Sygn. akt VIII U 489/16
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 czerwca 2016 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:
SSO Grażyna Łazowska
Protokolant:
Ewa Gambuś
po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. w Gliwicach
sprawy W. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.
o wysokość emerytury
na skutek odwołania W. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.
z dnia 1 lutego 2016 r. nr (...)
oddala odwołanie.
(-) SSO Grażyna Łazowska
VIII U 489/16
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 1 lutego 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu W. M. ponownego przeliczenia wysokości emerytury na podstawie art. 110a ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2015.748 - dalej ustawa FUS).
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony nie zgodził się z przyjęciem przez organ rentowy za okres jego pracy od 1960r. do 1979r. minimalnego wynagrodzenia przy wyliczeniu podstawy emerytury. Domagał się przeliczenia wysokości jego emerytury w oparciu o średnie wynagrodzenie w górnictwie dotyczące kopalń węgla kamiennego według wskaźników obowiązujących w ww. okresie.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie argumentując jak w decyzji odmownej.
Sąd ustalił i zważył co następuje:
Ubezpieczony był zatrudniony:
- od 08.07.1960r. do 30.08.1965r. w KWK (...) jako robotnik dołowy,
- od 01.09.1965r. do 31.08.1967r. w (...) przy KWK (...) jako nauczyciel zawodu;
- od 02.08.1967r. w KWK (...) kolejno na stanowiskach górnika, cieśli pod ziemią, nadgórnika i sztygara.
Z dniem 6 lipca 1985r. nabył prawo do emerytury górniczej, której podstawę ustalono w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie z okresu od września 1984r. do września 1985r. Świadczenie zostało częściowo zawieszone z uwagi na kontynuowanie pracy pod ziemią.
Ubezpieczony pracował jako sztygar w KWK (...) do 31.07.87r. Następnie jako emeryt pracował dodatkowo u różnych pracodawców.
Decyzją z dnia 25.09.1987r. organ rentowy do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjął wynagrodzenie z okresu od sierpnia 1986r. do lipca 1987r. Wskaźnik wysokości wymiaru emerytury wyniósł 445,12% i został ograniczony do 250%.
Przed wydaniem tej decyzji w aktach rentowych znajdowały jedynie zaświadczenia o zarobkach ubezpieczonego za okres od sierpnia 1984r. do września 1985r., od sierpnia 1986r. do sierpnia 1987r.
W dniu 25.01.2016r. odwołujący wniósł o przeliczenie świadczenia na podstawie art.110a ustawy o FUS, dołączając zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z lat 1980-1987r.
Organ rentowy do obliczeń przyjął wynagrodzenie ubezpieczonego z lat 1980-1987 wskazane w tym zaświadczeniu oraz wynagrodzenie minimalne za lata 1960-1979 i stwierdził, że tak ustalony (...) obliczony z 20 najkorzystniejszych lat kalendarzowych wyniósł 175,64%. W konsekwencji, skarżoną decyzją odmówił ubezpieczonemu przeliczenia świadczenia.
(...) SA w K. nie posiada dokumentacji płacowej ubezpieczonego sprzed 1980r. Odwołujący również nie dysponuje dowodami zarobkowymi za lata 1960-1979r.
W aktach osobowych odwołującego /z okresu zatrudnienia w KWK (...)/ brak informacji o wysokości wypłaconego mu wynagrodzenia za lata 1960-1979, natomiast w angażach i na karcie przebiegu zatrudnienia zapisano wysokość płacy podstawowej oraz wysokość dodatku funkcyjnego za okres od 1.07.1970r. do 31.12.1979r., co obrazuje poniższa tabela.
Okres zatrudnienia od – do
Płaca podstawowa
Dodatek funkcyjny
Płaca +premia za 1 miesiąc
01.07.1970
3350
3350
01.08.1970
3800
3800
01.08.1972
3900
3900
01.01.1973 - 31.01.1974
4000
4000
01.02.1974 - 31.01.1975
4600
1000
5600
01.02.1975 –15.11.1976
5000
1250
6250
16.11.1976
6000
1000
7000
01.01.1978 -31.08.1978
6000
1500
7500
01.09.1978- 31.10.1979
6000
2000
6200
01.11.1979 -31.12.1979
6100
2000
8100
*w aktach osobowych znajduje się angaż którym przyznano ubezpieczonemu z 21.09.1978r. dodatek funkcyjny w kwocie 2000zł., natomiast w karcie przebiegu zatrudnienia prawdopodobnie omyłkowo wpisano kwotę 200zł.
Wynagrodzenie ubezpieczonego wyliczone w oparciu o powyższe dane kształtuje się następująco:
rok
Wynagrodzenie w złotych w poszczególnych miesiącach
Roczne wynagrodzenie
1970
6 x 1000/minimalne/ + 3350 + 5 x 3800
28 350
1971
12 x 3800
45 600
1972
7 x 3800 + 5 x 3900
46 100
1973
12 x 4000
48 000
1974
4000 + 11 x 5600
65 600
1975
5600 + 11 x 6250
74 350
1976
10 x 6250 + (...) + 3500 + 7000
76 125
1977
12 x 7000
84 000
1978
8 x 7500 + 4 x 8000
92 000
1979
10 x 8000 + 2 x 8100
96 200
Za pozostałe okresy zatrudnienia ubezpieczony nie przedstawił zaświadczeń o wypłaconym wynagrodzeniu. Z wyliczeń organu rentowego – karta 124 akt rentowych - wynika, że w latach 1960 -1969 najwyższy wwpw ubezpieczony uzyskał w roku 1967 – 45,57% i 1963 – 41,83%. Niekwestionowane są ustalone przez organ rentowy wwpw za lata 1980 – 1987
Uwzględniając powyższe, wwpw z 20 najkorzystniejszych lat kalendarzowych tj. 1967, 1963 oraz od 1970 do 1987 wynosi:
rok
wynagrodzenie
Średnia krajowa
W. %
1963
8 850
21 156
41,83
1967
11 024
24 192
45,57
1970
28 350
26 820
105,70
1971
45 600
28 296
161,15
1972
46 100
30 108
153,11
1973
48 000
33 576
142,95
1974
65 600
38 220
171,63
1975
74 350
46 956
158,33
1976
76 125
51 372
148,18
1977
84 000
55 152
152,30
1978
92 000
58 644
156,97
1979
96 200
63 924
150,49
1980
210 914
72 480
291,00
1981
271 306
92 268
294,04
1982
506 090
139 572
362,60
1983
691 247
173 700
397,95
1984
897 512
202 056
444,19
1985
1 044 938
240 060
435,28
1986
1 447 696
289 140
500,69
1987
1 036 380
350 208
295,93
4 609,49 : 20 =
230,49%
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego i akta osobowe ubezpieczonego.
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 110a ust. 1 ustawy o FUS wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem art. 110 ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 5, jest wyższy niż 250%.
Po myśli art. 15 ustawy FUS podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne w okresie:
- kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę,
- 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury:
-oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;
-oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;
- oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że odwołujący występując z wnioskiem o przeliczenie świadczenia, nie przedłożył żadnych zarobków z lat następujących po 1987r., a zatem podstawa wymiaru emerytury mogła być ustalana jedynie z 20 dowolnie wybranych lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o przeliczenie.
Warunkiem ponownego przeliczenia emerytury w oparciu o art. 110a ustawy FUS jest by nowo ustalony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy niż 250%.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego i ustaleń Sądu, odwołujący nie uzyskał wwpw wyższego niż 250% w okresie 20 najkorzystniejszych dla niego lat kalendarzowych poprzedzających wniosek o przeliczenie emerytury, wobec czego odwołanie zostało oddalone.
Bezsprzecznie ubezpieczony nie udokumentował wysokości zarobków za lata 1960-1979. Sąd nie podzielił stanowiska ubezpieczonego wyrażonego w odwołaniu od decyzji ZUS, że te lata organ rentowy winien przyjąć w swoich wyliczeniach średnie wynagrodzenie w górnictwie węgla kamiennego.
Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Dla celów obliczenia wysokości emerytury organ rentowy musi bowiem dysponować pewnymi danymi, co do wysokości dochodów ubezpieczonego. Jednakże, że w postępowaniu przed sądem nie obowiązują ograniczenia, co do zakresu środków dowodowych stwierdzających wysokość wynagrodzenia. Może być ono wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego, co nie oznacza oczywiście, że może być ono określone w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Nie jest możliwe wyliczenie wysokości wynagrodzenia, a w konsekwencji wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury w oparciu o wyliczenia hipotetyczne, uśredniane, przybliżone. Do ustalenia wysokości emerytury winna być przyjmowana faktyczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.” (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 października 2015r., sygn. akt III AUa 205/15, LEX nr 1817534)..
Nie można wysokości zarobków, stanowiących podstawę do wyliczenia składek na ubezpieczenie społeczne ustalać w sposób hipotetyczny, oparty jedynie na domniemaniu. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są bowiem normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wysokości wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Przy obliczaniu wysokości podstawy emerytury, bierze się zatem pod uwagę dokładnie ustaloną wartość - wysokość uzyskiwanego w określonym czasie wynagrodzenia. Tym samym, w sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składki, należy dokładnie określić wysokość wszystkich składników wynagrodzenia, które mają być uwzględnione” ( tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 22 września 2015r., sygn. akt III AUa 370/14).
Z tych przyczyn, Sąd uznał, że zapisy dotyczące wynagrodzenia powoda zawarte w aktach osobowych mogą być podstawą do ustalania jego wysokości, ale tylko w zakresie wynikającym z ich treści. W aktach ubezpieczonego znajdują się tylko zapisy dotyczące płacy zasadniczej i dodatku funkcyjnego, a zatem tylko te składniki zostały objęte obliczeniami.
Odnośnie zgłaszanych przez ubezpieczonego zastrzeżeń co do sposobu wyliczenia przez organ rentowy emerytury i obniżenia świadczenia w 1995 podnieść należy, iż Sąd orzekając w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest związany zakresem skarżonej decyzji. Z związku z powyższym, przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było tylko, czy istniały podstawy do przeliczenia emerytury ubezpieczonego na podstawie art. 110a ustawy o FUS.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał odwołanie za bezzasadne i na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.
(-) SSO Grażyna Łazowska