Wyrok z dnia 25 października 1994 r.
II URN 38/94
Zawał mięśnia sercowego może być uznany za wypadek przy pracy w
rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu
wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.),
jeżeli nastąpił w czasie wykonywania pracy w normalnych warunkach przez
pracownika dotkniętego schorzeniem samoistnym na skutek przyczyny zewnętrznej lub
wystąpienia dodatkowych zdarzeń, które w konkretnych okolicznościach mają być
uznane za współsprawcze przyczyny zewnętrzne.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Antoni Filcek, Adam
Józefowicz (sprawozdawca),
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 października 1994 r. sprawy z wniosku
Romana L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o uznanie
zdarzenia za wypadek przy pracy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw
Obywatelskich [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Gdańsku z dnia 14 kwietnia 1994 r. [...]
o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.
U z a s a d n i e n i e
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w G. decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r.,
[...] odmówił Romanowi L. przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku
przy pracy, nie uznając zdarzenia z dnia 13 sierpnia 1992 r. za wypadek przy pracy z powodu
braku przyczyny zewnętrznej.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem z dnia
27 października 1993 r., [...] oddalił odwołanie wnioskodawcy Romana L. od powyższej
decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i zapoznaniu się z dokumentacją
lekarską oraz opiniami biegłych lekarzy sądowych: internisty-kardiologa dr med. Adama R. i
ortopedy lek. med. Andrzeja W., Sąd Wojewódzki ustalił, że zawał serca, któremu uległ
wnioskodawca w dniu 13 sierpnia 1992 r. w miejscu pracy nie może być uznany za wypadek
przy pracy w znaczeniu obowiązujących przepisów. Zawał ten wystąpił w warunkach
normalnej pracy i był niewątpliwie następstwem schorzenia samoistnego, gdyż brak było
nagłej przyczyny zewnętrznej, uzasadniającej uznanie zawału wnioskodawcy za wypadek
przy pracy. Sąd Wojewódzki nie stwierdził w czasie wykonywania obowiązków przez
wnioskodawcę istnienia okoliczności zewnętrznych (zdenerwowania, konfliktu, stresu,
nadmiernego obciążenia psychicznego i napięcia nerwowego), które mogłyby być uznane za
przyczynę zawału serca. Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawca [...] nie wykonywał w tym
dniu czynności przeciążających go fizycznie przy sprzątaniu pomieszczeń szlifierni i nie
włożył w pracę nadmiernego wysiłku fizycznego, który mógłby stać się przyczyną
wystąpienia zawału serca. Dlatego Sąd Wojewódzki uznał, że zdarzenie z dnia 13 sierpnia
1992 r. było wynikiem samoistnego schorzenia wnioskodawcy i nie jest wypadkiem przy
pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu
wypadku przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144
ze zm.). Z tego względu Sąd oddalił odwołanie wnioskodawcy z mocy art. 47714
§ 1 k.p.c.,
jako nieuzasadnione.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia
14 kwietnia 1994 r. oddalił rewizję wnioskodawcy od powyższego wyroku Sądu
Wojewódzkiego z dnia 27 października 1993 r., podzielając stanowisko Sądu I instancji, że
zawał mięśnia sercowego wnioskodawcy był następstwem jego choroby samoistnej, a nie
następstwem wysiłku fizycznego. Sprzątanie pomieszczeń w zakładzie
murarsko-betoniarskim należało do zwykłych codziennych obowiązków wnioskodawcy i nie
można przyjąć, że było nadmiernym obciążeniem i wysiłkiem dla rzeczywistej sprawności
jego organizmu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji nie popełnił błędu przyjmując,
że praca wykonywana przez wnioskodawcę nie miała istotnego wpływu na wystąpienie
zawału i nie stanowiła jego przyczyny zewnętrznej. Sam fakt wystąpienia zawału podczas
pracy, bez dodatkowego udowodnienie jej szczególnych okoliczności, nie stwarza podstaw
do uznania zdarzenia za wypadek przy pracy.
Od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Gdańsku, Rzecznik Praw Obywatelskich [...] wniósł rewizję nadzwyczajną, w której
zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o
świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z
1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.), art. 227, 231 § 1, 316 § 1 i 368 k.p.c. Wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia
27 października 1993 r. [...] oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy w Toruniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego, zawał mięśnia sercowego może być
uznany za wypadek przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o
świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z
1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.), jeżeli nastąpił w czasie wykonywania pracy w normalnych
warunkach przez pracownika dotkniętego schorzeniem samoistnym, na skutek przyczyny
zewnętrznej lub wystąpienia dodatkowych zdarzeń, które w konkretnych okolicznościach
mogą być uznane za współsprawcze przyczyny zewnętrzne. Przykładowo można tu wskazać
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1976 r., III PZP 2/76 (OSNCP 1976 z. 11 poz.
239) i niepublikowane wyroki z dnia 24 lutego 1982 r. II U 102/82, z dnia 28 października
1983 r., II PRN 10/83 i z dnia 22 stycznia 1993 r. II PRN 10/92 konkretyzujące okoliczności,
które mogły stanowić bezpośrednią przyczynę współsprawczą zawału mięśnia sercowego
pracownika w czasie pracy. Sądy obu instancji rozpatrujące niniejszą sprawę, wbrew
stanowisku skarżącego, nie odstąpiły od linii orzeczniczej przyjętej przez Sąd Najwyższy.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu przeprowadził bardzo
starannie postępowanie dowodowe w sprawie i zbadał wszechstronnie wszystkie istotne
okoliczności, niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnił należycie
podstawę faktyczną sprawy i dokonał prawidłowych ustaleń przyczyn wystąpienia zawału u
wnioskodawcy w czasie pracy i okoliczności zdarzenia z dnia 13 sierpnia 1992 r., które w
świetle opinii biegłych nie może być uznane za wypadek przy pracy z braku przyczyny
zewnętrznej. Sąd ten dokładnie zbadał, czy w czasie pracy wnioskodawcy wystąpiły
dodatkowe czynniki zewnętrzne, które mogłyby być uznane za przyczyny współsprawcze,
czy mieszane wystąpienia zawału mięśnia sercowego u wnioskodawcy. Sąd ten uznał , że nie
było takich okoliczności, które mogłyby być uznane za dodatkowe czynniki współsprawcze
lub przyczyniające się do powstania zawału mięśnia sercowego u wnioskodawcy.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku bardzo wnikliwie
przeanalizował zebrany materiał sprawy i ustosunkował się do zarzutów rewizji i uznał, że
Sąd I instancji nie popełnił błędów w ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej sprawy. Sąd
Najwyższy podziela tę ocenę, gdyż nie dopatrzył się uchybień Sądu II instancji, który miał
także na uwadze występujący w orzecznictwie sądowym i w piśmiennictwie prawniczym
kierunek wykładni prawa, znacznie liberalizujący związek przyczynowy pomiędzy
schorzeniem wewnętrznym, a nadmiernym wysiłkiem organizmu pracownika w pracy, jako
przyczyny zewnętrznej zawału mięśnia sercowego. Z tego punktu widzenia Sąd ten też ocenił
sprawę i swoje stanowisko przekonywująco uzasadnił.
W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy nie dopatrzył się uchybień Sądów obu instancji.
Dokładna analiza sprawy nie potwierdza zarzutów rewizji nadzwyczajnej, która jako
bezpodstawna podlega z mocy art. 421 § 1 k.p.c. oddaleniu.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
========================================