Sygn. akt VIII U 353/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 7.07.2021 r. roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. określił wysokość zadłużenia (...) S.C. NIP (...) z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zadłużenie za okres od (...) r. do (...) r. wyniosło (...) zł, odsetki za zwłokę (...) zł, łącznie (...) zł.
Na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy organ rentowy wskazał, że odsetki naliczane będą nadal do dnia zapłaty, włącznie z tym dniem. Odsetki za zwłokę winny być naliczone na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz.1325).
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Zgodnie z art. 32 w/w ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenia zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. zawiadomił o wszczęciu z urzędu i zakończeniu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, wzywając jednocześnie do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów. Płatnik składek nie dopełnił obowiązku określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o systemie. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy określił wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
( decyzja w aktach ZUS)
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. B. (1) w dniu (...) r., wnosząc o jej zmianę.
W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że decyzja nie uwzględnia:
- przyczyn wskazanych zakładowi, a dotyczących powodów braku uiszczenia składki- pomija wniosek o umorzenie należności, fakt pandemii i braku podjęcia działalności przez spółkę o zadłużenie której chodzi, oraz niezwykle trudnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy,
-wskazuje nieprawidłowo wysokość zaległości - wszystkie składki z tytułu działalności (...) S.C. do (...) r. zostały uiszczone,
- dodatkowo odnosi się do nieprawidłowego podmiotu, gdyż działalność (...) S.C. wspólnik spółki cywilnej została zawieszona w (...) r.
Na poparcie swych twierdzeń wnioskodawca załączył do odwołania wypis z (...), wskazujący na zawieszenie działalności podmiotu (...) S.C. z dniem (...) r.
(odwołanie z załącznikami k. 3- 7)
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł argumentację, jak w zaskarżonej decyzji, nadto wskazał, iż z danych z Systemu Ewidencji Kont i Funduszy (...) wynika że odwołujący E. B. zgłosił prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r. Organ wskazał, iż zaprzecza okolicznościom o uregulowaniu zaległości płatnika. ZUS wskazał, że wnioskodawca wystąpił o umorzenie należności, jednakże z uwagi na brak uzupełnienia przez niego braków formalnych wniosku, pozostał on bez rozpoznania. ZUS wskazał też, iż zaskarżona decyzja została doręczona wnioskodawcy pod adresem zamieszkania będącym jednocześnie adresem do doręczeń z CEIDG.
(odpowiedź na odwołanie k. 9)
Pismem z dnia 4.08.2022 r. oraz na rozprawie w dniu 14.09.2022 r. ustanowiony w toku procesu pełnomocnik z urzędu wnioskodawcy poparł odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów w wysokości - jak dla pełnomocnika z wyboru.
(stanowisko procesowe strony odwołującej - protokół z rozprawy z dnia 14.09.2022 r. 00:02:00 -00:14:45)
Na rozprawie w dniu 21.06.2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, wniósł o przyznanie kosztów postępowania. Wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy przez pełnomocnika z urzędu, oświadczając iż koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części w wysokości określonej w ustawie dla pełnomocników z wyboru w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej, biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, ilość rozpraw i wymianę pism procesowych. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że w przypadku, gdyby Sąd nie podzielił argumentacji strony odwołującej, wniósł o nieobciążanie wnioskodawcy, kosztami zastępstwa procesowego z uwagi na sytuacje majątkową.
Pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
(stanowiska procesowe stron protokół z rozprawy z dnia 21.06.2023 00:02:23-00:07:23)
Wyrokiem z dnia 5.07.2023 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku E. B. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. o zadłużenie z tytułu składek w związku z odwołaniem E. B. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z dnia (...) roku, nr (...), w pkt 1 oddalił odwołanie; w pkt 2 nie obciążył E. B. (1) kosztami procesu; w pkt 3 przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz adwokata A. P. kwotę 4.428 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej E. B. (1) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
(wyrok – k. 164)
Apelację od powyższego wyroku wniósł E. B. (1) reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu zaskarżając wyrok w całości i zarzucając niezgodne ustalenie, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skierowana do E. B. (1) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą E. (...).(...), naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów oraz apriorycznym uznaniu, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skierowana do E. B. (1) prowadzącego działalność gospodarczą E. (...). (...), w sytuacji gdy została skierowana do (...) s.c., który to podmiot został zawieszony w 2017 r.
Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej E. B. (1) z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.
(apelacja – k. 178-179 verte)
Sąd Apelacyjny w Łodzi - wyrokiem z dnia 27.12.2024 r., sygn. akt III AUa 965/23 - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Oceniając zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd II instancji przytoczył treść art. 82 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 14 lipca 2021 r. (okres objęty zaskarżoną decyzją). Sąd Apelacyjny podniósł, że Sąd Okręgowy bezpodstawnie uchylił się od ustalenia czy w spornym okresie E. B. (1) był zobowiązany do opłacenia składki w podwójnej i potrójnej wysokości z uwagi na uzyskiwania przychodów z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnikiem spółki komandytowej, czym naruszył prawo materialne artykuł 82 ustęp 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Błędnie Sąd Okręgowy powiązał obowiązek zapłaty składek w wysokości wyższej niż pojedyncza tylko z samym tytułem do ubezpieczeń społecznych i tym samym tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd Apelacyjny przypomniał, że odwołujący się, a co ustalił Sąd Okręgowy podnosił, że nie osiągał przychodów, bo spółki nie prowadziły działalności gospodarczej. Okoliczność ta ma zatem pierwszorzędne znaczenie dla ustalenia obowiązku zapłaty składek z tytułu bycia jedynym wspólnikiem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnikiem w spółce komandytowej.
Jak wskazał Sąd Apelacyjny, trafnie Sąd Okręgowy ustalił, że podleganie ubezpieczeniom społecznym i w konsekwencji zdrowotnemu, nie było przedmiotem zaskarżonej decyzji i dlatego nie mogło być przedmiotem rozstrzygnięcia sądowego. Sąd Okręgowy był bowiem związany treścią decyzji, od której wniesiono odwołanie. Dlatego też zdaniem Sądu Apelacyjnego, podnoszone przez odwołującego się nieprowadzenie działalności przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkę komandytową i nieuzyskiwanie przychodów nie mogło przełożyć się na rozstrzygnięcie w zakresie tytułu do ubezpieczeń. Mogło natomiast mieć wpływ jak konkludował Sąd Apelacyjny na wysokość należnej składki na ubezpieczenie zdrowotne- co było przedmiotem decyzji ZUS.
Sąd Apelacyjny podzielił również stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie wyjaśnień odnośnie numeru NIP. Nie budzi wątpliwości, że ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu podlegał w spornych okresach E. B. (1) i on był zobowiązanym do zapłaty należnych składek. Ostatecznie w toku procesu w opinii Sądu Apelacyjnego okoliczność ta została dostatecznie wyjaśniona.
Z przestawionych wyżej względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
(wyrok wraz z uzasadnieniem – k. 288-295 verte)
W piśmie procesowym z dnia 5.05.2025 r. organ rentowy wyjaśnił, że kwestia nieprowadzenia i nieuzyskiwania przychodów wskazywanych przez wnioskodawcę nie może przełożyć się na rozstrzygnięcie w zakresie tytułu do ubezpieczeń społecznych. Może natomiast mieć wpływ na wysokość należnej składki na ubezpieczenie zdrowotne. Celem prowadzenia działalności gospodarcza jest między innymi prowadzenie jej w celach zarobkowych. W związku z powyższym według organu rentowego ciężar wykazania powyższej okoliczności nie spoczywa na organie rentowym, lecz na wnioskodawcy. Organ rentowy podał, że biorąc pod uwagę zarobkowy cel prowadzenia działalności gospodarczych wyraził swoje stanowisko w zaskarżonej decyzji. Na tej podstawie utrzymywał prawidłowość zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie odwołania.
(pismo – k. 310-310 verte)
Na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie pierwszoinstancyjne, drugoinstancyjne oraz za obecne postępowanie, oświadczając że koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(rozprawa z dnia 15.09.2025 r. e-protokół 00:07:49 – 00:13:30 – płyta CD – k. 328)
Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca E. B. (1) NIP (...) prowadził działalność w formie spółki cywilnej (...)
S.C. (...) od (...) r. do(...)., od (...) r. do (...) r. Z dniem (...) r. działalność spółki (...) S.C. została zawieszona.
Wnioskodawca od (...) r. do (...) r. wpisany był w rejestrze jako jedyny (...) Sp. z o.o. NIP (...).
Wnioskodawca był od (...) r. do (...) r. wpisany w rejestrze jako (...) Sp. z o.o. Sp. k. NIP (...).
(odpis z CEIDG k. 6 oraz k. 20-21, wniosek o wpis do CEIDG k. 132-134 dokumenty zgłoszeniowe k. 62-77, wypisy z KRS – k. 194-202
)
E. B. (1) zakładając konto jako płatnik składek, czyli osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą złożył w ZUS druk ZFA służący do identyfikacji płatnika składek. Zrobił to jako E. B. (1) NIP (...) REGON (...) pod nazwą (...) S.C. Wskazane konto służyło do obsługi nie tylko działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki, ale służyło też do ewidencjonowania każdej działalności powodującej obowiązek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. W związku z tym wnioskodawca jako wspólnik spółki cywilnej, wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz komandytariusz w spółce komandytowej powinien składać dokumenty rozliczeniowe za powyższe działalności na konto z powyższym NIP-em.
(bezsporne)
Wnioskodawca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (...)S.C NIP (...) w okresie od (...) do (...) odprowadzał składkę zdrowotną za pracowników i prowadzącego działalność gospodarczą, w okresie od(...)do (...) odprowadzał pojedynczą składkę zdrowotną za prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą. (...) S.C. opłacał te składki jedną wpłatą.
(bezsporne, a nadto potwierdzenie wpłat k. 52-54 oraz k. 111-128, wydruk opłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne a okres 01/2016 -02/2021 k. 99-102, wydruk opłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne a okres 08/2013 -12/2015)
Wnioskodawca był zobowiązany do wykazania - na konto z podanym wyżej NIP-em i opłacenia składek zdrowotnych:
-od (...) do (...) jedną składkę na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem w spółce (...) s.c. NIP (...),
- od (...) do (...) podwójną składkę na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem w spółce (...) s.c. NIP (...) , (...) sp. z o.o. NIP (...),
- od (...) do (...) potrójną składkę na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem w spółce (...) s.c. NIP (...) , (...) sp. z o.o. NIP (...), (...) sp. z o.o. sp.k. NIP (...),
-od(...) do (...) podwójna składkę na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem w spółce: (...) sp. z o.o. NIP (...), (...) sp. z o.o. sp.k. NIP (...),
-od (...) do (...) jedną składkę na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu bycia wspólnikiem w spółce: (...) sp. z o.o. NIP (...),
(raport rozliczeń należności płatnika w aktach ZUS, wydruk przeglądu danych -stany należności w aktach ZUS)
Wnioskodawca jako wspólnik spółki cywilnej (...)
S.C. (...) do chwili zawieszenia jej działalności opłacił wszystkie należne składki. Z tytułu bycia ww. wspólnikiem nie posiada żadnego zadłużenia.
(bezsporne, potwierdzenie wpłat k. 52-54 oraz k. 111-128, wydruk opłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne a okres 01/2016 -02/2021 k. 99-102, wydruk opłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne a okres 08/2013 -12/2015)
(...) Sp. z o.o. Sp. komandytowa nie podjęła działalności i nie wygenerowała żadnego przychodu. Spółka została zlikwidowana z dniem (...) r. i wykreślona z KRS oraz Rejestru Przedsiębiorców. (...) Sp. z o.o. Sp. Komandytowa nie składała deklaracji/zeznań podatkowych.
(informacja z Urzędu Skarbowego w kopercie – k. 319, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. e-protokół 00:03:44-00::07:12 – płyta CD – k. 328 w związku z rozprawą z dnia 19.05.2025 r. e-protokół 00:08:23-00:21:25 – płyta CD – k. 316)
Wnioskodawca składał w organach podatkowych zeznania podatkowe CIT – 8 za rok 2014 oraz za lata (...) . w/w nie wykazywał przychodów/ dochodów w związku z rolą jedynego wspólnika w spółce (...) Sp. z o.o.
(zeznania podatkowe w kopercie – k. 319, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. e-protokół 00:03:44-00::07:12 – płyta CD – k. 328 w związku z rozprawą z dnia 19.05.2025 r. e-protokół 00:08:23-00:21:25 – płyta CD – k. 316)
Zaskarżona decyzja została wydana na E. B. (1) NIP (...) z uwagi na konto założone przez płatnika składek.
(bezsporne)
Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie powołanych dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz w aktach sprawy, a nadto na podstawie danych wynikających z powszechnie dostępnego publicznego rejestru przedsiębiorców oraz zeznań wnioskodawcy, które nie były kwestionowane przez organ rentowy. Podnieść należy, iż organ rentowy nie kwestionował faktu, że spółki (...) Sp. z o.o. Sp. komandytowa i (...). z o.o. w spornym okresie w ogóle działalności nie prowadziły – nigdy jej nie podjęły.
Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podnieść należy iż zgodnie z art. 386 § 6 k.p.c. ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nie dotyczy to jednak przypadku, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, albo po wydaniu wyroku sądu drugiej instancji Sąd Najwyższy w uchwale rozstrzygającej zagadnienie prawne wyraził odmienną ocenę prawną.
Związanie oceną prawną wyrażoną przy uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji, a więc zakaz formułowania ocen prawnych sprzecznych ze stanowiskiem sądu odwoławczego, jest jednym z fundamentów procesu cywilnego, od którego odstępstwa muszą wynikać z ustawy /por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 20 maja 2021 r., I ACa 509/20/.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, w rozumieniu kierunku, w jakim powinno się ono toczyć. Wiążące wytyczne mogą również dotyczyć konieczności przeprowadzenia, czy oceny określonych dowodów. Nie oznacza to jednak, że sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie może przeprowadzić lub ocenić żadnych innych dowodów. Ma on w tym zakresie pełną swobodę, a wytyczne sądu odwoławczego wskazują jedynie minimum tego, co powinien uczynić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Prowadzenie przez sąd ponownie rozpoznający sprawę postępowania w szerszym zakresie niż wynika to ze wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu II instancji nie stanowi naruszenia art. 386 § 6 k.p.c. /por. wyrok SN z dnia 18 stycznia 2023 r., I USKP 72/22/
Mając zatem na uwadze wiążącą ocenę prawną Sądu Apelacyjnego poczynioną na gruncie rozpoznawanego przypadku wskazującą, że w zaskarżonej decyzji zadłużenie dotyczy niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu ,,pozostałych aktywności”, czyli z tytułu bycia wspólnikiem w spółce z o.o. oraz wspólnikiem spółki komandytowej i okoliczność ta ma decydujące znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to co za tym idzie koniecznym jest zbadanie czy była prowadzona działalność przez spółki: A. (...)i A. (...) czy wykazywano z tego tytułu brak przychodów, Sąd Okręgowy ponownie rozpoznając sprawę był więc zobligowany poczynić ustalenia w tym przedmiocie. Wskazać przy tym należy, że Sąd Apelacyjny podniósł, że podziela stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie wyjaśnień odnośnie numeru NIP. Nie budzi wątpliwości, że ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu podlegał w spornych okresach E. B. (1) i on był zobowiązanym do zapłaty należnych składek. Ostatecznie w toku procesu w opinii Sądu Apelacyjnego okoliczność ta została dostatecznie wyjaśniona. Przedmiotem obecnego postępowania nie będzie zatem kwestia wysokości zadłużenia z tytułu bycia wspólnikiem w spółce cywilnej (...), bowiem jak wyżej podniesiono Sąd Apelacyjny potwierdził w tym zakresie słuszność wywodów Sądu Okręgowego, tylko kwestia słuszności obciążenia ubezpieczonego obowiązkiem zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu bycia jedynym wspólnikiem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnikiem w spółce komandytowej.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2025.350) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy) .
Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się też wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej (art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Okres podlegania obowiązkowi ubezpieczeń określa przepis art. 13 pkt. 4 ustawy systemowej, zgodnie z którym osoby prowadzące pozarolniczą działalność obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone czy to pierwotnie na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej następnie zaś na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Na podstawie zaś art. 66 ust. 1 pkt. 1c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 146 t.j.) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przy tym na podstawie art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, użyte w ustawie o świadczeniach określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. W konsekwencji, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach wyraźnie odsyła do ustawy systemowej w zakresie pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, które precyzuje – jako przepis szczególny – art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Przepis art. 8 ust. 6 ustawy systemowej definiuje osobę prowadzącą pozarolniczą działalność w zakresie zarówno ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczenia zdrowotnego, co wyraźnie wynika z jego treści. Jako dwie odrębne podstawy uznania danej osoby za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: w pkt 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz w pkt 4) m.in. wspólnika spółki komandytowej.
W konsekwencji wspólnicy spółki jawnej a także komandytowej, partnerskiej i wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które prowadzą działalność pozarolniczą.
Skarżący bezspornie będąc posiadając status wspólnika spółki komandytowej i wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uznawany jest z mocy prawa za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. W ogólności oznacza to konieczność zgłoszenia do ubezpieczeń i opłacanie składek na ubezpieczenia. W zakresie dotyczącym stwierdzenia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego jako osoby prowadzącej działalność pozarolniczą z kilku przychodów wbrew zapatrywaniom organu nie bez znaczenia jest jednak fakt nieuzyskiwania przez skarżącego przychodów z tytułu posiadania statusu wspólnika (...) Sp. z o.o. Sp. Komandytowa i (...). z o.o.
Zgodnie z art. 81 ust 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Tym samym z przepisu tego wynika generalna zasada, w myśl której jeżeli spełnione są warunki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia więcej niż z jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego tytułu oddzielnie.
Zgodnie z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji Dz.U. z 2021 r. poz. 1285 t.j.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 litera "c" stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 01 stycznia do 31 grudnia danego roku i jest miesięczna i niepodzielna. Powołany przepis stosuje się do składek należnych za okres od dnia 1 marca 2009 r. Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna, oraz zgodnie z art. 69 ust 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Ponadto zgodnie z art.82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 1. W przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Zgodnie z art. 82 ust. 3 i 4 jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki.
W myśl ust. 5 art. 82 w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji
Rodzajami działalności są:
1) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej;
2) działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
3) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej;
4) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej;
5) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki partnerskiej;
6) wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej jako twórca lub artysta;
7) wykonywanie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
8) wykonywanie wolnego zawodu, z którego przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
9) inna niż określona w pkt 1-8 pozarolnicza działalność gospodarcza prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Istota sporu sprowadzała się obecnie do ustalenia, czy organ rentowy słusznie stwierdził, że wnioskodawca jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu bycia jedynym wspólnikiem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnikiem w spółce komandytowej.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy iż wskazana na wstępie ustawa z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ustanawia obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą niezależnie od formy, w ramach której jest prowadzona. Jednakże w wypadku zbiegu tytułów do ubezpieczenia przepisy tej ustawy interpretowane łącznie uzależniają obowiązek faktycznego opłacania składki od uzyskiwania przychodu w ramach danego tytułu. Na powyższe mi.in wskazuje wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt III AUa 281/09, jak również tezy uzasadnienia do wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4.12.2013 r., sygn. akt III AUa 457/13 w świetle których - jeśli powstanie zbieg tytułów do uiszczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, np. z jednoosobowej działalności gospodarczej i spółki jawnej, to obowiązek odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w podwójnej wysokości powstanie z chwilą, gdy z obu tych tytułów zostanie osiągnięty przychód. Na podstawie analizy przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należy przyjąć że jeżeli powstanie zbieg tytułów do uiszczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, np. z jednoosobowej działalności gospodarczej i spółki prowadzonej w formie jednoosobowej spółki z o.o., to obowiązek odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne z obu tych rodzajów działalności powstanie z chwilą, gdy z obu tych tytułów zostanie osiągnięty przychód. W sytuacji gdy osoba zarejestruje działalność gospodarczą, lecz nie osiągnie z jej tytułu przychodu obowiązek zapłaty składki nie powstaje /por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 22.01.2018 III AUa 341/17/.
Nadto w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 grudnia 2017 r. III AUa 469/17 wskazano, iż w sytuacji opisanej w przepisie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.) - ustawodawca powstanie obowiązku uiszczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne powiązał nie z samym istnieniem tytułu do ubezpieczenia (prowadzona działalność gospodarcza), ale z uzyskiwaniem z tego tytułu przychodów. W przypadku braku uzyskania przez płatnika w spornym okresie przychodu z prowadzenia działalności jako wspólnik spółki, nie było podstaw do naliczenia z tego tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Znajduje to potwierdzenie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 31 lipca 2020 r.
III AUa 397/20 w którym wskazano wprost, iż warunkiem uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne z każdego tytułu jest uzyskiwanie przychodów z tych tytułów, to brak takowych przychodów nie powoduje obowiązku opłacania składek od nierodzącego przychodu tytułu.
Skoro według twierdzeń odwołującego wspartych zeznaniami podatkowymi CIT – 8 oraz zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego – niekwestionowanych przez stronę pozwaną, ubezpieczony nie uzyskiwał przychodów z prowadzonej przez niego działalności w formie spółek: (...) Sp. z o.o. Sp. komandytowa i (...). z o.o., albowiem te nigdy żadnej działalności nie podjęły i nie osiągały z niej przychodów, to nie ma on obowiązku opłacania składek z tego rodzaju działalności gospodarczej.
Ponadto, w ocenie Sądu Okręgowego nie jest przypadkowe – zakładając racjonalność ustawodawcy, że posłużył się on pojęciem „przychód” dla określenia momentu powstania obowiązku opłacenia składki z kilku tytułów (tak też wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.08.2009 r. (...) SA/Wa 631/09). W świetle wskazanego orzeczenia WSA w Warszawie - ustawodawca posłużył się pojęciem "przychód" dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki z kilku tytułów. W przypadku zbiegu tytułów - obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne powstanie dopiero z chwilą osiągnięcia z obu tych tytułów przychodów. A zatem, analizując treść art. 82 ust. 3-5 ustawy z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy wskazać, że kluczowe dla określenia, czy konieczne jest uiszczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne z każdego źródła przychodów prowadzonej działalności gospodarczej jest ustalenie, czy rzeczywiście z każdego z nich osiągany jest przychód. Zdaniem Sądu Okręgowego przepis art. 82 powołanej wyżej ustawy posługuje się pojęciem przychodu i tym samym należy uznać, iż odwoływanie się do tego pojęcia jest działaniem świadomym, które ma skutkować wskazaniem, że dopiero osiągnięcie przychodu wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki.. W tym miejscu należy również przywołać stanowisko doktryny zawarte w komentarzu do art. 82 wymienionej ustawy, gdzie przyjęto, że posłużenie się w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych pojęciem „przychód” ma znaczenia dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki z kilku tytułów. Dopiero osiągnięcie przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki (komentarz do art. 82 ww. ustawy (w:) J. Nowak-Kubiak, Bożena Łukasik, Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ABC, 2007). Obowiązek zapłaty składki nie powstanie do momentu uzyskania pierwszego przychodu. Ponieważ w całym art. 82 ustawodawca konsekwentnie odnosi się do przychodów, należy uznać, że dopiero ich osiągnięcie wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki. Jeżeli bowiem powstanie zbieg tytułów, to obowiązek odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne zaistnieje z chwilą, gdy z obu tytułów zostanie osiągnięty przychód. W sytuacji, gdy osoba zarejestruje działalność gospodarczą, lecz nie osiągnie z jej tytułu przychodu, obowiązek zapłaty składki nie powstanie. Ustawodawca w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uzależnił podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od wykonywania działalności gospodarczej. Przychód, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych należy rozumieć, jako wpływy uzyskiwane z odrębnych tytułów będących jednocześnie samodzielnymi podstawami do obliczenia i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nie należy także pomijać – a co sygnalizował również Sąd Apelacyjny, że przychód nie jest, zatem kryterium, od którego ustawodawca uzależnił powstanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, lecz jest to kryterium realizacji tego obowiązku - tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt III AUa 1001/16.
Reasumując, cały art. 82 cyt. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych konsekwentnie odnosi się do przychodów, dlatego należy uznać, że dopiero ich osiągnięcie wywołuje skutek w postaci zapłaty składki. Jeżeli zatem powstanie zbieg tytułów, to obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne powstanie z chwilą, gdy z obu tytułów zostanie osiągnięty przychód. W przypadku więc, gdy osoba zarejestruje działalność gospodarczą, lecz nie osiągnie z jej tytułu przychodu, obowiązek zapłaty składki nie powstanie do momentu uzyskania pierwszego przychodu
(vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2014 r., III AUa 823/13, LEX nr 1428031).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Łodzi , w oparciu o treść art. 477
14 § 2 k.p.c. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Tytułem nieopłaconej pomocy prawnej Sąd Okręgowy przyznał od Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz adwokata A. C. kwotę
6642 zł za postępowanie przed Sądem I i II instancji (pkt 2 sentencji wyroku) na podstawie
§ 16 ust. 1 w zw. z § 8 ust. 5 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.05.2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 763) uwzględniając zwrot stawki podatku VAT. Podkreślenia wymaga, że niezależnie od tego, ile razy sprawa rozpoznawana jest w danej instancji, zawsze mamy do czynienia w danej sprawie z jednym postępowaniem przed sądem pierwszej instancji i jednym postępowaniem apelacyjnym.