Sygn. akt VII U 686/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 sierpnia 2026 r.
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior
Protokolant Mateusz Kacprzak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2026 r. w Warszawie
sprawy (...) sp. z o.o. z siedzibą w M.
z udziałem (...) sp. z o.o. z siedzibą w M., G. M. (1), S. O. (1), D. J., G. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M.
o wysokość podstawy wymiaru składek
na skutek odwołania (...) sp. z o.o. z siedzibą w M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M.
z dnia 27 grudnia 2023 r. Nr (...)
z dnia 27 grudnia 2023 r. Nr (...)
z dnia 27 grudnia 2023 r. Nr (...)
z dnia 27 grudnia 2023 r. Nr (...)
1.
oddala odwołania,
2.
zasądza od odwołującej (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. kwotę 6.570,00 zł (sześć tysięcy pięćset siedemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
N. T.
UZASADNIENIE
(...) sp. z o.o. z siedzibą w M. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. z dnia 27 grudnia 2023 r., nr (...), dotyczącej ubezpieczonego G. M. (1), zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Przedmiotowej decyzji odwołująca się zarzuciła naruszenie:
1.
art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego zastosowanie;
2.
art. 58 § 1 k.c. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że umowy zawarte pomiędzy (...) sp. z o.o. a jego zleceniobiorcami były umowami nieważnymi;
3.
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że organ rentowy nie poczynił ustaleń na podstawie zebrania i porównania z dokumentów zakresów obowiązków realizowanych w ramach umowy o pracę i w ramach umowy cywilno-prawnej, a ponadto – przeprowadzając przesłuchania – pytał w sposób ogólny o kierownictwo, nie dokonując żadnych ustaleń, na czym mogło ono polegać i nie objaśniając przesłuchiwanym, na czym kierownictwo polega. Dodatkowo organ rentowy pominął całkowicie sposób realizacji postanowień umów cywilno-prawnych, jaki został w nich określony. Nie zbadał również ani co do zakresu, ani co do znaczenia w obrocie każdej ze spółek zawartych między nimi umów, zadowalając się jedynie stwierdzeniem, że umowy między spółkami były zawarte i wymieniając ich przykłady. Nie ustalał ponadto udziału osób, z którymi zawarte zostały umowy cywilno-prawne w realizacji postanowień umów łączących spółki. W ocenie płatnika powyższe czyni zebrany materiał niekompletnym i zniekształcającym stan faktyczny. Organ nadto błędnie ustalił i w protokole z kontroli stwierdził, że pracodawcą osób zatrudnionych przez (...) sp. z o.o. na umowę zlecenia jest udziałowiec (...) sp. z o.o. i na tej podstawie wyciągnął wnioski jak w sentencji decyzji. Zdaniem płatnika należy zatem uznać, że całe postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w oparciu o błędne przesłanki, poszlakowo, z przyjętym z góry założeniem, że kwoty należy naliczyć odwołującej się spółce.
Uzasadniając swoje stanowisko, strona odwołująca się wskazała, że (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. prowadzą odmienne działalności gospodarcze, co wynika zarówno z ich odpisów z KRS, jak i umów o pracę oraz umów zlecenia zawartych pomiędzy pracownikami/zleceniobiorcami a spółkami. Niemożliwym więc było wykonywanie pracy dla (...) sp. z o.o., albowiem (...) sp. z o.o. prowadzi działalność odmienną (
odwołanie z dnia 23 lutego 2024 r. – k. 3-4 verte a.s.).
Odwołania o tożsamej treści jak w sprawie ubezpieczonego G. M. (1), (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. złożyła również od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. z dnia 27 grudnia 2023r., o numerach:
1.
(...) – dotyczącej S. O. (1)
2.
(...) – dotyczącej D. J.
3.
(...) – dotyczącej G. W.
(
odwołania z dnia 13 lutego 2024r. – k. 3-4v akt o sygn. VII U 691/24, k. 3-4v akt o sygn. VII U 687/24, k. 3-4 v akt o sygn. VII U 690/24).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. w odpowiedzi na odwołania wniósł o ich oddalenie na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c. Organ rentowy wskazał, że przeprowadzona kontrola wykazała, że (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o., w okresie objętym zaskarżonymi decyzjami, były ściśle powiązane osobowo i kapitałowo poprzez osobę jedynego udziałowca. Z uwagi na zawierane przez spółki umowy dochodziło pomiędzy nimi do regularnych przepływów środków finansowych. Pracownicy (...) sp. z o.o. byli zatrudniani na podstawie umów cywilnoprawnych w (...) sp. z o.o., co pozwala na przyjęcie, iż beneficjentem pracy wykonywanej w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej przez ubezpieczonych z (...) sp. z o.o. jest w istocie ich pracodawca, czyli (...) sp. z o.o., a zatem w sprawie zastosowanie znajduje art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (
odpowiedzi na odwołania z 22 marca 2024 r. – k. 15-17v a.s., k. 13-15v akt o sygn. VII U 690/24, k. 14-16v akt o sygn. VII U 687/24, k. 15-17v akt o sygn. VII U 691/24).
Na podstawie art. 219 k.p.c. sprawy o sygn. VII U 687/24, VII U 690/24 i VII U 691/24, (dotyczące ubezpieczonych S. O. (1), D. J. i G. W.) zostały połączone ze sprawą o sygn. VII U 686/24 (dotycząca ubezpieczonego G. M. (1)) celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia
(zarządzenie z dnia 30 maja 2025 r. – k. 44 akt o sygn.691/24, k. 42 akt o sygn. VII U 687/24, k. 41 akt o sygn. VII U 690/24).
Zainteresowany (...) sp. z o.o. zgłosili swój udział w każdej z połączonych spraw i poparł odwołanie spółki (...) sp. z o.o.
(pismo procesowe (...) Sp. z o.o. z 5 listopada 2024 r – k. 39 a.s., k. 39 akt o sygn.691/24, k. 38 akt o sygn. VII U 687/24, k. 37 akt o sygn. VII U 690/24).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 19 stycznia 2007 r. Przeważający przedmiot działalności spółki, zgodnie danymi ujawnionymi w KRS stanowi pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach, a ponadto przedmiot działalności spółki stanowi sprzedaż detaliczna kosmetyków, artykułów toaletowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet, pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siedzibą sklepową, straganami, targowiskami, sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana, sprzedaż hurtowa perfum i kosmetyków, sprzedaż hurtowa pozostałych artykułów użytku domowego, wydawanie czasopism i pozostałych periodyków, działalność agencji reklamowych.
Spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 14 maja 2002r. Zgodnie z danymi ujawnionymi w KRS przedmiot działalność spółki stanowi m.in. działalność wydawnicza i poligraficzna
Z. R. jest wspólnikiem w obu ww. spółkach, a zarazem prezesem ich zarządu
(odpis KRS (...) sp. z o.o. – k. 62-68 a.s., odpis KRS (...) sp. z o.o. – k. 69-75v a.s.).
Spółki mieściły się kolejno przy ul. (...) w M., następnie przy ul. (...), a obecnie przy ul. (...). Biuro przy ul. (...) wynajmowane jest przez (...) sp. z o.o. i podnajmowane spółce (...) sp. z o.o., która nadal posiada siedzibę formalną przy ul. (...), przy czym pracownicy tej spółki faktycznie wykonują pracę w lokalu przy ul. (...). (...) sp. z o.o. dzierżawi od (...) sp. z o.o. pięć tytułów prasowych, które wydaje i sprzedaje, a ponadto nabywa od (...) sp. z o.o. inne tytuły prasowe w ilościach marginalnych, uzależnionych od bieżącego zapotrzebowania rynkowego. Przychody (...) sp. z o.o. w 98% pochodziły ze sprzedaży czasopism w systemie kolportażowym, pozostałe 2% stanowiły przychody z drobnych usług o zróżnicowanym charakterze (m.in. sprzedaż filmów na platformach streamingowych, usługi administracyjne, wynajem tytułów prasowych). (...) sp. z o.o. w ponad 90% prowadziła sprzedaż detaliczną w sklepach stacjonarnych i internetowych, a ponadto świadczyła usługi reklamowe i prowadziła działalność wydawniczą w obszarze prasy
(zeznania Z. R. – k. 114-118 a.s., zeznania S. W. – k 77-79 a.s..).
Spółka (...) sp. z o.o. i spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w M. zawierały między sobą umowy, których przedmiot był różny. W dniach 7 stycznia 2022 r., 26 lipca 2022 r., 4 sierpnia 2022 r. i 21 sierpnia 2022 r. zostały podpisane umowy licencyjne, na podstawie których (...) sp. z o.o. udzieliła (...) sp. z o.o. niewyłącznej licencji na kopiowanie i rozpowszechnianie określonych filmów na nośnikach DVD, w serwisach VOD i pay-per-view na terytorium określonych w umowach krajów i w ustalonym okresie
(umowy licencyjne – k. 343, 347, 393-395, 409 akt kontroli). Ponadto w 2022r. (...) sp. z o.o. wydzierżawiła (...) sp. z o.o. prawo do wydawania i sprzedaży kilku tytułów prasowych oraz sprzedała (...) sp. z o.o. prawo do dysponowania domeną „(...)”
(umowa dzierżawy z 24 października 2022r. – k. 371-377 akt kontroli, umowa dzierżawy z 10 stycznia 2022r. – k. 381-384 akt kontroli, umowa kupna/sprzedaży domeny z 7 września 2022r. – k. 405 akt kontroli). Dodatkowo (...) sp. z o.o. wynajmowała (...) sp. z o.o. co najmniej od 2019 r. powierzchnię biurową i powierzchnię magazynową, za co były wystawiane faktury. Na podstawie faktur rozliczano również sprzedaż powierzchni reklamowej, której (...) sp. z o.o. dokonywała w swoich czasopismach na rzecz (...) sp. z o.o. w oparciu o wystawiane zamówienia. Zdarzały się ponadto jednostokowe sytuacje, kiedy spółka (...) zlecała drugiej ze spółek druk czasopisma (...) oraz wykonanie usługi konfekcjonowania tego tytułu, jak również miały miejsce pojedyncze przypadki reklamy (...) sp. z o.o. w na stronie internetowej spółki (...). Spółka (...), w związku z tworzeniem i sprzedażą pakietów, w skład których wchodziły gazeta oraz płyta z filmem, zakupywała także w (...) sp. z o.o. płyty do określonych tytułów, z kolei (...) sp. z o.o. nabywała w celu sprzedaży w swoich sklepach gazety wydawane przez (...) sp. z o.o.
(aneks z 30 września 2021r. – k. 367 akt kontroli; faktury, k. 69-80, 99-141, 145-150, 153-155, 177-180, 183-186, 189, 195-205, 212-235, 247-253, 257, 263, 267, 281, 285-295, 299, 303-305, 310, 317, 329-341, 345, 349-353, 365, 369, 379, 385, 391, 397-403, 407 akt kontroli; zamówienia, k. 143, 151, 157, 181, 187, 191, 207, 233, 234, 255, 259-261, 265, 283, 297, 301, 307, 313, 334, 336, 340, 387 akt kontroli).
Ubezpieczony
G. M. (1)
był zatrudniony w (...) sp. z o.o. od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2023 r., podstawie umowy o pracę z 1 listopad 2021 r. zawartej na okres od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. a następnie na podstawie umowy o pracę z dnia 29 kwietnia 2022 r. zawartej na okres od 1 maja 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. Umowa o pracę została wypowiedziana przez pracownika z dniem 30 kwietnia 2023 r.
G. M. (1) na podstawie ww. umów o pracę został zatrudniony jako pracownik administracyjny w wymiarze pełnego etatu. Jako miejsce wykonywania pracy określono adres w M., przy ul. (...) Aneksem do umowy o pracę od 1 stycznia 2023 r zmieniono miejsce wykonywania pracy określając, że stanowi je adres ul. (...) w M.
(akta osobowe – załącznik do akt sprawy).
Do obowiązków służbowych G. M. (1) należało:
1.
w każdy poniedziałek wypadający w dzień roboczy, a jeśli poniedziałek wypada w dzień wolny od pracy, to w pierwszy dzień roboczy po poniedziałku, Pracownik zobowiązany jest zebrać w formie pisemnej od agentów/kierowników sklepów sieci (...) informację nt. stanu technicznego lokali (m.in. stan ich wyposażenia, stan nośników reklamowych i zewnętrznych, stan urządzeń znajdujących się w sklepach) oraz przygotować na tej podstawie informację wraz z wnioskami dotyczącymi konieczności dokonania napraw, modernizacji i przedstawić ją w formie pisemnej Zarządowi, Dyrektorowi Zarządzającemu i osobom wskazanym przez Pracodawcę.
2.
w zakresie nadzoru mienia powierzonego agentom/kierownikom sklepów Pracownik zobowiązany jest do:
sporządzania za wskazaniem Dyrektora Zarządzającego protokołów zdawczo-odbiorczych z opisem stanu technicznego lokali wraz ze szczegółowym spisem wyposażenia i spisem nośników reklamowych,
sporządzania protokołów, w przypadku przekazywania nowych elementów wyposażenia oraz materiałów reklamowych do jednostek handlu detalicznego – uzyskiwanie pisemnych potwierdzeń przyjęcia na stan sklepu od agentów/kierowników sklepów,
przechowywanie oryginałów potwierdzeń w sposób uporządkowany wraz z inną dokumentacją dotyczącą jednostek handlowych,
prowadzenie pisemnej ewidencji majątku firmy w sposób przyjęty w firmie.
3.
przekazywanie do księgowości opisanych dokumentów kosztowych odnoszących się do wszystkich zakupionych elementów wyposażenia sklepów, nadanie tym elementom numeru inwentarzowego i wciągnięcie do ewidencji majątkowej Spółki.
4.
prowadzenie ksiąg inwentarzowych dla każdej jednostki handlu detalicznego sieci (...).
5.
w zakresie nadzoru nad prawidłowością funkcjonowania systemów alarmowych:
uzyskiwanie i ewidencjonowanie comiesięcznych raportów sporządzanych w tym zakresie przez operatorów systemów alarmowych zainstalowanych w jednostkach handlowych, w terminie 5-go dnia roboczego miesiąca następnego przekazywanie ich Zarządowi i Dyrektorowi Zarządzającemu,
w przypadku zmiany agenta lub personelu, zmiana kodów rozbrajających system alarmowy w obiekcie z pomocą upoważnionego pracownika właściwej firmy ochrony mienia.
6.
nadzór wykonywania postanowień umowy na monitoring i ochronę obiektów należących do Pracodawcy, realizacją wynikających z umów obowiązków w imieniu Pracodawcy oraz aktywujących alarmy i/lub incydentach.
7.
w zakresie nadzoru nad prawidłowością funkcjonowania i użytkowania kas fiskalnych przez firmy serwisowe:
zapewnienie terminowego dokonywania przeglądów kas fiskalnych przez firmy serwisowe,
zapewnienie prawidłowego naniesienia na kasę fiskalną numerów ewidencyjnych i numerów fabrycznych i monitorowanie prawidłowości oznakowania,
w przypadku zakupu nowych kas, przekazywanie dokumentu potwierdzającego instalację kasy fiskalnej Głównej Księgowej Pracodawcy,
przekazywanie informacji agentom dotyczących nowo nadanych numerów ewidencyjnych,
negocjowanie warunków współpracy, świadczenia usług serwisowych, zawieranie zgodnie z zasadami obowiązującymi w spółce, usług serwisowych w firmach zapewniających obsługę kas fiskalnych.
8.
organizacja i prowadzenie magazynu wyposażenia sklepów sieci (...), w szczególności za:
przyjmowanie, ewidencjonowanie i wydawanie na podstawie odpowiednich zezwoleń Dyrektora Zarządzającego składników wyposażenia sklepów,
organizacja składowania wyposażenia w magazynie,
prowadzenie ewidencji magazynowej.
9.
współpraca z Administratorem Systemów Informatycznych polegająca na:
zbieraniu w każdy pierwszy roboczy dzień tygodnia zapotrzebowania na usługi informatyczne oraz urządzenia peryferyjne na modyfikację oprogramowania lub urządzeń i przekazywanie ich Administratorom Systemów Informatycznych do realizacji ze wskazaniem terminu realizacji i Zarządowi Spółki do wiadomości,
zatwierdzenie wykonywania zleconych Administratorowi Systemów Informatycznych prac, w formie pisemnej pozwalającej na rozliczenie terminowości i jakości pracy wykonywanej przez Administratora Systemów na zlecenie Pracodawcy,
kontrola stacji komputerowych i urządzeń peryferyjnych pod kątem występowania na stanowiskach programów niedopuszczonych do instalacji i użytkowania programów informatycznych oraz występowania dysfunkcji sprzętowych i informatycznych i sporządzenie raportu pisemnego z kontroli i przekazanie go Zarządowi najpóźniej w dniu następnym po kontroli.
10.
zapewnienie, w tym również wykonawstwo osobiste bieżących napraw, konserwacji, prac technicznych mających na celu przebudowę powierzchni ekspozycyjnej i architekturę wnętrz w wynajmowanych lokalach oraz napraw i konserwacji majątku ruchomego Pracodawcy zgodnie z obowiązującymi w firmie zasadami.
11.
uruchamianie jednostek handlu detalicznego pod nazwą (...) lub inną wskazaną przez Zarząd Spółki
12.
realizacja zatwierdzonych przez Zarząd planów uruchamiania jednostek handlu detalicznego, w tym odpowiedzialność za:
13.
terminowość realizacji planów,
14.
zgodność ponoszonych kosztów z zatwierdzonymi do realizacji kosztorysami,
15.
zaciąganie zobowiązań w imieniu Spółki zgodnie z zatwierdzonymi kosztorysami i budżetami w trybie określonym przez Zarząd;
16.
wyszukiwanie lokali, w których ma być prowadzona działalność handlowa Pracodawcy, negocjowanie warunków objęcia w użytkowanie lokalu na własność przez Pracodawcę, uzgadnianie warunków technicznych i organizacyjnych prowadzenia działalności handlowej z odnośnymi władzami i urzędami, prowadzenie prac mających na celu objęcie lokali i przekazanie w jednostki handlu detalicznego zgodnie ze standardami Pracodawcy i przekazywanie do prowadzenia działalności handlowej przez agentów jako całkowicie zdolnych do działania jednostek handlu detalicznego;
17.
sporządzanie szczegółowych kosztorysów nakładów na adaptację wytypowanych lokali będących uszczegółowieniem, przyjętych przez Zarząd, w terminie nie krótszym niż 30 dni przed planowanym rozpoczęciem prac adaptacyjnych, zlecanie wykonawstwa prac przewidzianych w kosztorysie, dokonywanie odbiorów technicznych tych prac osobiście lub za pośrednictwem specjalistów posiadających stosowne kwalifikacje i upoważnienie do dokonania odbioru prac technicznych, w tym odpowiedzialność cywilna za zgodność odebranych prac z normami i przepisami dla tych prac;
18.
rozliczanie kosztorysów nakładów na adaptację w terminie nie później niż 7 dni od daty ukończenia prac adaptacyjnych przez co rozumie się datę wskazaną na protokole przyjęcia prac od wykonawców, nie później jednak niż przed przekazaniem obiektu do prowadzenia działalności handlowej agentowi;
19.
przygotowywanie obiektu do przekazania agentowi, przez co rozumie się całość czynności organizacyjnych i dokumentowych niezbędnych z punktu widzenia obowiązujących przepisów, zapisów umowy agencyjnej przygotowanej dla danej jednostki handlu detalicznego oraz zarządzeń i dyspozycji Zarządu, w tym koordynację prac wykonywanych przez pozostałe jednostki organizacyjne Spółki na rzecz lub w związku z daną jednostką handlu detalicznego Pracodawcy.
20.
monitoring przestrzegania regulaminu porządkowego przez sklepy (...) polegające na:
a) sporządzaniu do 5 dnia miesiąca następnego za miesiąc poprzedni raportów rozbieżności i uzbrojeniu alarmów w każdym ze sklepów Pracodawcy i przedkładanie ich Zarządowi Spółki,
b) wystawianie not obciążeniowych za nieprzestrzeganie godzin otwarcia sklepu i przedkładanie Zarządowi Spółki do akceptacji do 7 dnia po miesiącu, którego dotyczą raporty określone w pkt 12a
c) na zlecenie Zarządu prowadzenie kontroli czystości w sklepach Pracodawcy oraz w innych zakresach wynikających z Regulaminu Sklepów (...),
d) informowanie niezwłocznie Zarząd o stwierdzonych lub zauważonych przejawach nieprzestrzegania regulaminu przez Agentów lub Pracowników sklepów Pracodawcy.
21.
przyjmowanie zawiadomień o kradzieżach zwykłych i kradzieżach z włamaniem od Agentów i Pracowników sklepów Pracodawcy zgodnie z zasadami obowiązującymi w tym zakresie w firmie i działania z tego wynikające: a) wyszukanie i skopiowanie na przenośny nośnik obrazu z zapisu wideo zdarzeń przedstawionych w zawiadomieniu, b) analiza zdarzeń na podstawie zapisu wideo pod kątem zgodności i opisem, c) informowanie Zarządu o wyniku analizy zdarzeń, d) realizacja dyspozycji Zarządu co do postępowania mającego na celu zabezpieczenie interesu prawnego i majątkowego Pracodawcy w kontekście faktów stwierdzonych w wyniku analizy zapisów wideo w tym przekazanie zebranego materiału wideo Agentom i zawiadomienie przez nich organów ścigania i przygotowanie we współpracy z pracownikiem działającym na zlecenie Pracodawcy zawiadomień do organów ścigania o popełnionym przestępstwie, e) likwidacja szkód majątkowych powstałych w wyniku kradzieży zwykłej i kradzieży z włamaniem.
22.
likwidacja szkód majątkowych firmy polegająca na przygotowaniu wniosków do ubezpieczycieli w zakresie pokrycia strat wynikających ze zdarzeń losowych objętych polisami ubezpieczeniowymi, w wyniku których Pracodawca doznał uszczerbku na swoim majątku, na podstawie zawiadomień pisemnych pracowników i współpracowników Spółki, jak również na podstawie stwierdzeń faktów przez Pracownika.
23.
zbieranie informacji handlowych i technicznych o usługach i urządzeniach, materiałach, narzędziach, w tym informatycznych, zgodnie z zapotrzebowaniem zgłoszonym przez Zarząd tj. Dyrektora Zarządzającego i inną upoważnioną do tego przez Zarząd osobą.
24.
kierowanie samochodem służbowym firmy Zleceniodawcy w terminie i na trasie wynikającej ze zlecenia transportowego przygotowanego przez Zarząd Spółki.
25.
wykonywanie przewozów osób i mienia zgodnie z dyspozycjami Zarządu, Dyrektora Zarządzającego lub innych upoważnionych do tego osób, środkami transportu Pracodawcy lub za odrębną opłatą środkiem transportu Pracodawcy.
26.
wykonywanie postanowień regulaminów i zarządzeń obowiązujących
w firmie przy realizacji postanowień umowy.
27.
zamawianie dostaw narzędzi, wyposażenia, urządzeń, usług na podstawie posiadanych pełnomocnictw w zakresie zleconym przez Zarząd, Dyrektora Zarządzającego lub inną upoważnioną osobę zgodnie z zasadami obowiązującymi u Pracodawcy i wobec osoby przyjmowania zamówień przez sprzedających.
28.
udział w inwentaryzacjach wskazanych przez Zarząd lub Dyrektora Zarządzającego towarów i majątku Pracodawcy.
29.
badanie zgodności reklamacji konsumenckich ze stanem faktycznym w zakresie zgłoszonym przez klientów wad technicznych towarów zakupionych w (...) Sp. z o.o. i wydawanie na tej podstawie rekomendacji co do sposobu rozpatrzenia reklamacji
(akta osobowe – załącznik do akt sprawy).
G. M. (2) zatrudniony był również w spółce (...) sp. z o.o. w oparciu o trzy umowy zlecenia: umowę z dnia 2 listopada 2021 r. na okres od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r., umowę z dnia 29 kwietnia 2022 r. od 1 maja 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. i umowę zlecenia na czas nieokreślony z dnia 2 stycznia 2023 r. od 1 stycznia 2023 r.
Wskazanymi umowami zlecono G. M. (1) czynności administracyjne w spółce (...) sp. z o.o.
Umowa z dnia 2 listopada 2021 r. i z dnia 29 kwietnia 2022 r. określały, że czynności administracyjne obejmują:
1.
nadzór nad środkami trwałymi i wyposażeniem Zlecającego poprzez:
prowadzenie rejestru środków trwałych i wyposażenia Zlecającego,
wydawanie ich użytkownikom za pokwitowaniem na podstawie decyzji Zarządu,
przechowywanie oryginałów potwierdzeń przyjęcia w użytkowanie w sposób uporządkowany,
nadzór nad ich eksploatacją przez użytkowników, zapewnienie okresowej konserwacji i bieżących napraw,
przedstawianie Zarządowi wniosków o likwidację składników majątku ze względu na ich uszkodzenie lub zużycie.
2.
prowadzenie ewidencji oprogramowania zakupionego przez Zleceniodawcę i przechowywanie nośników źródłowych w sposób uzgodniony z Zarządem Zleceniodawcy.
3.
prowadzenie nie rzadziej niż raz w miesiącu, zakończonej raportem pisemnym przedkładanym Zarządowi, kontroli oprogramowania na stanowiskach komputerowych należących do Zleceniobiorcy pod kątem wyeliminowania programów nie zatwierdzonych do użytkowania przez Zleceniodawcę.
4.
przekazywanie do księgowości Zleceniodawcy opisanych dokumentów kosztowych odnoszących się do wszystkich zakupionych elementów wyposażenia nadanie tym elementom numeru inwentarzowego i wciągnięcie do ewidencji majątkowej Spółki.
5.
likwidacja dokumentów kosztowych odnoszących się do wszystkich zakupionych elementów wyposażenia i majątku Zlecającego, usług administracyjnych oraz usług i towarów zamawianych przez Zleceniobiorcę.
6.
współpraca z Administratorem Systemów Informatycznych polegająca na:
zbieraniu w każdy pierwszy roboczy dzień tygodnia zapotrzebowania użytkowników stacji komputerowych i urządzeń peryferyjnych na modyfikacje oprogramowania lub urządzeń i przekazywanie ich Administratorowi Systemów Informatycznych do realizacji, ze wskazaniem terminu realizacji z Zarządu Zlecającego do wiadomości,
zatwierdzaniu wykonania zleconych Administratorowi Systemów Informatycznych prac, w formie pisemnej, pozwalającej na rozliczenie terminowości i jakości pracy wykonywanej przez Administratora Systemów na zlecenie Zleceniobiorcy,
kontroli stacji komputerowych i urządzeń peryferyjnych pod kątem występowania na stanowiskach programów niedopuszczonych do instalacji i użytkowania programów informatycznych oraz występowanie dysfunkcji sprzętowych i informatycznych i sporządzenie raportu pisemnego z kontroli i przekazanie go Zarządowi Zleceniobiorcy najpóźniej w dniu następnym po kontroli.
7.
zapewnienie, w tym również wykonawstwo osobiste bieżących napraw, konserwacji, prac technicznych mających na celu przebudowę powierzchni architektury wnętrz w wynajmowanych lokalach oraz napraw i konserwacji majątku ruchomego.
8.
kierowanie pracami firmy sprzątającej w siedzibie firmy Zleceniodawcy z zakresie wynikającym z potrzeb firmy i zapisów umowy na sprzątanie obiektu,
9.
współpraca z właścicielami obiektów wynajmowanych przez Zleceniodawcę na potrzeby biurowe, handlowe, biurowo-handlowe polegające na:
przechowywaniu w sposób zabezpieczający przed nieuprawnionym wykorzystaniem, w tym w szczególności przez nieuprawnionym kopiowaniem kluczy do wynajmowanych pomieszczeń i wydawanie ich użytkownikom wyłącznie za wiedzą i zgodą Zarządu Zleceniodawcy,
przechowywanie kopii zapasowych kluczy do pomieszczeń wynajmowanych przez Zleceniodawcę w sposób zabezpieczający przed utratą, nieuprawnionym korzystaniem, w tym szczególnie przed nieuprawnionym powielaniem i wykorzystaniem ich lub wydawanie osobom trzecim wyłącznie za wiedzą i zgodą Zarządu Zleceniodawcy,
prowadzeniu rejestru wydań kluczy do pomieszczeń wynajmowanych przez Zleceniodawcę,
negocjowaniu w ramach nakreślonych przez Zleceniodawcę warunków najmu pomieszczeń lub zmiany warunków najmu,
współpracy z właścicielami pomieszczeń lub ich administratorami w zakresie dostosowania działań firmy Zleceniodawcy do danego pomieszczenia do obowiązujących w danym zakresie przepisów ogólnopolskich i lokalnych.
Ponadto Zleceniodawca zlecił Zleceniobiorcy następujące prace administracyjne:
1.
negocjowanie warunków polis ubezpieczeniowych firmy i składników jej majątku od ryzyk uzgodnionych z Zarządem firmy.
2.
przechowywanie oryginałów dokumentów polis.
3.
w przypadku polis opłacanych ratalnie zgłaszanie Zarządowi firmy z 7 dniowym wyprzedzeniem terminu zapłaty kolejnej raty polis.
4.
likwidacja szkód majątkowych firmy polegająca na przygotowaniu wniosków do ubezpieczycieli w zakresie pokrycia strat Zleceniodawcy wynikających ze zdarzeń losowych objętych polisami ubezpieczeniowymi w wyniku których Zleceniobiorca doznał uszczerbku na swoim majątku, na podstawie zawiadomień pisemnych pracowników i współpracowników firmy Zleceniodawcy, jak również na podstawie stwierdzonych faktów przez Zleceniobiorcę.
5.
kontrola stanu technicznego okien, drzwi, urządzeń alarmowych wykonywana w każdy ostatni dzień roboczy tygodnia, zakończona odpowiednim wpisem do zeszytu kontroli stanu technicznego.
6.
przygotowywanie projektów regulaminów porządkowych firmy Zleceniodawcy.
7.
oznakowanie pomieszczeń firmy Zleceniodawcy zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym przepisami BHP.
8.
sporządzanie planów okresowych kosztów administracyjnych wg standardów obowiązujących w firmie Zleceniodawcy i przychodów z tytułu czynszu i usług administracyjnych i logistycznych.
Umowa zlecenia z dnia 2 stycznia 2023 r. określała zakres zlecenia, który był tożsamy z zakresem obowiązków służbowych wynikającym z umów o pracę
(umowy zlecenia – załącznik do akt sprawy).
G. M. (1), zgodnie z otrzymanymi wytycznymi, czynności związane z obsługą prasy miały być wykonywane na rzecz (...) sp. z o.o., natomiast czynności związane z obsługą sklepów – na rzecz (...) sp. z o.o., przy czym czas pracy wykonywanej na rzecz obu spółek wzajemnie się przenikał: w ramach jednego dnia roboczego G. M. (1) odbierał prasę z drukarni, przewoził ją do siedziby firmy, a następnie – po powrocie – realizował zlecenia dotyczące odbioru towaru ze sklepów na potrzeby sprzedaży internetowej, wykonując te czynności w sposób ciągły, bez wyodrębnienia czasowego pomiędzy obiema aktywnościami. Dysponował na stałe jednym stanowiskiem pracy wyposażonym w komputer stacjonarny, przy pomocy którego wykonywał czynności na rzecz obu spółek, w tym korespondencję mailową, sporządzanie kosztorysów remontowych, prowadzenie rejestru pojazdów oraz przygotowywanie prostych projektów technicznych. Nie rozróżniał, do której ze spółek należał użytkowany przez niego komputer stacjonarny, choć wskazał, że faktura za jego zakup została wystawiona na (...) sp. z o.o. Nie pamiętał czy kwitował odbiór innych narzędzi pracy przypisanych do konkretnej spółki. Z doraźnie udostępnianych środków, w tym samochodu służbowego stanowiącego własność (...) sp. z o.o. korzystał w zależności od bieżących potrzeb, niezależnie od tego, na rzecz której spółki wykonywana była dana czynność. Bezpośrednim przełożonym G. M. (1) nadzorującym wykonywanie obowiązków zarówno w ramach umowy o pracę, jak i umowy zlecenia, był Z. R.
(zeznania G. M. (1) – k. 80-82 a.s..).
Ubezpieczony
S. O. (2) był zatrudniony w (...) sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę od 1 czerwca 2018 r. do 31 października 2022 r., w oparciu o kolejno zawierane umowy, tj.
z dnia 1 czerwca 2018 r., od ww. daty do 31 grudnia 2018 r.
z dnia 28 grudnia 2018 r., od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2020 r.
z dnia 1 kwietnia 2020 r. od. tej daty, na czas nieokreślony.
Na podstawie ww. umów S. O. (2) zatrudniony był jako specjalista ds. sprzedaży i zaopatrzenia w wymiarze pełnego etatu. Miejsce świadczenia pracy określono jako adres w M. przy ul. (...).
Do obowiązków służbowych S. O. (1) w ramach ww. umów o pracę należało:
przesunięcia towarów do sklepów.
wygenerowanie w systemie zamówień do dostawców z zaznaczeniem braków na stronach magazynowych dostawców.
złożenie raportu z profili klienta przesyłanych przez sklepy.
reklamacje konsumenckie. Przedłożenie reklamacji konsumenckich przyjętych przez dziennik wewnętrzny firmy z wnioskami dotyczącymi sposobu ich rozpatrzenia Dyrektorowi Zarządzającemu lub innym osobom wskazanym przez Zarząd.
wprowadzenie do systemu magazynowego dokumentów związanych z reklamacją, zamówienie towarów na wymianę na podstawie rozpatrzonych reklamacji konsumenckich.
złożenie zamówień u dostawców.
raport z profili klienta przesyłanych przez sklepy.
przyjmowanie dostaw do Magazynu Towarów.
sporządzanie protokołu niezgodności dla każdej dostawy.
sporządzanie zbiorczego protokołu niezgodności.
przygotowanie reklamacji dostaw niezgodnych z fakturami dostawców.
przesunięcia towarów do sklepów.
wprowadzenie do systemu magazynowego dokumentów związanych z reklamacją, zamówienie towarów na wymianę na podstawie rozpatrzonych reklamacji konsumenckich.
sporządzanie kalkulacji cen detalicznych, hurtowych towarów.
opracowywanie standardów zatowarowania sklepów stacjonarnych, wysyłkowych i innych jednostek handlowych Pracodawcy.
przedstawianie wniosków w zakresie usuwania i wprowadzania produktów do oferty handlowej Pracodawcy.
wprowadzanie danych o towarach będących w ofercie Pracodawcy do systemu (...).
odpowiedzialność za zgodność danych określonych w pkt 5 ze stanem faktycznym lub parametrami handlowymi towarów nadanymi przez Zarząd lub osoby do tego upoważnione
(akta osobowe – załącznik do akt sprawy).
S. O. (2) zatrudniony był również w spółce (...) sp. z o.o. w oparciu o umowy zlecenia:
z dnia 16 lutego 2018 r. na okres od 16 lutego 2018 r. do 16 maja 2018 r.
z dnia 30 maja 2018 r. na okres od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.
z dnia 28 grudnia 2018 r. na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2020 r.
z dnia 31 marca 2020 r. na okres od 1 kwietnia 2020 r. na czas nieokreślony. Umowa uległa rozwiązaniu z dniem 31 października 2022 r.
Na podstawie ww. umów zlecenia S. O. (2) wykonywał funkcję specjalisty ds. sprzedaży i zaopatrzenia. Do jego obowiązków należało:
W stosunku do Magazynu (...):
fakturowanie sprzedaży, prasy dla odbiorców hurtowych i detalicznych wskazanych przez zarząd, na podstawie zatwierdzonych do realizacji przez zarząd lub wskazane przez zarząd osoby, w oparciu o zawarte cenniki i systemy rabatowe i zawarte umowy;
wystawianie dokumentów WZ do faktury sprzedaży i przekazywanie ich za pośrednictwem działu korespondencji wewnętrznej odpowiedzialnemu pracownikowi magazynu w celu przygotowania towaru do ekspedycji;
w przypadku towaru z ekspedycji towaru drogą pocztową lub kurierską, kontrola zgodności towaru przygotowanego do ekspedycji z dokumentem WZ wystawionym do faktury sprzedaży przed zamknięciem opakowania zbiorczego na potrzeby transportu;
składanie zapotrzebowania na prasę do Dyrektora Biura Korporacji na okresy wynikające z długookresowych planów sprzedaży prasy z magazynu (...);
występowanie do Dyrektora Biura Korporacji z wnioskiem o wydanie dyspozycji w zakresie kompletowania czasopism (prasy) na potrzeby prowadzenia sprzedaży prasy z magazynu (...);
monitorowanie realizacji przesunięcia towarów do magazynu (...) z magazynu (...), zgodnie z umowami długookresowymi, polegające na sprawdzeniu każdorazowo, czy wielkości ilościowe są zgodne z umowami, zamówieniami i harmonogramami dostaw określonymi w umowach długookresowych. W tym zakresie specjaliście przysługuje prawo przesunięcia do magazynu (...) i bieżącego sprawdzenia osobistych i wydawania poleceń Kierownikowi Magazynu i pracownikom magazynu;
monitorowanie stanów magazynowych i składanie zapotrzebowania na ich uzupełnienie lub podwyższenie na podstawie historii sprzedaży poprzez sprzedaż planów sprzedaży, zapotrzebowania na podstawie zawartych umów, przyjętych przez zarząd planów sprzedaży, zapotrzebowania na podstawie zawartych umów, przyjętych przez zarząd planów sprzedaży oraz zapotrzebowania na podstawie zawartych umów, przyjętych przez zarząd planów sprzedaży;
wydawanie dyspozycji Kierownikowi Magazynu w zakresie przesunięcia towarów i sporządzania dokumentów MM w zakresie uzupełnienia zatowarowania magazynu (...), poprzez przesunięcie czasopism z Magazynu (...). Dyspozycje Specjalisty ds. sprzedaży (...) winny mieć formę pisemną i być podane do wiadomości za pośrednictwem dziennika wewnętrznego firmy.
W stosunku do Magazynów (...):
fakturowanie sprzedaży wyrobów gotowych dla odbiorców hurtowych
i detalicznych wskazanych przez zarząd, na podstawie zatwierdzonych do realizacji przez zarząd lub wskazane przez zarząd osoby, w oparciu o zatwierdzone cenniki i systemy rabatowania i zawarte umowy, zarówno na prasę,
wystawianie dokumentów WZ do faktury sprzedaży i przekazywanie ich odpowiednim pracownikom magazynu w celu przygotowania towaru do ekspedycji, za pośrednictwem dziennika korespondencji wewnętrznej,
w przypadku dostawy zamówionego towaru drogą pocztową lub kurierską, kontrola zgodności towaru przygotowanego do ekspedycji z dokumentem WZ wystawionym do faktury sprzedaży przed zamknięciem opakowania zbiorczego na potrzeby transportu,
monitorowanie stanów magazynowych w magazynach wyrobów gotowych i półproduktów i składanie zapotrzebowania na ich uzupełnienie lub podwyższenie na podstawie historii sprzedaży, prognoz sprzedaży opracowanych na podstawie zawartych umów, przyjętych przez zarząd planów sprzedaży, zapotrzebowania na dostawy zgłaszanego przez klientów i handlowców i występowanie do zarządu o podwyższenie lub uzupełnienie stanów magazynowych,
składanie zapotrzebowania, które wynika z długookresowych planów sprzedaży, zawartych umów, zamówień handlowców i klientów, na wyroby gotowe do zarządu w celu wyrażenia zgody na kompletowanie wyrobów gotowych z półproduktów lub zamówienie produkcji półproduktów niezbędnych do skompletowania wyrobów gotowych,
sporządzanie dokumentów MM w zakresie uzupełnienia i zatowarowania magazynu (...), poprzez przesunięcie półproduktów z Magazynu (...) i przekazywanie dokumentów MM właściwemu magazynierowi w celu dokonania fizycznego przesunięcia półproduktów MM między magazynami i skompletowania na potrzeby sprzedaży zgodnie z instrukcją Specjalisty ds. sprzedaży (...). Instrukcja do konfekcjonowania powinna być wystawiona w formie pisemnej i powinna stanowić załącznik do dokumentu MM. Zarówno dokument MM jak i dokument instrukcji konfekcjonowania Specjalista przekazuje właściwemu magazynierowi w formie pisemnej.
sporządzanie propozycji zamówień na dostawy półproduktów i składanie zarządowi akceptacji,
kontrola zgodności dostaw półproduktów z zamówieniami i fakturami, sporządzanie dokumentów PZ do faktur VAT za półprodukty dostarczane do magazynu półproduktów, przyjmowanie od właściwego magazyniera pokwitowania na dokumencie PZ przyjęcia składowania w magazynie półproduktów, półproduktów przekazanych,
sporządzanie not reklamacyjnych w przypadku dostaw niezgodnych z zamówieniami lub fakturami VAT. W takim przypadku Specjalista jest obowiązany jest sporządzić pisemną notatkę dla zarządu w celu uzyskania decyzji w sprawie dalszego postępowania z dostarczonym towarem. W przypadku gdy zarząd nie może podjąć decyzji we właściwym czasie, Specjalista sporządza notę reklamacyjną do dostawcy, przekazuje ją dostawcy i zwraca towar dostawcy
(umowy zlecenia – załącznik do akt sprawy).
S. O. (2) wykonywał na rzecz obu spółek czynności służbowe przy użyciu tego samego stanowiska pracy oraz tego samego komputera stacjonarnego znajdującego się w biurze, a także – w razie potrzeby – przy użyciu prywatnego komputera, z którego za pośrednictwem połączenia VPN łączył się z serwerem firmowym w sposób tożsamy z pracą wykonywaną w biurze. Pracę na rzecz obu spółek wykonywał w oparciu o jeden i ten sam program magazynowo-handlowy (...), na który każda ze spółek posiadała odrębną licencję (wspólny program, dwie bazy danych), przy czym czynności realizowane w ramach obu umów – polegające na dokonywaniu przesunięć towarów pomiędzy wirtualnymi magazynami oraz kompletowaniu towaru pod wystawienie faktur – miały analogiczny charakter niezależnie od tego, na rzecz której spółki były wykonywane. Godziny pracy na rzecz (...) sp. z o.o. przypadały zazwyczaj od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–16:00, natomiast czynności na rzecz (...) sp. z o.o. wykonywał w tych samych godzinach, bezpośrednio po zakończeniu bieżących zadań na rzecz (...) sp. z o.o., w ramach tego samego dnia pracy i przy użyciu tego samego stanowiska. Poza komputerem miał do dyspozycji telefon komórkowy znajdujący się w biurze, niezależnie od tego, na rzecz, której spółki wykonywał w danym momencie czynności. Przełożonym S. O. (1) w obu spółkach był Z. R.
(zeznania S. O. (1) – k. 82-83 a.s.).
Ubezpieczona
D. J.
była zatrudniona w (...) sp. z o.o. w okresie od 11 września 2019 r. do 26 października 2019 r. jako księgowa na podstawie umowy o pracę z dnia 11 września 2019 r. zawartej na okres próbny do 10 grudnia 2019 r. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę. Na podstawie ww. umowy ubezpieczona miała świadczyć pracę na pełen etat w miejscu określonym adresem w M., przy ul. (...).
Do obowiązków służbowych D. J. w ramach umowy o pracę należało:
dekretowanie i księgowanie dokumentów Spółki.
przyjmowanie, sprawdzanie oraz kwalifikowanie dowodów księgowych do ujęcia w księgach rachunkowych.
księgowanie operacji gospodarczych.
prowadzenie ewidencji księgowych i uzgadnianie ich z kontami księgi głównej.
księgowanie i wyliczanie rezerw, wycen walutowych, podatku odroczonego, rozliczeń międzyokresowych kosztów itp.
przygotowywanie deklaracji podatkowych oraz sprawozdań i raportów na potrzeby wewnętrzne oraz dla instytucji zewnętrznych.
Współpraca z instytucjami zewnętrznymi (US, ZUS, GUS, NBP).
przygotowywanie przelewów bankowych i księgowanie wyciągów bankowych.
potwierdzanie i uzasadnienie sald z kontrahentami.
prowadzenie i rozliczanie inwentaryzacji.
wycena aktywów i pasywów zgodnie z przyjętymi zasadami według Ustawy o rachunkowości.
aktywny udział w sporządzaniu sprawozdań finansowych według określonych standardów (np. polska ustawa o rachunkowości, IFRS, US GAAP itp.).
współpraca z innymi działami w zakresie księgowań
(akta osobowe – załącznik do akt sprawy).
D. J. była również zatrudniona w spółce (...) sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenia z dnia 11 września 2019 r. zawartej na okres od 11 września 2019 r. do 10 grudnia 2019 r. Umowa uległa rozwiązaniu z dniem 26 października 2019 r.
Na podstawie ww. umowy zlecono D. J. jako księgowej czynności w zakresie:
dekretowania i księgowania dokumentów spółki;
księgowania wybranych zdarzeń gospodarczych, tj. raportów kasowych, wyciągów bankowych, faktur zakupowych, zaliczek służbowych
analizę określonych numerów kont – z zespołu „1”, a ponadto konta 201, 202, 203, 204, 234
(umowa zlecenia – załącznik do akt sprawy).
D. J. w okresie od 11 września 2019 r. do 26 października 2019 r. wykonywała jednocześnie obowiązki wynikające z umowy o pracę zawartej z (...) sp. z o.o. oraz umowy zlecenia zawartej z (...) sp. z o.o., przy czym o rozdzieleniu zatrudnienia pomiędzy oba te podmioty nie decydowała sama, lecz przyjęła warunki zaproponowane jej przy zawieraniu umów. Pracę na rzecz obu spółek wykonywała w tym samym miejscu – w biurze przy ul. (...) w M. – nie będąc w stanie wskazać, do której ze spółek lokal ten formalnie należał. Do dyspozycji D. J. oddano jeden komputer, na którym – przy użyciu programu księgowego Symfonia – płynnie przechodziła pomiędzy odrębnymi bazami danych prowadzonymi dla każdej ze spółek. Innego sprzętu do pracy nie otrzymała. Nie potrafiła rozróżnić, które spośród wykonywanych przez nią czynności księgowych wykonywane były na rzecz spółki (...) sp. z o.o., a które na rzecz (...) sp. z o.o. Praca na rzecz obu spółek wyglądała tak samo. Godziny pracy miały charakter ruchomy (7:00–15:00 albo 8:00–16:00), a o rozpoczęciu pracy każdorazowo informowała główną księgową, decydując samodzielnie, w zależności od pilności dokumentów, w jakich godzinach wykonuje czynności, na rzecz której spółki – bez wyodrębnienia czasowego pomiędzy obiema aktywnościami. Przełożoną D. J., nadzorującą jej pracę i przydzielającą zadania z ramienia obu spółek, była główna księgowa S. W.
(zeznania D. J. – k. 102-103 a.s.).
Ubezpieczony
G. W.
był zatrudniony w (...) sp. z o.o. od 11 października 2019 r. do 31 października 2020 r. na podstawie kolejno zawieranych umów o pracę:
z dnia 11 października 2019 r. zawartej na czas określony do 30 kwietnia 2020 r.
z dnia 1 maja 2020 r. zawartej na czas określony do 31 października 2020 r.
Na podstawie ww. umów G. W. został zatrudniony jako Handlowiec w Biurze (...), miejsce wykonywania pracy oznaczono jako adres w M. przy ul. (...). Do umowy sporządzono dokument, określający zakres obowiązków na stanowisku handlowca w biurze reklamy. Zakres ten obejmował następujące czynności:
realizacja planów sprzedaży reklam, przygotowanych przez Zarząd Spółki przedkładanych Zarządowi do zatwierdzenia na 7 dni przed rozpoczęciem okresu, na którego plan sprzedaży opracowany.
przygotowanie na podstawie zatwierdzonych cenników systemów rabatowania pracodawcy oraz na podstawie ofert handlowych wysyłanych do partnerów powierzchni reklamowej, czas reklamowego, innych produktów reklamowych i usług świadczonych przez Spółkę.
przedkładanie ofert osobom prawnym i fizycznym, które przyjęły podstawę pisemnego wniosku handlowego o włączenie do grupy klientów, w stosunku do których Spółka świadczy usługi.
współpraca z działem Handlowym w celu prowadzenia czynności ofertowania i sprzedaży.
przygotowanie do klientów ofert cenowych zlecanych przez klientów, zamówień na powierzchnię reklamową, czas reklamowy i usługi reklamowe. Prowadzenie kalendarza zamówień, organizowanie i sporządzanie na ich podstawie ofert.
prowadzenie powiązanych z zamówieniami reklamowymi i ofertami przetargów, w tym w zakresie obsługi przetargów na realizację kampanii reklamowych Pracodawcy.
prowadzenie terminem okresowym w Kalendarzu Pracodawcy jako termin zamówienia sprzedaży powierzchni reklamowej, zarządowi Spółki lub innym wskazanym przez Zarząd osobom do zatwierdzenia.
przygotowanie materiałów reklamowych i prezentacji dotyczących realizacji zamówień na powierzchnię reklamową, czas reklamowy lub usługę reklamową. Sporządzanie i przekazywanie do publikacji zamówień reklamowych, wykonanie przez odpowiednie jednostki organizacyjne w Spółce lub do klienta w zakresie wskazanym przez Zarząd lub upoważnione przez niego osoby.
prowadzenie rejestru materiałów reklamowych i zawieranych do publikacji w wydawnictwach własnych Spółki, zawierających informacje o terminie emisji materiałów reklamowych / skróconą nazwę czasopisma, w którym nastąpi publikacja reklamy / zamówiony sposób publikacji.
przesyłanie materiałów reklamowych skierowanych do publikacji z numerem publikacyjnym do publikacji przez klienta, który zamówił i zlecił reklamę.
zbieranie zamówień zawierających materiały reklamowe skierowane do publikacji z numerem publikacyjnym oraz potwierdzanie ich odbioru od klientów, którzy zamówili reklamę.
pozostawanie do dyspozycji Handlowca w zakresie materiałów reklamowych skierowanych przez Pracownika na terenie M. w celu zatwierdzenia do publikacji z numerem publikacyjnym Handlowca.
wystawianie faktur za publikację reklam lub realizację usług reklamowych zgodnie z zasadami obowiązującymi w Spółce najpóźniej w dniu następnym po uzyskaniu potwierdzenia zawarcia usługi przez osobę odpowiedzialną.
zabezpieczenie korespondencji z klientami, rejestrów zamówień, zamówień publikacji reklam, zatwierdzeń warunków ofertowania, kopii ofert specjalnych przed dostępem osób nieuprawnionych, innymi niż Zarząd Spółki lub osoby posiadające upoważnienie Zarządu do wglądu do tych dokumentów.
monitorowanie sprzedaży produktów reklamowych przez wydawców czasopism konkurencyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem ceny, jakości materiałów reklamowych, kampanii reklamowych i działań promocyjnych.
przygotowywanie materiałów do prezentacji mediów Pracodawcy potencjalnym klientom, firmującym nowe czasopisma, zmianach założeń wydawniczych i edytorskich, kampaniach reklamowych, promocyjnych.
wysyłanie klientom egzemplarzy okazowych czasopism i nośników do stron internetowych zawierających materiały reklamowe, w tym przygotowanie materiałów dowodowych
(akta osobowe – załącznik do akt sprawy).
G. W. był również zatrudniony w spółce (...) sp. z o.o. na podstawie umów zlecenia:
z dnia 17 czerwca 2019 r. zawartej na okres od 17 czerwca 2019 r. do 30 września 2019 r.
z dnia 11 października 2019 r. zawartej na okres od 11 października 2019 r. do 30 kwietnia 2020 r.,
z dnia 1 maja 2020 r. zawartej na okres od 1 maja 2020 r. do 31 października 2020 r.
W oparciu o ww. umowy zlecenia do obowiązków G. W. należało:
1.
w zakresie sprzedaży powierzchni reklamowej oraz innych produktów i usług:
realizacja planów sprzedaży reklam, przygotowanych przez Zarząd Zlecającego i przedkładanych Zleceniobiorcy nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem okresu, dla którego plan sprzedaży został opracowany (załączniki do umowy), Plany sprzedaży stanowią część niniejszej umowy i nie wymagają zatwierdzenia przez Strony,
przygotowywanie na podstawie zatwierdzonych cenników i systemów rabatowania Zlecającego oraz na podstawie ofert handlowych uzyskanych od partnerów Zlecającego współuczestniczących w realizacji zleconych kampanii reklamowych, ofert sprzedaży powierzchni reklamowej, czasu reklamowego, innych produktów reklamowych i usług reklamowych. Przygotowane projekty ofert Zleceniobiorca obowiązany jest przedłożyć, za pośrednictwem Kierownika Biura (...), Zarządowi Zlecającego do akceptacji przez złożeniem ich osobom trzecim, w tym potencjalnym zamawiającym,
przedkładanie ofert osobom prawnym i fizycznym, które przydzielone zostały Zleceniobiorcy do obsługi, na podstawie pisemnego wniosku Zleceniobiorcy o włączenie do grupy klientów, w stosunku do których Zleceniobiorca ma prawo prowadzić czynności ofertowania i sprzedaży, (załączniki do niniejszej umowy),
przyjmowanie od klientów, zgodnych ze złożonymi ofertami lub cennikami Zlecającego zamówień na powierzchnię reklamową, czas reklamowy lub usługi reklamowe na adres poczty elektronicznej Wydawcy reklam, faksem, listownie, zawsze w formie pisemnej i sporządzanie na ich podstawie (bez skutku rozporządzającej) zleceń publikacji reklam i przedkładanie ich w celu zatwierdzenia Zarządowi,
rezerwowanie powierzchni reklamowej i czasu reklamowego, odpowiednio na makietach i na nawigacjach wydawnictw i publikacji własnych Zlecającego lub obcych zatwierdzonych przez zarząd Zlecającego do udziału w realizacji kampanii reklamowych Zlecającego,
przedkładanie, przed terminem określonym w Kalendarzu Wydawniczym Zlecającego jako termin zamykania sprzedaży powierzchni reklamowej, za pośrednictwem Kierownika Biura (...), Zarządowi Zlecającego, zleceń publikacji reklam do zatwierdzenia. Kalendarz Wydawniczy Zlecającego każdorazowo, niezwłocznie po jego zatwierdzeniu lub zatwierdzeniu aneksów do Kalendarza Wydawniczego, przekazuje go Zleceniobiorcy,
przyjmowanie od klientów materiałów reklamowych i jeśli dotyczą one przyjętych do realizacji zamówień na powierzchnię reklamową, czas reklamowy lub usługi reklamowe, kierowanie ich do publikacji jako załącznika do zamówienia publikacji reklamy lub do wykonania przez odpowiednie jednostki organizacyjne w firmie Zlecającego lub jednostki współpracujące w tym zakresie, wskazane przez Zarząd lub upoważnione przez niego osoby,
prowadzenie rejestru numerów publikacyjnych reklam przyjętych przez Zleceniobiorcę i zatwierdzonych do publikacji w wydawnictwach własnych Zlecającego, zawierających następujące informacje: kolejny numer ewidencyjny w rejestrze Zleceniobiorcy / inicjały zleceniobiorcy / skrócona nazwa czasopisma, w którym nastąpić ma publikacja reklamy / numer wydania czasopisma, w którym nastąpić ma publikacja reklamy. Numer publikacyjny nadawany jest przez Zlecającego każdemu materiałowi reklamowemu, który był przyjęty przez Zleceniobiorcę z zamiarem opublikowania w czasopismach Wydawcy, na jego płytach DVD, VCD lub na stronach internetowych,
przesyłanie materiałów reklamowych, skierowanych do publikacji na podstawie zatwierdzonych przez Zlecającego lub upoważnione przez niego osoby zleceń publikacji reklam, do właściwych osób w firmie Zlecającego, odpowiedzialnych za przyjmowanie, przechowywanie i włączanie do wydanych czasopism, do treści płyt DVD, do treści stron internetowych, monitorowanie wpływu materiałów reklamowych do tych osób w celu uzyskania potwierdzenia wpływu,
zatwierdzanie kolumn reklamowych zawierających materiały reklamowe skierowane do publikacji z numerem publikacyjnym Zleceniobiorcy, pod kątem ich zgodności z treściami reklamowymi kierowanymi do publikacji przez klienta, który zamówił publikację za pośrednictwem Zleceniobiorcy,
pozostawanie do dyspozycji Zlecającego tzn. stawianie się o czasie i w miejscach wskazanych przez Zlecającego na terenie M. w celu zatwierdzenia do publikacji materiałów reklamowych z numerem publikacyjnym Zleceniobiorcy,
wystawiania faktur za publikację reklam lub realizację usług reklamowych, zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie Zlecającego, najpóźniej w dniu następnym po uzyskaniu zatwierdzenia zarządu lub upoważnionej przez niego osoby na zleceniu publikacji reklam. W przypadku zastosowania rabatu za przedpłatę przy kalkulowaniu ceny sprzedaży Zleceniobiorca zobowiązany jest pod rygorem utraty praw do przychodu z tytułu danej sprzedaży z udziałem rabatu za przedpłatę jeśli przedpłata nie nastąpiła, dochować należytej staranności, aby faktura będąca podstawą przedpłaty została wystawiona i dostarczona zamawiającemu, za potwierdzeniem, w terminie umożliwiającym przedpłatę, tj. w terminie przed skierowaniem materiału reklamowego do czynności, w nakładzie czasopism, nośnika obrazu, zamieszczeniem na stronach internetowych,
prowadzenie rejestru zamówień od klientów zewnętrznych na publikację reklam i świadczenie usług reklamowych w formie fizycznej, do wglądu Zlecającego na każde żądanie,
zabezpieczenie korespondencji z klientami, rejestrów zamówień, zamówień publikacji reklam, zatwierdzeń warunków ofertowania, kopii ofert specjalnych przed dostępem osób nieuprawnionych tzn. innych niż zarząd Zlecającego lub osoby posiadające upoważnienie zarządu do wglądu do tych dokumentów,
monitorowanie sprzedaży produktów reklamowych przez wydawców czasopism konkurencyjnych, w tym gromadzenie informacji o cenach, rabatach, specjalnych produktach reklamowych, kampaniach reklamowych i działaniach promocyjnych,
przygotowywanie materiałów do prezentacji mediów Zlecającego potencjalnym klientom tzn. informacyjnych o nowych przedsięwzięciach, zmianach założeń wydawniczych i edytorskich, kampaniach reklamowych i działaniach promocyjnych,
wysyłanie klientom egzemplarzy okazowych czasopism, nośników obrazu, linków do stron internetowych zawierających materiały reklamowe, których publikację zlecił, jak również przygotowywanie sprawozdań dla klientów z realizacji zamówionych przez nich usług reklamowych, w tym przygotowywanie materiałów dowodowych.
2.
realizacja zamówionych przez klientów pozyskanych przez Zleceniobiorcę kampanii reklamowych w zakresie i sposobie ustalonym przez Zlecającego
(umowy zlecenia – załącznik do akt sprawy).
W dniu 17 lutego 2023r. organ rentowy zawiadomił odwołującą się spółkę o zamiarze wszczęcia kontroli, którą następnie przeprowadził (
protokół kontroli - k. 993-1037 akt kontroli). Po jej przeprowadzeniu oraz po zakończeniu postępowania administracyjnego organ rentowy, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 4 pkt 2 lit. a, art. 8 ust. 2a, art. 17 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 i 1a, art. 20 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 58 § 1 ustawy Kodeks cywilny oraz art. 81 ust. 1 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wydał wiele decyzji, w tym decyzje z dnia 27 grudnia 2023 r. o numerach:
1.
nr (...)– dotyczącą G. M. (1);
2.
(...) – dotyczącą S. O. (1);
3.
(...) – dotyczącą D. J.;
4.
(...) – dotyczącą G. W..
Zakład ustalił we wskazanych decyzjach podstawy wymiaru składek za ww. pracowników na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne wykonujących pracę na rzecz własnego pracodawcy (...) sp. z o.o.
(decyzje z 27 grudnia 2023 r. – k. 1489-1497 akt kontroli ZUS, k. 1361 – 1369 akt kontroli ZUS, k. 1441-1447 akt kontroli ZUS, k. 1475-1487 akt kontroli ZUS).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach kontroli oraz w aktach sprawy, w tym odpisów z KRS obu spółek, akt osobowych ubezpieczonych zawierających umowy o pracę i zakresy obowiązków służbowych pracowników oraz w oparciu o umowy zlecenia. Sąd dał wiarę powyższym dowodom z dokumentów, których autentyczność i treść nie były przez strony kwestionowane. Porównanie treści umów o pracę zawartych przez ubezpieczonych z (...) sp. z o.o. z treścią umów zlecenia zawartych przez tych samych ubezpieczonych z (...) sp. z o.o. prowadzi do wniosku, że zakresy obowiązków określone w obu rodzajach umów w istotnej części pokrywały się lub były tożsame.
Sąd oparł się także na zeznaniach Z. R. – reprezentującego obie spółki, świadka S. W. oraz ubezpieczonych G. M. (1), S. O. (1) i D. J.. Zeznania Z. R. i S. W. oraz ubezpieczonych Sąd ocenił jako wiarygodne w zakresie, w jakim korespondowały ze sobą wzajemnie oraz z treścią ww. dokumentów, w szczególności co do powiązań osobowych i kapitałowych obu spółek, sposobu organizacji pracy administracyjnej i księgowej, a także faktycznego wykonywania przez ubezpieczonych czynności na rzecz obu podmiotów przy użyciu tych samych narzędzi pracy, w tym samym miejscu i czasie, bez możliwości wyraźnego rozdzielenia, na rzecz której spółki dana czynność była w danym momencie realizowana. W tym zakresie zeznania te wzajemnie się uzupełniały i tworzyły spójny obraz sposobu wykonywania obowiązków przez ubezpieczonych, niezależnie od formalnego brzmienia poszczególnych umów.
Sąd nie miał możliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy w oparciu o zeznania ubezpieczonego G. W., który prawidłowo wezwany do stawiennictwa celem złożenia zeznań, nie stawił się. Sąd jednak, w oparciu o treść umów, jakie ww. ubezpieczony zawarł, ustalił, że zakres czynności z umowy zlecenia, niemal dosłownie odpowiadał zakresowi obowiązków pracownika do umowy o pracę.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Istota prowadzonego postępowania w zakresie obejmującym decyzje dotyczące ubezpieczonych sprowadzała się do oceny prawidłowości zakwestionowania przez organ rentowy umów zlecenia zawartych przez te osoby ze spółką (...) sp. z o.o. Zdaniem ZUS ubezpieczeni zatrudnieni w odwołującej się spółce, realizując zadania wykonywane na podstawie umów zlecenia, w rzeczywistości wykonywali pracę na rzecz spółki (...) sp. z o.o., będącej ich pracodawcą.
Analiza przedstawionego problemu i ocena stanowiska wyrażonego przez ZUS w zaskarżonych decyzjach wymaga szczegółowej wykładni przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 1009), zwanej dalej ustawą systemową. Najistotniejszy z przepisów, którego interpretacja jest w sprawie kluczowa, to art. 8 ust. 2a ww. ustawy. Stanowi on, że za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
W literaturze i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że zacytowany przepis rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych. Został on wprowadzony do porządku prawnego od dnia 30 grudnia 1999 r., a poprzedzał go art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (tekst jedn. Dz. U. z 1995r., Nr 65, poz. 333 ze zm.) mówiący o tym, że dochód z tytułu wykonywania umowy zawartej ze zleceniodawcą, u którego osoba wykonująca umowę jest równocześnie pracownikiem, traktuje się w zakresie ubezpieczeń społecznych jako wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, niezależnie od okresu, na który umowa była zawarta oraz wymiaru czasu pracy w ramach stosunku pracy. W tamtym stanie prawnym Sąd Najwyższy traktował dodatkowe umowy zawierane z pracownikami zatrudnionymi w pełnym wymiarze czasu pracy, przewidujące wykonywanie po godzinach pracy tego samego rodzaju, co określony w umowie o pracę, jako umowy uzupełniające umowę o pracę z konsekwencją łącznego traktowania przychodów jako podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 1994r., I PZP 13/94, OSNAPiUS 1994/3/39).
Nowością, w odniesieniu do stanu prawnego poprzednio obowiązującego, jest uzupełnienie stanów faktycznych podległych regulacji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej o takie, w których pracownik zawiera umowę cywilną z podmiotem powiązanym z pracodawcą w ten sposób, że w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy (art. 8 ust. 2a in fine). Interpretowanie rationis legis tej regulacji jako przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom i doszukiwanie się zamiaru unikania świadczeń na fundusze ubezpieczeń społecznych jest uzasadnione, jednak zobiektywizowana treść tego przepisu wyraźnie się od nich odrywa. Jak zaakcentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. (I UK 182/16, Lex nr 2279009), przy stosowaniu tego przepisu nie ma znaczenia zamiar obejścia prawa przez pracodawcę (płatnika), pracownika lub stronę umowy cywilnej, trzecią dla tego stosunku, lecz istotne jest zaistnienie zdarzeń opisanych w hipotezie, zgodnie z którą pracodawca, na którego rzecz pracownik wykonuje pracę na podstawie umowy zawartej z podmiotem trzecim, pozostaje z tym pracownikiem w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tego pracownika ubezpieczeniami społecznymi na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy. Tak też definicja ustalona w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej określa płatnika składek jako pracodawcę w stosunku do pracowników oraz jako jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną pozostającą z inną osobą w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi. To właśnie powiązanie ze względu na wykonywanie przez jego pracownika cudzej umowy cywilnej czyni go płatnikiem składek w sposób określony w art. 18 ust. 1a tej ustawy.
Ze względu na posłużenie się w art. 8 ust. 2a ustawy szerokim pojęciem „pracownik”, stosunek pracy łączący pracodawcę z pracownikiem stanowi wyłączny tytuł ubezpieczenia, który pochłania dodatkowy stosunek cywilnoprawny. Osoba wykonująca pracę na rzecz swego pracodawcy na podstawie umów cywilnych podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik i na tym kwestia jej ubezpieczenia się wyczerpuje (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 1997 r., I PKN 43/97, OSNAPiUS 1997/24/494, z dnia 3 kwietnia 2014 r., II UK 399/13, niepubl. i z dnia 6 lutego 2014 r., II UK 279/13, niepubl.). Nie powstaje również problem zbiegu ubezpieczeń regulowany w art. 9. W teorii nazywane jest to rozszerzeniem definicji pracownika. Uznaje się, że w przepisie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej pojęcie pracownika jest rozszerzone na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy. Także w zakresie tej sfery aktywności wykonujący umowę cywilnoprawną uznawany jest – na potrzeby ubezpieczeń społecznych – za pracownika tego właśnie pracodawcy i pracodawca jest płatnikiem składek z tego tytułu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, niepubl., z dnia 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117, z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266, z dnia 18 marca 2014 r., II UK 449/13, niepubl. i z dnia 3 kwietnia 2014 r., II UK 399/13, niepubl.).
Kluczowe jest jednak, aby osoba będąca pracownikiem, związana stosunkiem pracy z danym pracodawcą, jednocześnie świadczyła na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej. Przez wykonywanie pracy „na rzecz” pracodawcy w rozumieniu powołanego przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej należy rozumieć „uzyskiwanie” przez pracodawcę „pracy”, w tym znaczeniu, że musi istnieć bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2010 r., I UK 54/09). Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 18 grudnia 2012 r. (III AUa 1031/12) odnosząc się do zwrotu „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy” wskazał, że występujący w art. 8 ust. 2a ustawy zwrot „działać na rzecz” został użyty we wskazanym przepisie w innym znaczeniu niż w języku prawa, w którym działanie „na czyjąś rzecz” może się odbywać w wyniku istnienia określonej więzi prawnej czy stosunku prawnego. Stosunkiem prawnym charakteryzującym się działaniem na rzecz innego podmiotu jest stosunek pracy, do którego istotnych cech należy działanie na rzecz pracodawcy. Również wykonujący zlecenie „działa na rzecz zleceniodawcy”. W kontekście przepisu art. 8 ust. 2a ustawy zwrot ten opisuje zatem sytuację faktyczną, w której należy zastosować konstrukcję uznania za pracownika. Jest nią istnienie trójkąta umów, tj.: 1. umowy o pracę, 2. umowy zlecenia między pracownikiem a osobą trzecią i 3. umowy o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą. Pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej na rzecz zleceniodawcy, przy czym następuje to w wyniku zawarcia umowy zlecenia/świadczenia usług z osobą trzecią oraz zawartej umowy cywilnoprawnej między pracodawcą i zleceniodawcą (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2017r., III AUa 838/16).
Na tle analizowanego przepisu, w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowana została linia orzecznicza odnosząca się m.in. do stosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sprawach, w których występują powiązania kapitałowo-organizacyjne między pracodawcą a zleceniodawcą wykonującym umowę zlecenia (inną umowę cywilnoprawną) zawartą z pracodawcą przy wykorzystaniu pracowników pracodawcy. Jej podsumowania dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z 8 maja 2025 r. (II USKP 74/24), przypominając kilka dotychczas rozpoznanych spraw, w których taka problematyka była analizowana. W podsumowaniu stwierdził, że dotychczasowe orzecznictwo zasadza się jednak dalej na korzyści pracodawcy (przyjęciu, że pracodawca jest beneficjentem pracy zleconej przez osobę trzecią), a wpisuje się to w ten nurt orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej wystarczające byłoby ustalenie, że „pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika – zleceniobiorcę”. O tym zaś miałoby decydować to, dla kogo rzeczywiście praca jest świadczona i kto uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266; z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z dnia13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015 Nr 5, poz. 68; z dnia 24 marca 2015 r., II UK 184/14, OSNP 2017 Nr 2, poz. 21; z dnia 18 marca 2014 r., II UK 449/13, LEX nr 1451362; z dnia 9 lipca 2020 r., III UK 356/19; LEX nr 3169294 oraz z dnia 8 października 2020 r., III UK 376/19, LEX nr 3146827).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że (...) sp. z o.o., jako pracodawca ubezpieczonych, była rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez nich w ramach umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o. w ramach zawartych umów zlecenia.
Za takim wnioskiem przemawia przede wszystkim ustalona tożsamość, a co najmniej daleko idące podobieństwo, zakresów obowiązków przypisanych ubezpieczonym w umowach o pracę oraz w umowach zlecenia. W przypadku G. M. (1) poszczególne postanowienia umowy zlecenia z dnia 2 stycznia 2023 r. pokrywały się z zakresem obowiązków wynikającym z umowy o pracę, a pozostałe umowy zlecenia zawierały postanowienia sformułowane niemal dosłownie tak samo jak odpowiadające im postanowienia umowy o pracę, z jedyną zmianą dotyczącą oznaczenia strony umowy. Analogiczna sytuacja dotyczyła G. W., którego zakres obowiązków w ramach umowy zlecenia w przeważającej mierze powielał zakres obowiązków wynikający z umowy o pracę. W przypadku S. O. (1) obie umowy posługiwały się tym samym określeniem stanowiska – „specjalista ds. sprzedaży i zaopatrzenia” – a przypisane czynności miały charakter analogiczny, różniąc się jedynie przyporządkowaniem do formalnie odrębnych, lecz funkcjonujących w ramach jednego systemu informatycznego, magazynów. Z kolei w odniesieniu do D. J. zakres czynności objętych umową zlecenia stanowił jedynie węższy wycinek tych samych czynności księgowych, które ubezpieczona wykonywała w ramach umowy o pracę.
Powyższe ustalenia wynikające z porównania przedmiotu zlecenia i zakresu obowiązków z umów o pracę, znajdują potwierdzenie w zeznaniach samych ubezpieczonych, z których wynika, że praca na rzecz obu spółek wykonywana była w tym samym miejscu, przy użyciu tych samych narzędzi pracy oraz – w przypadku D. J. i S. O. (1) – w tych samych godzinach, bez wyodrębnienia czasowego pomiędzy czynnościami przypisanymi do poszczególnych umów. Z kolei G. M. (1) korzystał z jednego stanowiska komputerowego i doraźnie udostępnianego samochodu służbowego niezależnie od tego, na rzecz, której spółki wykonywał w danym momencie czynności, przy czym czas pracy na rzecz obu podmiotów wzajemnie się przenikał w ramach tego samego dnia roboczego. S. O. (2) wykonywał czynności na rzecz obu spółek przy użyciu jednego programu komputerowego, obejmującego odrębne bazy danych dla każdej ze spółek, przechodząc pomiędzy nimi w sposób płynny, a czynności na rzecz (...) sp. z o.o. realizował bezpośrednio po wykonaniu bieżących zadań na rzecz (...) sp. z o.o. i w tych samych godzinach. D. J. w analogiczny sposób wykonywała czynności księgowe na rzecz obu spółek przy użyciu jednego komputera i jednego programu księgowego, samodzielnie decydując – w zależności od pilności dokumentów – w jakich godzinach pracuje na rzecz, której spółki, nie potrafiąc przy tym wskazać, które z wykonywanych przez nią czynności przypisane były do której z umów. Także nadzór nad ubezpieczonymi sprawowowany było jednolicie: bezpośrednim przełożonym G. M. (1) i S. O. (3), zarówno w zakresie obowiązków pracowniczych, jak i czynności zleconych, był Z. R., zaś przełożoną D. J. – w obu spółkach – główna księgowa S. W..
Okoliczności te prowadzą do wniosku, że pomiędzy formalnie odrębnymi umowami o pracę i umowami zlecenia nie istniało w praktyce rzeczywiste rozgraniczenie ani co do przedmiotu wykonywanych czynności, ani co do czasu, miejsca czy sposobu ich realizacji.
W tym stanie rzeczy zbędne było ustalanie przez organ rentowy, jak zarzuca odwołująca się spółka, szczegółowego zakresu i znaczenia gospodarczego umów zawieranych między spółkami – nie ulega bowiem wątpliwości, że korzyść z pracy świadczonej przez ubezpieczonych formalnie na rzecz (...) sp. z o.o. uzyskiwała (...) sp. z o.o., jako podmiot organizujący, nadzorujący i wykorzystujący efekty tej pracy w ramach jednolitego procesu obsługi administracyjnej, magazynowej i księgowej obu powiązanych osobowo i kapitałowo spółek. Fakt, że Z. R. pozostawał jedynym wspólnikiem oraz jednoosobowym zarządem obu spółek, a nadto, że spółki te w spornym okresie korzystały ze wspólnej infrastruktury biurowej, dodatkowo potwierdza, że formalny podział zatrudnienia na dwa odrębne stosunki prawne miał charakter wtórny wobec jednolitej, faktycznie zorganizowanej struktury zatrudnienia.
Nie podważa zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej również argumentacja odwołującej, zgodnie z którą każda ze spółek posiadała własne, niezależne potrzeby w zakresie zatrudnienia księgowej czy pracownika administracyjnego lub handlowca. Okoliczność, że oba podmioty prowadziły odrębną działalność i z tego względu mogły być zainteresowane wykonywaniem na ich rzecz czynności księgowych, administracyjnych czy handlowych, nie przesądza bowiem o tym, że praca świadczona przez ubezpieczonych w ramach obu stosunków prawnych była w rzeczywistości organizacyjnie i funkcjonalnie rozdzielona.
Istotne jest bowiem nie to, czy każda ze spółek miała gospodarcze zapotrzebowanie na pracę określonego rodzaju, lecz to, w jaki sposób praca ta była faktycznie wykonywana. W niniejszej sprawie te same osoby wykonywały na podstawie obu umów czynności tożsame rodzajowo, przy wykorzystaniu tego samego sprzętu i zaplecza organizacyjnego, a ponadto czas wykonywania obowiązków wynikających z obu stosunków prawnych częściowo się pokrywał. Tym samym samo wskazanie, że jedna spółka potrzebowała księgowej, a druga również potrzebowała księgowej, nie dowodzi jeszcze, że osoba ta
w rzeczywistości wykonywała dwie odrębne i niezależne od siebie prace.
Gdyby bowiem przyjąć stanowisko odwołującej, wystarczające dla wyłączenia zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej byłoby formalne przypisanie określonych czynności do dwóch powiązanych podmiotów, nawet w sytuacji, gdy czynności te wykonywała ta sama osoba, w tym samym miejscu, przy użyciu tego samego sprzętu i w części w tym samym czasie. Nie można jednak uznać, że samo zawarcie dwóch odrębnych umów, wskazujących na wykonywanie pracy na rzecz dwóch różnych spółek, przesądza o rzeczywistym rozdzieleniu tej pracy. O tym, czy w danym przypadku zachodzi sytuacja objęta art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, decyduje bowiem nie tylko treść zawartych umów, lecz przede wszystkim rzeczywisty sposób wykonywania pracy.
W konsekwencji, okoliczność, że każda ze spółek miała własne potrzeby kadrowe, administracyjne czy w zakresie obsługi handlowej, nie jest wystarczająca do przyjęcia, że praca wykonywana na podstawie umów zlecenia była w rzeczywistości całkowicie odrębna od pracy świadczonej w ramach stosunku pracy. Sam fakt istnienia po stronie obu spółek zapotrzebowania na pracę tego samego rodzaju nie przesądza bowiem o rzeczywistym rozdzieleniu czynności wykonywanych przez ubezpieczonych. Dla oceny, czy zachodzi sytuacja objęta art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, istotne znaczenie ma zatem sposób, w jaki praca była faktycznie organizowana i wykonywana oraz czy jej rezultaty pozostawały również w sferze działalności pracodawcy.
W realiach niniejszej sprawy – z uwagi na to, że te same osoby wykonywały tego rodzaju czynności w ramach obu stosunków prawnych, przy wykorzystaniu tego samego zaplecza technicznego i organizacyjnego oraz w części w tym samym czasie – nie sposób przyjąć, że rezultat ich pracy pozostawał całkowicie obojętny dla spółki będącej pracodawcą. Praca tych osób służyła bowiem funkcjonowaniu wspólnego zaplecza organizacyjnego obu podmiotów,
a wykonywanie czynności związanych z obrotem towarowym, obsługą klientów i dokumentacją handlową pozostawało w bezpośrednim związku z działalnością prowadzoną przez pracodawcę. Zatem, sposób wykonywania obowiązków przez ubezpieczonych wskazuje na ścisłe przenikanie się obu stosunków prawnych i brak rzeczywistego rozdzielenia pracy, co uzasadnia przyjęcie, że praca wykonywana formalnie na podstawie umów zlecenia pozostawała również pracą na rzecz pracodawcy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 477
14 § 1 k.p.c., oddalił odwołania od wszystkich zaskarżonych decyzji jako niezasadne.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W rozpatrywanej sprawie organ rentowy wygrał sprawę, co do każdego z wniesionych przez spółkę (...) sp. z o.o. odwołań. Wobec tego Sąd zasądził na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. kwotę 6.570,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. Sąd ustalając wysokość kosztów zastępstwa procesowego miał na uwadze przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia wyniosły one:
- w sprawie G. M. (1) – 900,00 zł
- w sprawie S. O. (1) – 3.600,00 zł
- w sprawie D. J. – 270,00 zł
- w sprawie G. W. –1.800,00 zł
a więc łącznie 6.570,00 zł.
Renata Gąsior