej o określonej treści, podczas gdy tak naprawdę nie chcą wywołać żadnych skutków prawnych, lub też wywołać inne, niż w pozornej czynności deklarują (B. Lewaszkiewicz-Petrykowska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, wyd. II, red. P. Księżak, M. Pyziak-Szafnicka, Warszawa 2014, art. 83)
Przenosząc zaprezentowane poglądy orzecznictwa na toczący się spór w rozpatrywanej sprawie sąd zważył, że
nie zaszły okoliczności wskazujące na zawarcie umowy o pracę dla pozoru.
W ocenie sądu, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz okoliczność, że w dacie sporządzenia spornej umowy wnioskodawczyni nie była jeszcze w ciąży, jak też nie zaistniały inne zdarzenia ubezpieczeniowe, w wyniku których wnioskodawczyni skorzystałaby ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, sąd miał podstawy do uznania, że odwołująca faktycznie świadczyła dla płatnika pracę zgodnie z treścią zawartej umowy w wymiarze czasu pracy: ¼.
Zdaniem sądu, ubezpieczona w istocie pozostawała z płatnikiem składek w rzeczywistym stosunku pracy, o jakim mowa w art. 22 § 1 k.p. Świadczyła umówioną pracę pod kierownictwem pracodawcy. Organ rentowy nie przedstawił przy tym żadnych dowodów przemawiających przeciwko temu. W szczególności brak zatrudnienia innego pracownika na zastępstwo nie oznacza pozorności umowy. Podobnie, nie przemawia za tym fakt równoległego zatrudnienia ubezpieczonej w pełnym wymiarze czasu pracy u innego pracodawcy – T. T., należącej do jej męża, skoro pracę dla płatnika świadczyła od 16 do 18, po zakończeniu pełnowymiarowej pracy dla T. T., a swe obowiązki ubezpieczona wykonywała w biurze na ul. (...) w Ł., a także zdalnie.
Podkreślić należy, że strony logicznie argumentowały potrzeby związane z nawiązaniem stosunku pracy od (...)r. Zatrudnienie wnioskodawczyni było podyktowane wolą realizacji przez płatnika przyjętej przez siebie strategii prowadzenia firmy, a także wynikało z jego rzeczywistych, uzasadnionych potrzeb – chęci rozwoju spółki na arenie międzynarodowej. Bez zatrudnienia pracownika (ubezpieczonej) realizacja tego celu byłaby znacznie utrudniona.
Płatnik zatrudnił wnioskodawczynię znając już jej kwalifikacje, umiejętności i doświadczenie zawodowe w branży tekstylnej. R. Z. szczerze zeznawał o okolicznościach, w jakich doszło do zawarcia rzeczonej umowy o pracę. Zeznał, że początkowo wnioskodawczyni współpracowała na zasadzie B2B. Zależało mu jednak, aby ubezpieczona była do dyspozycji firmy każdego dnia. Ubezpieczona wyszła z propozycją zawarcia umowy o pracę, na co R. Z. przystał.
Wnioskodawczyni nie będąc jeszcze w ciąży i nie mając przeciwskazań do pracy, podjęła zatrudnienie u płatnika.
Sąd zważył, że powierzone wnioskodawczyni obowiązki dotyczące koordynacji zagranicznej sprzedaży hurtowej tkanin, dzianin i przędzy wymagały posiadania kwalifikacji i doświadczenia zawodowego, które wnioskodawczyni z pewnością posiadała nie tylko z racji swojego wykształcenia, ale także z uwagi na doświadczenie zawodowe w organizacji i projektowaniu stoisk i wystaw firm zajmujących się tekstyliami na targach branżowych, także za granicą. W związku z powyższym nie było również potrzeby przyuczania jej do zatrudnienia na nowoutworzonym stanowisku.
W konsekwencji sąd zważył, że zarzuty organu rentowego, jakoby płatnik składek nigdy wcześniej nie zatrudniał pracownika na stanowisku koordynator zagranicznej sprzedaży hurtowej tkanin, dzianin i przędzy, a ubezpieczona potrzebowała jedynie ochrony ubezpieczeniowej są niezasadne, gdyż ubezpieczona i płatnik składek logicznie umotywowali swoje działania związane z zawarciem umowy o pracę.
To właśnie elementy takie jak: znajomość działalności spółki, określony potencjał intelektualny, doświadczenie, predestynowały do zatrudnienia wnioskodawczyni w spółce (...) jako pracownika.
Ne należy także tracić z pola widzenia okoliczności, że praca ubezpieczonej przyniosła i przynosi płatnikowi wymierne efekty w postaci międzynarodowych kontaktów handlowych i nawiązanej z kontrahentami zagranicznymi współpracy, a także w postaci dotacji z funduszy europejskich, co by się nie zadziało, gdyby ubezpieczona nie przygotowała dobrego wniosku o dofinansowanie.
Warto również dodać, że na targach tekstylnych (...) w N., odwołująca osobiście promowała nie tylko płatnika składek, ale przede wszystkim markę T. T., która to jest marką należącą do płatnika i pod którą (...) Sp. z o.o. promuje swoje dzianiny za granicą. (...) Sp. z o.o. jest także właścicielem domeny T. T., a ubezpieczona w ramach wykonywania obowiązków pracowniczych na rzecz płatnika zajmowała się także promocją i rozwojem tej marki, o czym świadczą przedstawione e-maile przesyłane przez odwołującą z domeny T. T..
Dodatkowo sąd ustalił, że delegacja odwołującej za udział w targach tekstylnych w N. została faktycznie rozliczona u jej ówczesnego głównego pracodawcy T. T.. Należy jednak dodać, o czym zeznawała wnioskodawczyni, że na targach w N. promowany był zarówno ówczesny pracodawca odwołującej (...) Sp. akcyjna Sp. k. oraz marka T. T. należąca do (...) Sp. z o.o. Wymienione spółki współpracowały ze sobą, także w zakresie wydarzeń branżowych. Powyższe nie wyłącza więc możliwości uznania, że sporna umowa o pracę była faktycznie wykonywana. Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę, że są to firmy powiązane rodzinnie, co w relacjach biznesowych nie jest niczym wyjątkowym, a wręcz często spotykanym. Wnioskodawczyni w ramach zakresu swoich obowiązków zajmowała się organizowaniem targów wystawowych, o czym mowa była już powyżej, ale i nawiązywaniem kontaktów handlowych dla produktów marki, realizowała zatem czynności, zlecone jej przez płatnika składek - (...) Sp. z o.o. Natomiast spółka (...) Sp. z o.o., której prezesem zarządu od (...) r. jest faktycznie wnioskodawczyni i o której ZUS wspominał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest spółką nie zatrudniającą nikogo i korzystającą ze wsparcia spółki (...).
Podsumowując, czynności pracownicze wykonywane przez wnioskodawczynię na rzecz płatnika potwierdził zgromadzony materiał dowodowy. W ocenie Sądu Okręgowego nie ma podstaw do odmówienia wiarygodności zeznaniom świadków. K. K. wprawdzie zeznała, że nie wiedziała bezpośrednio wnioskodawczyni przy pracy, bowiem sama kończyła pracę o godz. 16, jednakże potwierdziła, że każdego dnia gdy przychodziła do pracy, czekały przygotowane przez ubezpieczoną paczki z prośbą o wypisanie listu przewozowego. W związku z tym również ona była świadoma tego, czym ubezpieczona się zajmuje, jaki jest charakter jej pracy.
Sąd uznał również, że posiadane doświadczenie zawodowe oraz ustalony zakres obowiązków wnioskodawczyni i wykonywanych przez nią zadań na rzecz Spółki (...) uzasadniał wysokość umówionego wynagrodzenia odwołującej (art. 78 k.p.). Zdaniem Sądu realizacja tego rodzaju obowiązków mogła mieć istotne znaczenie dla działalności spółki z uwagi na plany rozwoju płatnika na arenie międzynarodowej. Kompetencje ubezpieczonej w tym zakresie mogły uzasadniać przyznanie jej wynagrodzenia miesięcznego w kwocie 6850 zł brutto tym bardziej, że inni wskazani przez organ pracownicy byli zatrudnieniu na stanowiskach o odmiennym zakresie kompetencji niż ubezpieczona. R. Z. oraz ubezpieczona potwierdzili przy tym, że posiada ona co najmniej kilkuletnie doświadczenie zawodowe w branży związanej ze sprzedażą tekstyliów, tkanin, w zakresie handlu międzynarodowego, marketingu, jest zatem doświadczonym pracownikiem co z kolei uzasadnia przyznanie jej adekwatnego wynagrodzenia. Nadto w ocenie Sądu wskazana wysokość wynagrodzenia ubezpieczonej, wynosząca ok. 5000 zł „na rękę”, nie odbiega od realiów rynkowych, nawet przy uwzględnieniu zatrudnienia jedynie w wymiarze części etatu tj. 1/4, a jednocześnie przedłożone przez płatnika dokumenty finansowe oraz potwierdzenia przelewów potwierdzają, że spółka (...) miała środki na wypłatę ubezpieczonej wynagrodzenia w takiej wysokości. Na koniec 2024 r. płatnik składek zatrudniał 6 osób na umowę o pracę i 8 na umowę zlecenie, a w 2025 r. już 8 osób na umowę o pracę i 5 na umowę zlecenie. Jednocześnie płatnik odnotował zwiększony zysk: na koniec (...)r. wyniósł (...) zł, a na miesiąc na(...) r. (połowa roku) –(...) zł. Znamiennym jest zatem, iż płatnika było stać na zatrudnienie wnioskodawczyni przy tak notowanych znacznych zyskach.
W końcu podkreślenia jeszcze raz wymaga okoliczność, że ZUS w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska co do rzekomych motywów zawarcia umowy, a mianowicie chęci skorzystania przez ubezpieczoną ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Jeszcze raz należy podkreślić, że na dzień zawarcia umowy nie istniało żadne zdarzenie ubezpieczeniowe po stronie Z. Z.. Była ona zdrowa i nie była w ciąży, umowa o pracę była realizowana. Z żadnego z dowodów nie wynika, że zamiarem wnioskodawczyni nie było świadczenie pracy, a jedynie stworzenie pozorów jej wykonywania, w celu uzyskania w przyszłości świadczeń z ubezpieczenia społecznego w postaci zasiłku chorobowego i świadczeń związanych z macierzyństwem. Fakt, że wnioskodawczyni w związku z ciążą stała się niezdolna do jej wykonywania dopiero od(...) r. (9 miesięcy po zawarciu umowy!) sam w sobie nie może stanowić podstawy uznania zatrudnienia za pozorne, jeżeli umowa o pracę jest faktycznie realizowana.
I w końcu, co również jest bardzo ważne, wnioskodawczyni niezwłocznie po zakończeniu urlopu macierzyńskiego powróciła do pracy i świadczy ją do dzisiaj.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 477
14 § 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Stosownie do wyników postępowania, zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy obciążył organ rentowy kosztami zastępstwa procesowego płatnika składek i wnioskodawczyni w wysokości po 360 zł, ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika obu odwołujących się na podstawie w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), przy uwzględnieniu, że każda z połączonych spraw zachowała swoją odrębność, albowiem decyzja o ich łącznym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu miała jedynie charakter techniczny. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1
1 k.p.c. – punkt 2 sentencji wyroku.