Postanowienie III RN 183/98

Postanowienie z dnia 11 marca 1999 r. III RN 183/98 Niedopuszczalna jest rewizja nadzwyczajna od uzasadnienia wyroku Na- czelnego Sądu Administracyjnego. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 1999 r. sprawy ze skargi Wojewody R. na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 11 lipca 1997 r. [...] w przedmiocie zwrotu majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 1998 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d r z u c i ć rewizję nadzwyczajną. U z a s a d n i e n i e Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 9 listopada 1998 r. wniósł rewizję nadzwyczajną od uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 1998 r. [...], stwierdzającego - po rozpoznaniu skargi Wojewody R. - nieważność orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 11 lipca 1997 r. [...] o oddaleniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a także poprzedzającego orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 20 grudnia 1996 r. w przedmiocie zwrotu majątku utraconego przez Komisję Zakładową NSZZ „Solidarność” przy PSS „S.” w R. Wskazując określoną część zaskarżonego uzasadnienia wyroku Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzucił, że zawarta w tej części uzasadnienia ocena prawna stanowi rażące naruszenie art. 5 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 25 paź- 2 dziernika 1990 r., o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i inne or- ganizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 143, poz. 661 ze zm.). Także wniosek rewizji nadzwyczajnej odnosił się do zaskarżonej części uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i zawierał żądanie uchylenia tej części uzasadnienia przedmiotowego wyroku. W uza- sadnieniu rewizji nadzwyczajnej została przedstawiona argumentacja postawionego zarzutu oraz wyjaśnienie, że: „Wnosząc rewizję nadzwyczajną tylko od części uza- sadnienia w/w wyroku dano też wyraz przekonaniu, iż pozostałe zarzuty sformuło- wane w tymże uzasadnieniu są na tyle doniosłe, że mogły przemawiać także za uznaniem obu decyzji będących przedmiotem skargi za wydane z rażącym narusze- niem prawa”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wobec precyzyjnego określenia przedmiotu i wniosku rozpatrywanej rewizji nadzwyczajnej nie mogły budzić wątpliwości jej granice, tj. że wniesiona została nie od rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku NSA z dnia 19 marca 1998 r., lecz wyłącznie od uzasadnienia tego wyroku. Konsekwentnie do tak określonego przed- miotu zaskarżenia wniosek rewizji nadzwyczajnej nie dotyczył sentencji wyroku lecz odnosił się wyłącznie do części zaskarżonego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w tej sytuacji uznał po pierwsze, że jest związany granicami rozpatrywanej rewizji nadzwyczajnej a po drugie, że niedopuszczalna jest rewizja nadzwyczajna od uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczenia NSA są prawomocne z wyjątkiem orzeczeń, od których wniesiono sprzeciw na podstawie art. 39 ust. 2 i art. 47 ust. 3 tej ustawy. Oznacza to, że w aktualnym stanie ustroju sądownictwa admi- nistracyjnego stronom w zasadzie nie przysługuje środek zaskarżenia orzeczenia NSA. Zgodnie natomiast z art. 57 ust. 2 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Ad- ministracyjnym wskazane w tym przepisie organy, w tym Pierwszy Prezes Sądu Naj- wyższego, mogą wnieść od orzeczenia NSA rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyż- szego, jeżeli orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes Rzeczypospolitej Polskiej. Taki stan prawny został uwzględniony w przepisach przejściowych Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej (art. 236 § 2 ), która określiła obowiązywanie przepisów doty- 3 czących rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego do czasu wejścia w życie ustawy, która będzie odpowiadała konstytucyjnej zasadzie, że postępowanie sadowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń NSA, oprócz wskazanego wyżej art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym dotyczą przepisy Kodeksu pos- tępowania cywilnego o postępowaniu kasacyjnym. Przepisy te Sąd Najwyższy sto- suje odpowiednio przy rozpoznawaniu rewizji nadzwyczajnych na podstawie art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.). Brak jest uzasadnionych powodów ażeby przyjąć, iż dopuszczalność wniesie- nia rewizji nadzwyczajnej od orzeczenia NSA obejmuje możliwość zaskarżenia wy- łącznie uzasadnienia orzeczenia. Orzeczenie, o którym mowa tak na gruncie przepi- sów ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jak również na gruncie przepisów KPC o postępowaniu kasacyjnym, w żadnym razie nie może być sprowadzone tylko do uzasadnienia. Wyrok, bo o taką formę orzeczenia tu chodzi jest rozstrzygnięciem sprawy co do stwierdzenia naruszenia prawa i skutków prawnych tego naruszenia (art. 57 ust. 1 i 2 w związku z art. 22 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Orzeczenie - według art. 54 ustawy o NSA - Sąd wydaje po naradzie bezpośrednio po zamknięciu rozprawy lub zakończeniu posiedzenia; może też odroczyć ogłoszenie orzeczenia do dwóch tygodni. Natomiast nie jest rozstrzygnięciem sprawy uzasad- nienie orzeczenia, które sporządza się w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia sentencji orzeczenia (art. 54 ust. 3). O uzasadnieniu mowa jest w różnych regulacjach jako o elemencie odrębnym od orzeczenia rozumianego jako rozstrzygnięcie (por. także art. 54 ust. 4, art. 55, art. 56 i art. 58 ustawy o NSA). W art. 30 ustawy o Naczelnym Są- dzie Administracyjnym mowa jest o ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu, obej- mującym uzasadnienie ale przecież także w tym wypadku wyrażenie „orzeczenie” nie oznacza „uzasadnienie orzeczenia”. Wreszcie należy zauważyć, że dopuszczalność ograniczenia rewizji nadzwy- czajnej do zaskarżenia uzasadnienia prawomocnego orzeczenia wymagała szcze- gólnej regulacji prawnej, jak to miało miejsce w art. 417 § 1 KPC. Przepis ten jednak został skreślony przez art. 1 pkt 55 powołanej ustawy z dnia 1 marca 1996 r. i nie ma żadnego odpowiednika w przepisach o postępowaniu kasacyjnym. 4 Stosując w konsekwencji te przepisy, w szczególności art. 392 § 1, art. 39311 , art. 3935 i art. 3938 KPC, Sąd Najwyższy odrzucił rewizję nadzwyczajną ograniczoną do uzasadnienia prawomocnego wyroku NSA jako z tego powodu niedopuszczalną. ========================================