Postanowienie Ts 175/12

396/4/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 4 lutego 2013 r. Sygn. akt Ts 175/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej H.J. w sprawie zgodności: art. 35 oraz art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.) z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 19 lipca 2012 r. (data nadania) H.J. (dalej: skarżąca) wniosła o stwierdzenie niezgodności art. 35 oraz art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.; dalej: ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 w związku z art. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 19 grudnia 2011 r. (sygn. akt I Ns 14/11) Sąd Rejonowy w Gostyninie – I Wydział Cywilny oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie na jej nieruchomości odpłatnej służebności przesyłu. Postanowieniem z 14 marca 2012 r. (sygn. akt IV Ca 120/12), doręczonym skarżącej 20 kwietnia 2012 r., Sąd Okręgowy w Płocku – IV Wydział Cywilny – Odwoławczy oddalił apelację skarżącej od powyższego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej, mimo uchylenia przez ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) zaskarżonych przepisów mogą być one przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, gdyż nadal rodzą skutki prawne i naruszają przysługujące skarżącej prawo własności. W wyniku decyzji wydanych na podstawie tych przepisów – pozwalających na wybudowanie na nieruchomości skarżącej urządzeń energetycznych – skarżąca nie może korzystać ze swojej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem ani uzyskać rekompensaty za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne. Nie może także skutecznie żądać ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu. Jak twierdzi skarżąca, wydane na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zezwolenie na założenie urządzeń energetycznych – wbrew wykładni przyjętej przez sądy w jej sprawie – nie daje przedsiębiorstwu energetycznemu prawa do korzystania z tych urządzeń i nieruchomości skarżącej. Podkreśliła także, że orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej materii jest zmienne, a ponadto jest przejawem niezgodnego z Konstytucją uzurpowania sobie przez ten Sąd funkcji prawotwórczej. Wskazała także, że uznanie, iż w jej sprawie nie było podstaw do ustanowienia na rzecz przedsiębiorstwa odpłatnej służebności przesyłu utrwaliło zasady poprzedniego ustroju oraz naruszyło podstawowe zasady aktualnego porządku konstytucyjnego, w szczególności prawo własności oraz zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka ochrony wolności i praw, precyzuje ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). W świetle powyższych unormowań konstytucyjnych i ustawowych nie ulega wątpliwości, że przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być wskazanie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia, a zarazem doprowadził do naruszenia wskazanych jako podstawa skargi konstytucyjnych wolności lub praw. W związku z tym obowiązkiem skarżącej jest dołączenie do skargi konstytucyjnej orzeczenia, które wykazuje powyższą, złożoną kwalifikację, tzn. zostało wydane na podstawie przepisów stanowiących przedmiot wniesionej skargi i prowadzi do niedozwolonej ingerencji w sferę konstytucyjnie chronionych praw podmiotowych. Ingerencja ta musi być przy tym efektem niekonstytucyjności przepisu zastosowanego przy rozpatrywaniu sprawy skarżącego, nie zaś wynikiem niewłaściwego zastosowania tego przepisu przez orzekające w sprawie organy. Celem skargi jest usunięcie z systemu prawa niekonstytucyjnej normy, której stosowanie skutkuje naruszeniem chronionych konstytucyjnie praw lub wolności. Rozpatrując skargę, Trybunał Konstytucyjny nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej, nie bada zgodności z prawem i słuszności podjętych przez orzekające organy rozstrzygnięć. Nie posiada bowiem kompetencji do kontroli prawidłowości ustaleń sądu, sposobu zastosowania czy też niezastosowania obowiązujących przepisów, a jedynie do oceny konstytucyjności tych przepisów. Analiza skargi konstytucyjnej wniesionej w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że skarga ta nie spełnia wymogów nadania jej dalszego biegu wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz ustawy o TK. 2. Zasadniczym powodem odmowy nadania skardze dalszego biegu jest ustalenie, że zaskarżone art. 35 i art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie stanowiły podstawy orzeczenia, które skarżąca wskazuje jako ostateczne rozstrzygnięcie o swoich wolnościach lub prawach. Za takie rozstrzygnięcie skarżąca uznaje postanowienie Sądu Okręgowego w Płocku z 14 marca 2012 r. oddalające jej apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Gostyninie z 19 grudnia 2011 r. Orzeczeniem tym sąd oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie obciążającej jej nieruchomość służebności przesyłu. Jak wynika z uzasadnień rozstrzygnięć sądów obu instancji, zasadniczym powodem odmowy ustanowienia służebności przesyłu było uznanie, że służebność taka została nabyta przez przedsiębiorstwo energetyczne przez zasiedzenie. Sądy pierwszej i drugiej instancji podkreśliły przy tym, że problemem rozstrzyganym w postępowaniu nie była ani legalność decyzji wydanej na podstawie art. 35 i art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ani kwestia wynikających z tej decyzji skutków prawnych. Z jednej strony sądy wskazały, że decyzja ta nie została skutecznie wzruszona w odpowiednim do tego trybie, a więc wiąże ona sąd powszechny przy rozstrzyganiu sprawy cywilnej, a także stwierdziły, że kwestia legalności korzystania z gruntu przez przedsiębiorstwo energetyczne była już przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku – IV Wydział Cywilny-Odwoławczy z 27 kwietnia 2009 r. (sygn. akt IV Ca 163/09) i nie podlegała ponownemu badaniu. Z drugiej strony podkreśliły, że ewentualna wadliwość decyzji pozwalającej na instalację urządzeń energetycznych na nieruchomości skarżącej – wydanej na podstawie zaskarżonych przepisów – lub nieprawidłowość określenia przez dotychczas orzekające w tej sprawie sądy skutków prawnych tej decyzji nie miałyby wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie determinowałyby bowiem przesłanek zasiedzenia służebności, których spełnienie spowodowało stwierdzenie przez oba sądy braku podstaw do jej ustanowienia. Wobec powyższego nie można uznać, że to na podstawie zaskarżonych art. 35 i art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zostało wydane orzeczenie wskazane przez skarżącą jako ostateczne rozstrzygnięcie o jej wolnościach i prawach lub obowiązkach określonych w Konstytucji. W myśl art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK stanowi to samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Ponadto Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że część zarzutów podnoszonych przez skarżącą nie dotyczy zgodności z Konstytucją zaskarżonych przepisów, lecz wadliwości orzeczeń sądowych wydanych w jej sprawie. Skarżąca kwestionuje w szczególności prawidłowość zastosowania przez orzekające w jej sprawie sądy przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) dotyczących służebności gruntowych oraz przesłanek ich zasiedzenia, a także sposobu liczenia terminu tego zasiedzenia. W tym zakresie podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczą sfery stosowania prawa i jako takie nie mogą być przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny w postępowaniu inicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.