Postanowienie III PO 5/94

Postanowienie z dnia 7 lipca 1994 r.

III PO 5/94

Niedopuszczalny jest spór kompetencyjny w rozumieniu art. 190-195

k.p.a. pomiędzy Naczelnym Sądem Administracyjnym a organizacją społeczną

nie powołaną z mocy prawa do załatwiania spraw indywidualnych,

rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Przewodniczący Sędzia SN: Walery Masewicz, Sędziowie SN: Antoni

Filcek

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, przedstawiciel Ministra

Sprawiedliwości:

Genowefa Glińska, przedstawiciel Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej:

Aleksander

Tulczyński,

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, z udziałem

prokuratora

Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 1994 r. na

posiedzeniu

jawnym sprawy z wniosku Michała J. o rozstrzygnięcie sporu

kompetencyjnego

między Polskim Towarzystwem Psychiatrycznym a Naczelnym Sądem

Administracyjnym o właściwość organu uprawnionego do uchylenia "decyzji"

Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w przedmiocie oceny

psychiatrycznej wnioskodawcy,

p o s t a n a w i ł:

wniosek odrzucić.

U z a s a d n i e n i e

Michał J. pismem z dnia 30 listopada 1993 r. skierowanym do

Prezesa

Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wniósł o

przeprowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie bezprawnego

wydania przez Komisję Ekspertów powołaną w ramach Ł. Oddziału Polskiego

Towarzystwa Psychiatrycznego opinii o stanie zdrowia psychicznego

wnioskodawcy

bez jego zbadania, w której dopatrzył się on cech "decyzji". Opinia ta -

jak podał

wnioskodawca - była wykorzystywana przeciwko niemu w postępowaniu

sądowym.

W odpowiedzi na powyższe pismo Prezes Zarządu Głównego Polskiego

Towarzystwa Psychiatrycznego pismem z dnia 8 grudnia 1993 r. zawiadomił

Michała

J., że Polskie Towarzystwo Psychiatryczne nie może podejmować w sprawie

działań

w trybie postępowania administracyjnego, jakich się on domaga. Zgodnie ze

statutem Towarzystwa może ono wydawać orzeczenia w sprawach dotyczących

psychiatrii i ochrony zdrowia psychicznego. Jest również zgodne z

wymienionym

statutem powoływanie przez zarząd główny, zarządy oddziałów i sekcji

naukowych

Towarzystwa komisji dla wydania opinii w określonych sprawach. Jeżeli zaś

kwestionowaną opinię sporządzoną przez komisję powołaną przez Zarząd

Oddziału

Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wydano dla postępowania

sądowego,

to może być ona w tym postępowaniu podważana.

Po otrzymaniu wskazanego pisma Prezesa Zarządu Głównego

Polskiego

Towarzystwa Psychiatrycznego Michał J. dnia 25 marca 1994 r. wystąpił do

Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o:

1) wypowiedzenie się na temat objęcia kontrolą tegoż Sądu

wspomnianej

wyżej decyzji Oddziału Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego

sporządzonej w

postaci orzeczenia psychiatrycznego, wydanego z naruszeniem prawa, tj.

bez

zbadania osoby, której orzeczenie to dotyczy, a to wobec otrzymanych

wyjaśnień

Prezesa Zarządu Głównego tego Towarzystwa, z których wynikało, że jego

działalność nie podlega jurysdykcji administracyjnej;

2) ewentualne wskazanie organu władnego do zdelegalizowania tego

typu

bezprawnej decyzji.

W odpowiedzi na to pismo Biuro Prezydialne Naczelnego Sądu

Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia 16 maja 1994 r. podpisanym

przez

starszego inspektora do spraw skarg poinformowało Michała J., że Naczelny

Sąd

Administracyjny nie udziela porad prawnych, natomiast opinie prawne

formułuje

jedynie w swoich orzeczeniach w związku z konkretną sprawą toczącą się

przed

tym Sądem w trybie przewidzianym w przepisach działu VI k.p.a., wobec

czego nie

może zająć stanowiska w kwestiach podnoszonych w piśmie Michała J.

Na tle powyższego stanu faktycznego Michał J. z powołaniem się na

art, 192

k.p.a. wystąpił z wnioskiem do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o

rozstrzygnięcie przez Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym sporu

w

zakresie stwierdzenia organu właściwego do uchylenia bezprawnej decyzji

Oddziału

Ł. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, powziętej z naruszeniem prawa

bez

osobistego zbadania wnioskodawcy, będącej dowodem z dokumentu w sprawie

cywilnej i karnej.

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co

następuje:

W świetle art. 190 § 1 w zw. z art. 1 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium

Kompetencyjne

rozstrzyga spory o właściwość między organami administracji państwowej

lub

organami samorządu terytorialnego a sądami i to zarówno spory pozytywne,

gdy

zainteresowany organ administracji państwowej lub organ samorządu

terytorialnego

oraz sąd uznają się równocześnie za właściwe do załatwienia sprawy (art.

192 § 1

pkt 1 k.p.a.), jak też spory negatywne, gdy zarówno organ administracji

państwowej

lub organ samorządu terytorialnego, jak i sąd uznają się w sprawie za

niewłaściwe

(art. 192 § 1 pkt 2 k.p.a.). Po stronie administracyjnej uczestnikiem

konfliktu może

być również w świetle art. 1 § 2 w związku z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.

organ

przedsiębiorstwa państwowego, komunalnej jednostki organizacyjnej,

organizacji

zawodowej, samorządowej, spółdzielczej i innej organizacji społecznej,

gdy jest on

powołany z mocy prawa (ustawy, aktu wykonawczego wydanego na podstawie

upoważnienia ustawowego) do załatwiania spraw określonych w art. 1 § 1

pkt 1 i 4

k.p.a., zaś po stronie sądowej - każdy sąd państwowy w zakresie swojej

kompetencji z wyjątkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wynika

zarówno

z braku użycia w art. 1 § 1 pkt 2 oraz w przepisach działu V k.p.a.

dotyczących

rozstrzygania sporów o właściwość przez Kolegium Kompetencyjne przy

Sądzie

Najwyższym określenia "sąd administracyjny" używanego w tym kodeksie dla

oznaczenia NSA (art. 5 § 2 pkt 2), jak też przede wszystkim z istoty

stosunku

między NSA a organami administracji państwowej w rozumieniu art. 5 § 2

pkt 3

k.p.a. [...].

Żaden ze wskazanych we wniosku podmiotów (Polskie Towarzystwo

Psychiatryczne, Naczelny Sąd Administracyjny) nie odpowiada wskazanym

wyżej

wymogom.

Żaden przepis prawa nie zleca stowarzyszeniu będącemu organizacją

społeczną (Polskiemu Towarzystwu Psychiatrycznemu) rozstrzygania w drodze

decyzji administracyjnych indywidualnych spraw z zakresu szeroko pojętej

administracji. Nie można też uznać opinii lekarskiej o stanie zdrowia za

taką

decyzję, czego potwierdzeniem są m.in. przepisy rozporządzenia Rady

Ministrów z

dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.

294 ze

zm.). Zgodnie z §§ 8 i 10 ust. 1 tegoż rozporządzenia określone nim

jednostki

organizacyjne służby zdrowia po dokonaniu oceny zdrowia badanego wydają

orzeczenie w sprawie choroby zawodowej, na którego podstawie oraz

wyników

dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego właściwy terytorialnie

państwowy

wojewódzki inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby

zawodowej

lub braku podstaw do jej stwierdzenia.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny nie wydał żadnego orzeczenia

w

sprawie wnioskodawcy, a tylko, w związku z treścią jego wniosku, udzielił

mu

przytoczonej wyżej informacji. Przede wszystkim jednak, jak wyżej

wskazano, Sąd

ten nie może być uczestnikiem konfliktu kompetencyjnego objętego

przepisami

działu V k.p.a.

Kolegium Kompetencyjne może rozpoznawać tylko spory kompetencyjne

między określonymi wyżej organami, rozpoznawanie innych sporów przez

Kolegium

jest niedopuszczalne. Wniosek Michała J. o rozpatrzenie przedstawionego

przez

niego sporu podlega odrzuceniu (art. 199 § 1 k.p.c. w zw. z art. 195

k.p.a.).

Na marginesie niniejszej sprawy oraz w związku z tym, że w świetle §

9 pkt 5

statutu Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego z dnia 30 marca 1990 r.

wydaje

ono opinie w sprawach psychiatrii, a nie opinie dotyczące oceny zdrowia

określonych osób, Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zauważa,

iż

jeżeli zdaniem wnioskodawcy działalność organów czy ogniw organizacyjnych

tego

Towarzystwa narusza przepisy prawa lub statutu, może on powiadomić o tym

Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, który jako

organ nadzoru nad stowarzyszeniami, o ile podzieli zarzuty wnioskodawcy,

może

podjąć odpowiednie środki nadzorcze określone w rozdziale 3 ustawy z dnia

7

kwietnia 1989 r, - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz.104 ze

zm.). Polskie

Towarzystwo Psychiatryczne jest bowiem zarejestrowanym stowarzyszeniem,

podlegającym przepisom tej ustawy.

Gdy jednak opinia wydana przez komisję ekspertów powołaną w ramach

Ł.

Oddziału Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wykorzystana została w

postępowaniu cywilnym lub karnym, to wnioskodawca mógł ją kwestionować w

tym

postępowaniu, a jej ocena należała do sądów orzekających w sprawie.

========================================