Partia polityczna

Partia polityczna to dobrowolna organizacja obywateli, której celem jest wpływanie metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa, w szczególności przez zdobywanie i wykonywanie władzy publicznej. W polskim prawie ma odrębny status od stowarzyszenia, a jej tworzenie i działanie podlega zasadom określonym przede wszystkim w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawie o partiach politycznych.

Najważniejsze cechy partii politycznej:

• opiera się na dobrowolnym członkostwie i zasadzie równości jej członków;
• może zrzeszać obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat, z uwzględnieniem zakazów wynikających z innych przepisów;
• działa na podstawie statutu i może zatrudniać pracowników;
• korzysta z równego traktowania przez organy władzy publicznej;
• podlega zasadzie jawności finansowania.

Partie polityczne uczestniczą w życiu publicznym, między innymi wystawiając lub popierając kandydatów w wyborach, tworząc komitety wyborcze oraz przedstawiając stanowiska w sprawach publicznych. Mogą także uczestniczyć w kampanii referendalnej na zasadach określonych w przepisach o referendum ogólnokrajowym. Spełnienie ustawowych warunków może wiązać się z uzyskaniem subwencji z budżetu państwa.

Konstytucja wyklucza istnienie partii i organizacji, których program lub działalność zakłada stosowanie metod i praktyk totalitarnych, odwołuje się do nazizmu, faszyzmu lub komunizmu, propaguje nienawiść rasową albo narodowościową, dopuszcza przemoc w celu zdobycia władzy lub wpływania na politykę państwa, a także przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa. Przynależność do partii jest ponadto ograniczona lub zakazana w odniesieniu do niektórych osób pełniących funkcje publiczne, w tym żołnierzy zawodowych oraz wybranych funkcjonariuszy. Partia polityczna jest zatem zarówno formą zrzeszania się obywateli, jak i jednym z podstawowych podmiotów organizujących demokratyczną rywalizację polityczną.