Postanowienie Ts 69/10

395/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 5 lipca 2010 r. Sygn. akt Ts 69/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Roberta P. w sprawie zgodności: art. 691 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 11 marca 2010 r. skarżący zakwestionował zgodność art. 691 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący nie przedstawił jednak uzasadnienia tych zarzutów. Skarga konstytucyjna została skierowana w oparciu o następujący stan faktyczny. Pozwem z 10 marca 2009 r. skarżący wniósł o ustalenie, że na podstawie art. 691 § 1 k.c. wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w miejsce dotychczasowego najemcy (dziadka skarżącego), podniósł także, że pozostawał z nim we wspólnocie domowej, duchowej, gospodarczej i fizycznej. Wyrokiem z 28 maja 2009 r. (sygn. akt VI C 277/09) Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia oddalił powództwo. Apelacja od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 7 października 2009 r. (sygn. akt V Ca 1843/09). Zarządzeniem z 5 maja 2010 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez dokładne określenie przedmiotu skargi, wskazanie naruszonych praw podmiotowych oraz określenie sposobu ich naruszenia. W piśmie stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego TK skarżący ograniczył się do nazwania praw podmiotowych wynikających z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji. Określając sposób naruszenia tych praw, wskazał, że nastąpiło ono przez „odmowę uznania przez Miasto Stołeczne Warszawa wstąpienia (…) w stosunek najmu po śmierci (…) dziadka, z którym skarżący pozostawał we wspólnym pożyciu”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Nie każda skarga konstytucyjna skierowana do Trybunału Konstytucyjnego może zostać rozpoznana merytorycznie. Jest to środek ochrony wolności lub praw niezwykle sformalizowany i obowiązkiem skarżącego jest spełnienie wymogów warunkujących dopuszczalność skargi, wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z uszczegóławiających Konstytucję przepisów ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Trybunał Konstytucyjny zwraca przy tym uwagę, że przesłanki formalne skargi określone zostały w przepisach poświęconych temu środkowi ochrony wolności i praw (art. 46 i art. 47 ustawy o TK), a ponadto w związku z treścią art. 47 tej ustawy skarga – jako pismo procesowe – musi spełniać warunki formalne wymagane dla tych pism. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny napotkał zasadnicze trudności w ustaleniu przedmiotu skargi. W petitum pisma stwierdza się bowiem, że skarga dotyczy art. 691 § 1 k.c. w zakresie, „który wyraża się wyłączeniem spod jego stosowania tych osób, które nie będąc członkami najbliższej rodziny pozostawały z byłym najemcą w relacji tak bliskiej, iż można mówić o wspólnym pożyciu”. Z kolei w uzasadnieniu pisma skarżący nie zgadza się na „wąską” interpretację art. 691 § 1 k.c. „przeważającą” po wydaniu przez SN uchwały dotyczącej zaskarżonego przepisu Kodeksu cywilnego. Istnieje zasadnicza różnica między zaskarżeniem przepisu aktu normatywnego, a objęciem skargą utrwalonej linii orzeczniczej, wskazującej na jednolite rozumienie określonego przepisu. W zależności od przedmiotu skargi inne są obowiązki skarżącego. W pierwszym przypadku sfera stosowania prawa nie ma znaczenia dla argumentacji skargi, w drugim zaś jest ona niezbędna dla prawidłowego wypełnienia przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny jeszcze przed wejściem w życie Konstytucji z 1997 r. przypomniał, że „nieprawidłowe stosowanie przepisu ustawowego nie oznacza automatycznie jego niekonstytucyjności i powinno być skorygowane poprzez działania powołanych do tego władz administracyjnych i organów sądowych. Dopiero gdyby ponad wszelką wątpliwość okazało się, że przepis zyskał w praktyce treść sprzeczną z Konstytucją, uzasadnione stać by się mogło orzeczenie o niekonstytucyjności tak rozumianego i stosowanego przepisu” (orzeczenie z 15 lipca 1996 r., K 5/96, OTK ZU nr 4/1996, poz. 30). Trybunał wielokrotnie stwierdzał, że jeżeli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce swego stosowania – nabrał takiej właśnie treści, jaką odnalazły w nim najwyższe instancje sądowe naszego kraju. Stanowisko takie zostało potwierdzone w orzeczeniach TK z: 8 maja 2000 r., SK 22/99 (OTK ZU nr 4/2000, poz. 107), 6 września 2001 r., P 3/01 (OTK ZU nr 6/2001, poz. 163), 28 stycznia 2003 r., SK 37/01 (OTK ZU nr 1/A/2003, poz. 3) i 9 czerwca 2003 r., SK 12/03 (OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 51). Pewne fragmenty skargi zdają się wskazywać, że skarżący kwestionuje sposób interpretowania art. 691 § 1 k.c. (w szczególności użytego w nim zwrotu „osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą”). Po pierwsze jednak, skarga nie dostarcza w tym zakresie jednoznacznych argumentów. Po drugie, sposób sformułowania zarzutów (zwłaszcza polemika z argumentacją orzekającego w niniejszej sprawie sądu) każe uznać, że skarżący oczekuje od Trybunału Konstytucyjnego poddania kontroli indywidualnego rozstrzygnięcia, co pozostaje w sprzeczności z kompetencjami TK, o których mowa w art. 188 Konstytucji. Niezależnie od powyższego Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę na inne okoliczności uzasadniające odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wbrew wymogom wynikającym z art. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK, skarżący nie tylko nie określił sposobu naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw, ale nawet nie uzasadnił zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów. Trybunał w dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał, że spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, nie może polegać na nazwaniu naruszonego, zdaniem skarżącego, prawa oraz na numerycznym wskazaniu przepisu Konstytucji, z którego prawo to wynika. Uzasadnienie niekonstytucyjności art. 691 § 1 k.c. zawiera się w całości w następującym fragmencie skargi: „tak wyraźne ograniczenie, a w pewnych wypadkach nawet wyłączenie, przez wymieniony przepis uprawnień określonych członków rodziny, może być ocenione jako niezgodne z art. 18, art. 71 § 1, art. 75 § 1 Konstytucji”. Ocena spełnienia warunku, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, musi być zatem jednoznacznie negatywna. Skarga nie może zostać merytorycznie rozpoznana także dlatego, że skarżący – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK – nie uzupełnił braków formalnych skargi. W odpowiedzi na zarządzenie sędziego TK wzywające do usunięcia uchybień skargi skarżący ponownie ograniczył się do nazwania naruszonych praw i wskazania przepisów Konstytucji będących ich źródłem. Skarga nie zawiera podstawowych z punktu widzenia jej konstrukcji elementów i dlatego Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 oraz art. 46 i art. 47 ustawy o TK, odmówił nadania jej dalszego biegu.