Postanowienie III SW 2/12

Postanowienie z dnia 21 marca 2012 r. III SW 2/12 1. Wykreślenie partii z ewidencji partii politycznych nie zwalnia pełno- mocnika finansowego jej komitetu wyborczego, który brał udział w wyborach, z obowiązku złożenia sprawozdania finansowego o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego komitetu wyborczego w terminie 3 miesięcy od dnia wyborów, które to sprawozdanie podlega weryfikacji przez właściwe organy wyborcze, niezależnie od tego, że za potencjalne zobowiązania zwią- zane z rozliczeniem korzyści majątkowych przyjętych przez komitet wyborczy z naruszeniem przepisów prawa wyborczego, odpowiedzialność ponosi partia, która go utworzyła (art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wy- borcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.; aktualnie art. 142 ustawy z dnia 5 stycz- nia 2011 r. - Kodeks wyborczy, Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). 2. Odrzucenie sprawozdania finansowego z powodu naruszenia przez komitet wyborczy partii politycznej zakazu przyjmowania wartości niepienięż- nych (art. 83c ust. 5 wymienionej Ordynacji; aktualnie art. 132 § 5 Kodeksu wy- borczego) nie może być oparte na domniemaniu ich prawdopodobnego pozy- skania, ale Państwowa Komisja Wyborcza powinna wykazać przyjęcie real- nych, "zakazanych" majątkowych wartości niepieniężnych, skoro komitet wy- borczy ma obowiązek ich przekazania urzędowi skarbowemu właściwemu dla siedziby komitetu (art. 84d ust. 3 zdanie drugie wymienionej Ordynacji; aktual- nie art. 149 § 4 zdanie drugie Kodeksu wyborczego). Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera, Kazimierz Jaśkowski, Halina Kiryło, Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna” na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 stycznia 2012 r. w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego 2 u z n a ł skargę za zasadną. U z a s a d n i e n i e Uchwałą z dnia 23 stycznia 2012 r. Państwowa Komisja Wyborcza odrzuciła sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna" o źródłach pozyskania funduszy oraz wydatkach poniesionych na cele wyborcze w wy- borach organów samorządu terytorialnego przeprowadzonych w dniu 21 listopada 2010 r. z powodu naruszenia art. 83c ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordyna- cja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm., zwanej dalej Ordynacją), przez przyjęcie wartości niepienięż- nych (między innymi materiałów biurowych, które wykorzystano do prowadzenia kampanii wyborczej, pokrycia kosztów powielania dokumentów i kosztów podróży) od osób nieodpłatnie dokonujących w imieniu Komitetu czynności wyborczych. Na podstawie sprawozdania Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna" oraz wyjaśnień jego pełnomocnika finansowego PKW stwierdziła, że Komitet nie wykazał żadnych przychodów ani wydatków (kosztów) związanych z pro- wadzeniem kampanii wyborczej, ponieważ wszystkie czynności wyborcze były wyko- nywane społecznie (nieodpłatnie). Tymczasem zarejestrowanie kandydatów w 6 wo- jewództwach do rad powiatów i gmin oraz kandydata na burmistrza miasta wymagało bez wątpienia poniesienia kosztów związanych ze sporządzeniem wymaganych do- kumentów (np. koszty papieru, powielenia formularzy dokumentów), zebraniem pod- pisów osób popierających zgłoszenia oraz dostarczeniem dokumentów do właści- wych komisji wyborczych położonych w dużych odległościach od siedziby Komitetu (np. koszt paliwa, biletów). W ocenie Komisji oznaczało to, że Komitet nie poniósł kosztów związanych z wymienionymi czynnościami wyborczymi, natomiast poniosły je osoby, które nieodpłatnie te czynności wykonały, a zatem faktyczne koszty funk- cjonowania Komitetu były wyższe niż koszty wykazane w sprawozdaniu. Tym samym Komitet Wyborczy Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna" przyjął wartości niepieniężne, naruszając zakaz określony w art. 83c ust. 5 Ordynacji wyborczej. W skardze na tę uchwałę Komitet Wyborczy Stronnictwa Ludowego „Ojcowi- zna" utrzymywał, że ustalenia Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące faktycznych kosztów funkcjonowania Komitetu nie są zgodne z prawdą i nie zostały potwierdzone 3 żadnym dowodem. Wynika to z uzasadnienia uchwały z dnia 23 listopada 2011 r., w którym PKW stwierdziła, że „żaden z uprawnionych podmiotów, wymienionych w art. 34a ust. 5 w związku z art. 38a ust. 1 ustawy, nie zgłosił zastrzeżeń do sprawozda- nia" oraz że „uczestniczący w wyborach Komitet Wyborczy Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna" nie prowadził kampanii wyborczej, nie pozyskał ani nie wydatkował żad- nych środków". Ponadto w skardze wskazano, że Stronnictwo Ludowe „Ojcowizna" zostało wykreślone z ewidencji partii politycznych postanowieniem Sądu Okręgo- wego w Warszawie z dnia 15 marca 2010 r., „co może stanowić przesłankę do uzna- nia tego postępowania jako bezprzedmiotowego”. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała swoje stanowisko. Według tej Komisji, jej ustalenia są zgodne z prawdą, gdyż złożone w sprawie wyjaśnienia potwierdzały, że faktyczne koszty funkcjonowania Komitetu były wyższe niż koszty wykazane w sprawozdaniu, bo Komitet Wyborczy Stronnictwa Lu- dowego „Ojcowizna" przyjął wartości niepieniężne, naruszając zakaz określony w art. 83c ust. 5 Ordynacji wyborczej, a „stanowisko takie znajduje potwierdzenie w posta- nowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt III SW 9/11”. W ocenie Komisji, „nietrafny jest również argument skarżącego, że do spra- wozdania partii politycznej Stronnictwo Ludowe ‘Ojcowizna’ o źródłach pozyskania środków finansowych w 2011 r. nie zostały wniesione zastrzeżenia w trybie określo- nym art. 34a ust. 5 w związku z art. 38a ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 1, poz. 924), a sprawozdanie to zostało przyjęte. Dotyczą one odrębnego postępowania, prowadzonego na podstawie prze- pisów ustawy o partiach politycznych, zakończonego 2 miesiące przed podjęciem zaskarżonej uchwały. Okoliczności, które spowodowały odrzucenie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego ‘Ojcowizna’ nie miały wpływu na treść uchwał Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 listopada 2011 r. w sprawie sprawozdania partii politycznej Stronnictwo Ludowe ‘Ojcowizna’ o źródłach pozyskania środków finansowych w 2010 r.”. Odnośnie do podniesionego w skardze wykreślenia partii politycznej Stronnic- two Ludowe „Ojcowizna" z ewidencji partii politycznych, Państwowa Komisja Wybor- cza stwierdziła, że przepisy Ordynacji wskazują rodzaje postanowień wydawanych w sprawie przedłożonych jej sprawozdań finansowych komitetów wyborczych (art. 84a ust. 1 tej ustawy) i nie zwalniają Państwowej Komisji Wyborczej z obowiązku wydania 4 postanowień w sprawie sprawozdań finansowych komitetów wyborczych utworzo- nych przez partie, które zostały następnie wykreślone z ewidencji partii politycznych. Zgodnie z art. 64 ust. Ordynacji „obowiązek złożenia sprawozdania finansowego ciąży również na pełnomocniku komitetu wyborczego, który uległ rozwiązaniu; do takich sprawozdań również ma zastosowanie art. 84a ust. 1 Ordynacji wyborczej”. W takich okolicznościach sprawy Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o oddalenie skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wstępnie i dla porządku wymagał rozważenia zgłoszony w skardze zarzut „bezprzedmiotowości” postępowania skargowego ze względu na wykreślenie Stron- nictwa Ludowego „Ojcowizna” z ewidencji partii politycznych postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 marca 2010 r. Tę okoliczność potwierdziła rów- nież Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na skargę, wskazując, że wymie- nione postanowienie stało się prawomocne „w wyniku oddalenia apelacji” postano- wieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2010 r. […]. Nie ma jed- nak informacji, czy po uprawomocnieniu się postanowienia o wykreśleniu tego Stron- nictwa z ewidencji partii politycznych sąd rejestrowy zarządził likwidację i wyznaczył likwidatora w trybie art. 47 ustawy o partiach politycznych. Ponadto z ogólnodostęp- nych informacji elektronicznych (internet) wynika, iż pomimo prawomocnego wykre- ślenia z ewidencji partii politycznych Stronnictwo Ludowe „Ojcowizna” nie zaprzestało działalności. Oceniając ten zakres skargi Sąd Najwyższy uznał, że zarzut „bez- przedmiotowości” postępowania ze skargi na odrzucenie sprawozdania finansowego z wyborów samorządowych przeprowadzonych w dniu 27 listopada 2010 r. nie jest uzasadniony przede wszystkim dlatego, że wymienione wybory, w których brał udział Komitet Wyborczy Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna,” odbyły się przed prawomoc- nym wykreśleniem tego Stronnictwa z ewidencji partii politycznych. Wprawdzie od- powiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego danej partii poli- tycznej, w tym za zobowiązania związane z rozliczeniem korzyści majątkowych przyjętych przez komitet wyborczy z naruszeniem przepisów ustawy (prawa wybor- czego), ponosi partia, która go utworzyła (art. 64k Ordynacji), a w przypadku wykre- ślenia partii politycznej z ewidencji sąd zarządza likwidację partii politycznej i wyzna- cza jej likwidatora, który pokrywa koszty likwidacji, w tym jej zobowiązania majątko- 5 we, z majątku zlikwidowanej partii, a jeżeli ten nie wystarcza - pozostałą część kosz- tów likwidacji pokrywa Skarb Państwa (art. 47 i 48 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2011 r. Nr 155, poz. 924), jednak to nie wymienione Stronnictwo, ale jego komitet wyborczy był podmiotem prowadzo- nego postępowania ze skargi pełnomocnika finansowego Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna” na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej o odrzuceniu sprawozdania finansowego tego Komitetu Wyborczego o jego przycho- dach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych (powoływane dalej jako sprawozda- nie finansowe), które pełnomocnik przedłożył Państwowej Komisji Wyborczej w ter- minie 3 miesięcy od dnia wyborów (art. 84 ust. 2 Ordynacji). W konsekwencji Pań- stwowa Komisja Wyborcza była zobowiązana do zweryfikowania przedłożonego jej sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego „Ojcowi- zna” w trybie art. 84a Ordynacji, a Sąd Najwyższy do rozpoznania tego zarzutu wnie- sionej skargi. Powyższe oznacza, że wykreślenie partii z ewidencji partii politycznych nie zwalniało pełnomocnika finansowego jej komitetu wyborczego, który brał udział w wyborach, z obowiązku złożenia sprawozdania finansowego o przychodach, wydat- kach i zobowiązaniach finansowych tego komitetu wyborczego w terminie 3 miesięcy od dnia wyborów, które podlega weryfikacji przez właściwe organy wyborcze, nieza- leżnie od tego, że odpowiedzialność za potencjalne zobowiązania związane z rozli- czeniem korzyści majątkowych przyjętych przez komitet wyborczy z naruszeniem przepisów ustawy (prawa wyborczego), ponosi partia, która go utworzyła (art. 84 ust. 2 Ordynacji, aktualnie art. 142 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy, Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). Zaskarżona uchwała okazała się bezpodstawna i nieuzasadniona. Wstępnie wniosek taki uzasadnia już porównanie zaskarżonej uchwały z dnia 23 stycznia 2012 r. o odrzuceniu sprawozdania finansowego skarżącego Komitetu Wyborczego z wcześniejszą uchwałą Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 listopada 2011 r. o przyjęciu sprawozdania finansowego partii politycznej Stronnictwo Ludowe „Ojcowi- zna” o źródłach pozyskania środków finansowych w tym samym okresie sprawoz- dawczym - 2010 r., „ze wskazaniem uchybienia polegającego na naruszeniu art. 35 ust. 1 ustawy o partiach politycznych”. W uzasadnieniu tej drugiej uchwały Państwo- wa Komisja Wyborcza stwierdziła, że w roku sprawozdawczym 2010, wymienione Stronnictwo nie pozyskało środków finansowych „we wszystkich pozycjach 0 (zero)”, a tylko z tego względu, że „Partia nie posiadała w 2010 r. Funduszu Wyborczego”, 6 chociaż jej kandydaci brali udział w wyborach organów jednostek samorządu teryto- rialnego, ale „uczestniczący w tych wyborach Komitet Wyborczy Stronnictwa Ludo- wego „Ojcowizna” nie prowadził kampanii wyborczej, nie pozyskał ani nie wydatkował żadnych środków”, Państwowa Komisja Wyborcza przyjęła sprawozdanie finansowe Stronnictwa, z zastrzeżeniem braku utworzenia obligatoryjnego funduszu wybor- czego. W takich okolicznościach zasadne okazały się zastrzeżenia skarżącego, że ta sama Państwowa Komisja Wyborcza w dniu 23 stycznia 2012 r. odrzuciła sprawoz- danie finansowe Komitetu Wyborczego Stronnictwa Ludowego „Ojcowizna”, z uza- sadnieniem różnym od uzasadnienie wcześniej podjętej uchwały z dnia 23 listopada 2011 r., przyjmując, że w tych samych wyborach samorządowych „faktyczne koszty funkcjonowania Komitetu były wyższe niż koszty wykazane w sprawozdaniu”, ponie- waż „Komitet Wyborczy Stronnictwa Ludowego ‘Ojcowizna’ przyjął wartości niepie- niężne (m.in. materiały biurowe, które wykorzystano do prowadzenia kampanii wy- borczej, pokrycie kosztów powielenia dokumentów i kosztów podróży) od osób nie- odpłatnie dokonujących w jego imieniu czynności wyborczych”. Pominąwszy to, że ten sam państwowy organ wyborczy powinien unikać podejmowania uchwał, które zawierają wzajemnie sprzeczne uzasadnienia, to zaskarżona uchwała okazała się niezgodna z prawem, a wniesiona skarga była zasadna z następujących przyczyn. Przepisy prawa wyborczego regulują przypadki, w których komitet wyborczy nie pozyskuje ani nie wydatkuje żadnych środków na wybory, w których bierze udział. I tak z art. 84 ust. 2b Ordynacji wynikało, że w przypadku gdy komitet wyborczy nie pozyskiwał i nie wydatkował takich środków, jego pełnomocnik finansowy składał właściwemu komisarzowi wyborczemu jedynie stosowne oświadczenie zastępujące sprawozdanie finansowe. Również w aktualnym stanie prawnym pełnomocnik finan- sowy zawiadamia organ wyborczy w terminie 30 dni od dnia wyborów, że komitet wyborczy nie miał przychodów, nie poniósł wydatków ani nie ma zobowiązań finan- sowych. W takim przypadku do zawiadomienia przedkładanego Państwowej Komisji Wyborczej nie sporządza się opinii biegłego rewidenta i raportu (art. 142 § 2 i 3 Ko- deksu wyborczego). Z zacytowanego prawnego punktu odniesienia przedmiotem badania Państwowej Komisji Wyborczej nie było zatem sprawozdanie finansowe, choć tak nazwał je skarżący, który posłużył się „drukiem” sprawozdania finansowego, ponieważ w istocie rzeczy złożył on „stosowne oświadczenie zastępujące sprawoz- danie finansowe” w rozumieniu art. 84 ust. 2b Ordynacji. Tymczasem zaskarżoną 7 uchwałą Państwowa Komisja Wyborcza odrzuciła sprawozdanie finansowe, bez ja- kiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn takiej kwalifikacji prawnej złożonego oświadcze- nia pełnomocnika finansowego, które było złożone w formie „sprawozdania finanso- wego” reprezentowanego przezeń Komitetu Wyborczego. Z tego złożonego oświad- czenia o braku przychodów, wydatków ani zobowiązań finansowych tego Komitetu implicite wynikało, że ten Komitet nie przyjmował także żadnych wartości niepienięż- nych w rozumieniu art. 83c ust. 5 Ordynacji. Zakaz przyjmowania wartości niepieniężnych, z wyjątkiem nieodpłatnego roz- powszechniania plakatów i ulotek wyborczych przez osoby fizyczne, nie kreuje za- kazu nieodpłatnego pełnienia funkcji przez członków komitetu wyborczego. Przeciw- nie członkowie komitetu wyborczego zawsze powinni pełnić społecznie funkcje jego członków, którzy „pracując” społecznie z natury rzeczy nie świadczą w ten sposób „wartości niepieniężnych” na rzecz własnego komitetu wyborczego. Taki stan rzeczy potwierdził na wezwanie Państwowej Komisji Wyborczej, skierowane na podstawie art. 84a ust. 2 Ordynacji, skarżący pełnomocnik, który wyjaśnił, że: „1. Wszystkie czynności wyborcze były wykonywane społecznie (nieodpłatnie), 2. Komitet Wybor- czy SL ‘Ojcowizna’ nie prowadził kampanii wyborczej, albowiem kandydaci byli bar- dzo dobrze znani w swoich środowiskach i nie było potrzeby prowadzenia kampanii”. Pomimo to Państwowa Komisja Wyborcza odrzuciła sprawozdanie finansowe, które powinna potraktować jako stosowne oświadczenie w rozumieniu art. 84 ust. 2b Or- dynacji, gołosłownie w istocie rzeczy twierdząc, że „faktycznie koszty funkcjonowania Komitetu były wyższe niż wykazane w sprawozdaniu”. Tymczasem wysoce kontro- wersyjne było podważenie w zaskarżonej uchwale spornych oświadczeń skarżącego pełnomocnika finansowego o braku przychodów, wydatków i zobowiązań finanso- wych reprezentowanego przezeń Komitetu Wyborczego, obejmujących również (im- plicite) oświadczenie o nieprzyjęciu jakichkolwiek wartości niepieniężnych przez ten Komitet, któremu w zaskarżonej uchwale Państwowa Komisja Wyborcza ogólnikowo zarzuciła, że „przyjął wartości niepieniężne (między innymi materiały biurowe, które wykorzystano do prowadzenia kampanii wyborczej, pokrycie kosztów powielenia dokumentów i kosztów podróży) od osób nieodpłatnie dokonujących w jego imieniu czynności wyborczych”. Z uzyskanego przez Sąd Najwyższy wyjaśnienia Państwo- wej Komisji Wyborczej wynikało jedynie, że wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały „wartości niepieniężne” poniosły „osoby, które te czynności wykonały”, a 8 „stanowisko takie znajduje potwierdzenie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2011 r., III SW 9/11”. Pomijając to, że powołane orzeczenie, które zapadło przy dwóch zdaniach odrębnych, nie wiąże Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu innych spraw, choćby w analogicznych stanach faktycznych, to skład rozpoznający przedmiotową skargę nie podzielił uzasadnienia tego judykatu, w którym Sąd Najwyższy uznał, że „wszyst- kie wydatki związane z kampanią wyborczą partii (także z tą jej fazą, która polega na zbieraniu podpisów na listach poparcia dla kandydatów oraz rejestrowaniu list kan- dydatów) muszą być finansowane przez nią z jej Funduszu Wyborczego”, choćby dlatego, że w tym samym uzasadnieniu częściowo zaprzeczył tej tezie, skoro zgodził się z twierdzeniem, że „sama praca członków partii świadczona w procesie zbierania podpisów i zgłaszania list kandydatów może być świadczona społecznie (bez wyna- grodzenia)”, ale już „poniesienie przez nich wydatków związanych z tymi czynno- ściami (np. na paliwo, bilety) stanowiło sfinansowanie kampanii wyborczej partii z pominięciem Funduszu Wyborczego”. W poddanej rozpoznaniu sprawie Państwowa Komisja Wyborcza nie oparła zaskarżonej uchwały na zarzucie i podstawie sfinansowania kampanii z pominięciem Funduszu Wyborczego, ale na zarzucie wykonania nieodpłatnych „czynności wybor- czych” przez bliżej niewymienione „osoby, które te czynności wykonały”, co obejmo- wać miało „(m.in. materiały biurowe, które wykorzystano do prowadzenia kampanii wyborczej, pokrycie kosztów powielenia dokumentów i kosztów podróży) od osób nieodpłatnie dokonujących w jego (Komitetu wyborczego) imieniu czynności wybor- czych”. W ocenie składu orzekającego, w żadnym stanie prawnym nieodpłatne ko- rzystanie w czasie kampanii wyborczej przez komitet wyborczy danej partii politycz- nej z lokalu partii, jak również z jej sprzętu biurowego, albo z lokalu lub sprzętu biu- rowego osoby wchodzącej w skład komitetu wyborczego nie mogło być kwalifikowa- ne jako zakazane przyjęcie niedozwolonych wartości niepieniężnych przez komitet wyborczy, skoro członkowie komitetów wyborczych w sposób oczywisty i niejako naturalny nie mogli i nie mogą być pozbawieni możliwości nieodpłatnego korzystania z dostępnych im lokali i sprzętu biurowego partii politycznej, która utworzyła komitet wyborczy, ani z możliwości społecznego, tj. nieodpłatnego świadczenia usług „biuro- wych” na rzecz tego komitetu, a także rozpowszechniania plakatów wyborczych przez osoby fizyczne. Taka interpretacja została w aktualnym stanie prawnym wy- raźnie potwierdzona w art. 133 Kodeksu wyborczego, który wprost reguluje upraw- 9 nienia do nieodpłatnego korzystania z wymienionych „partyjnych” możliwości i urzą- dzeń. Odrzucenie sprawozdania finansowego z powodu przyjęcia „kosztów podróży” od osób nieodpłatnie dokonujących w imieniu skarżącego Komitetu czynności wybor- czych wymagałoby wskazania konkretnych osób, które dokonywały konkretnych czynności wyborczych oraz poniesionych przez nie konkretnych „kosztów podróży”, czego w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zabrakło. Nie da się wykluczyć, że „in- kryminowane” koszty podróży nie zaistniały, tj. w ogóle nie zostały poniesione, gdyż na przykład osoby nieodpłatnie wykonujące czynności wyborcze mogły poruszać się pieszo, na rolkach, na rowerze lub korzystać z biletów miesięcznych, itp., co nie wy- magało od nich dodatkowych wydatków „na paliwo” ani świadczenia na rzecz komi- tetu wyborczego innych wartości niepieniężnych - niż dozwolony społeczny udział w czynnościach wyborczych, który nie poddaje się odmiennej prawnej ani racjonalnej reglamentacji. Nie sposób twierdzić, aby racjonalny ustawodawca uznał, że w wy- mienionych przypadkach niedozwolonymi wartościami niepieniężnymi były koszty „amortyzacji” wynikające ze zużycia zelówek, rolek lub części rowerowych. Przede wszystkim jednak w judykaturze (por. postanowienie Sądu Najwyż- szego z dnia 17 września 2003 r., III SW 149/03, OSNP 2004 nr 10, poz. 180), trafnie wywodzi się, że w przypadku, gdy ze złożonego przez skarżącego pełnomocnika finansowego Komitetu wyborczego oświadczenia o braku przychodów, wydatków ani zobowiązań finansowych, oraz z jego dodatkowych wyjaśnień, wynika, że Komitet nie miał przychodów, wydatków ani zobowiązań finansowych związanych w wyborami samorządowymi z 2010 r., z czego implicite wynika, że Komitet nie przyjmował także żadnych wartości niepieniężnych w rozumieniu art. 83c ust. 5 Ordynacji, uprawnione jest ustalenie, że dany komitet nie prowadził żadnej kampanii wyborczej lub prowa- dził ją w taki sposób, że nie powodowało to żadnych wydatków, które musiałyby być dokonane za pośrednictwem funduszu wyborczego. W rozpoznanej sprawie tego typu oświadczenie pełnomocnika finansowego miało oparcie ustawowe w art. 84 ust. 2b Ordynacji, a ponadto w wystarczającym stopniu zostało wyjaśnione i uprawdopo- dobnione w odpowiedzi na wezwanie Państwowej Komisji Wyborczej skierowane do skarżącego w trybie art. 84a ust. 2 Ordynacji. Przeciwne ustalenie wymagałoby wskazania w zaskarżonej uchwale jakiegoś konkretnego przypadku (przypadków) przyjęcia przez skarżący Komitet konkretnych wartości niepieniężnych, choćby z uwagi na to, że potencjalnie nielegalnie przyjęte przez Komitet Wyborczy korzyści 10 majątkowe o charakterze niepieniężnym podlegają przekazaniu właściwemu urzę- dowi skarbowemu (art. 84d ust. 3 zdanie drugie Ordynacji). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 84a ust. 7 Ordy- nacji uznał skargę za zasadną, wyrażając następujące stanowiska, że: 1. Wykreśle- nie partii z ewidencji partii politycznych nie zwalnia pełnomocnika finansowego jej komitetu wyborczego, który brał udział w wyborach, z obowiązku złożenia sprawoz- dania finansowego o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego komitetu wyborczego w terminie 3 miesięcy od dnia wyborów, które podlega weryfi- kacji przez właściwe organy wyborcze, niezależnie od tego, że za potencjalne zobo- wiązania związane z rozliczeniem korzyści majątkowych przyjętych przez komitet wyborczy z naruszeniem przepisów ustawy (prawa wyborczego), odpowiedzialność ponosi partia, która go utworzyła (art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordy- nacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm., aktualnie art. 142 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). 2. Odrzucenie sprawozda- nia finansowego z powodu naruszenia przez komitet wyborczy partii politycznej za- kazu przyjmowania wartości niepieniężnych (art. 83c ust. 5 wymienionej Ordynacji, aktualnie art. 132 § 5 Kodeksu wyborczego) nie może być oparte na domniemaniu ich prawdopodobnego pozyskania, ale Państwowa Komisja Wyborcza powinna wy- kazać (udowodnić) przyjęcie realnych „zakazanych” majątkowych wartości niepie- niężnych, skoro komitet wyborczy ma obowiązek ich przekazania („oddania”) urzę- dowi skarbowemu właściwemu dla siedziby komitetu (art. 84d ust. 3 zdanie drugie wymienionej Ordynacji, aktualnie art. 149 § 4 zdanie drugie Kodeksu wyborczego). ========================================