Wyrok II UKN 553/00

Wyrok z dnia 7 listopada 2001 r. II UKN 553/00 Postępowanie sądowe w sprawie świadczeń z rentowego ubezpieczenia społecznego ma charakter kontrolny, wobec czego organ rentowy nie może przerzucać obowiązków obciążających lekarza orzecznika, wynikających z roz- porządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w spra- wie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz.U. Nr 99, poz. 612) na biegłych sądowych, a swoich obowiązków na sąd. Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Krystyny G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 stycznia 2000 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację; 2. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. na rzecz Kry- styny G. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 20 stycznia 2000 r. [...] oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. od wyroku Sądu Okrę- gowego w Częstochowie z dnia 21 czerwca 1999 r. [...], zmieniającego decyzję or- ganu rentowego wstrzymującą wypłatę Krystynie G. renty z tytułu niezdolności do pracy z dniem 1 marca 1998 r. i przyznającego ubezpieczonej od tej daty rentę z ty- tułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe. Sąd ustalił, że stwierdzone u ubezpieczonej schorzenia (niewydolność zasta- wek żył odpiszczelowych wielkich powodująca chorobę żylakową, przewlekłe obrzęki stóp i podudzi na tle niewydolności żylnej oraz zagrażające owrzodzenie żylakowate 2 podudzia lewego) czynią ją całkowicie i trwale niezdolną do pracy. Schorzenia te mają charakter utrwalony; są efektem długotrwałego przewlekłego procesu chorobo- wego, co nie rokuje odzyskania zdolności do pracy. Ustalenia tego Sąd dokonał uwzględniając przede wszystkim opinię biegłego lekarza specjalisty z zakresu chirur- gii naczyniowej. Opinia stanowi, zadaniem Sądu, miarodajny dowód w sprawie, al- bowiem została wydana „po przeprowadzeniu przez lekarza bezpośredniego badania ubezpieczonej, po zapoznaniu się przez niego z całością udostępnionej dokumenta- cji lekarskiej, zawiera dogłębną analizę schorzeń rozpoznanych u Krystyny G. oraz wyczerpujące, fachowe i przekonywujące uzasadnienie”. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył powyższy wyrok kasacją. Wska- zując jako jej podstawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 286 KPC „po- przez oparcie orzeczenia na opinii biegłego sądowego zawierającej braki i rażąco sprzecznej z zasadami orzecznictwa lekarskiego”, oraz naruszenie prawa material- nego, a mianowicie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin „poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stosunku do ubezpieczonej, której całkowita niezdolność do pracy nie została po- twierdzona, a w konsekwencji naruszenie art. 78 ust. 1 cyt. ustawy przez przyznanie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wobec braku podstaw do przyznania tego rodzaju świadczenia”, pełnomocnik strony skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach. Wywodziła ona, że schorzenia rozpoznane u Krystyny G. przez biegłego są rodzajowo tożsame „ze schorzeniami stanowiącymi podstawę uprzednio orzekanej częściowej niezdolności do pracy, co skutkowało przeciwwskazaniem do pracy ciężkiej, wymagającej pozycji stojącej, odbywanej w ruchu, a więc pracy zgodnej z kwalifikacjami posiadanymi przez ubezpieczoną. Opi- nia biegłego, przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, ustalająca całkowitą niezdolność do pracy na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji lekarskiej oraz na podstawie badania ubezpieczonej jest więc rażąco sprzeczna z zasadami orzecznictwa lekarskiego, co nie pozwala na uznanie jej za słuszną”. Opi- nia nie zawiera również „określenia w jakim zakresie nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia ubezpieczonej, ani też nie ustala wyraźnej granicy czasowej zmiany stanu zdrowia ubezpieczonej, co jest koniecznym elementem zmiany stopnia niezdolności do pracy”, a także „dogłębnej analizy schorzeń rozpoznanych u ubezpieczonej, jak 3 również nie jest przekonująco uzasadniona i wyczerpująca, pomimo dwukrotnego jej uzupełnienia przez biegłego”. W odpowiedzi na kasację Krystyna G. wniosła o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych w całości zmierza do podważenia mocy dowodowej opinii biegłego sądowego. Oceniając tę opinię w aspekcie jej wiarygod- ności i rzetelności należy podnieść przede wszystkim fakt, że to biegły, a nie lekarz orzecznik ZUS był specjalistą właściwym z punktu widzenia schorzeń rozpoznanych u ubezpieczonej. Dwukrotnie uzupełniał on na piśmie pierwotnie wydaną opinię, ustosunkowując się do zastrzeżeń i wątpliwości zgłaszanych przez organ rentowy. Wbrew odmiennemu twierdzeniu strony skarżącej, biegły wyjaśnił na czym polega pogorszenie stanu zdrowia Krystyny G. w porównaniu z istniejącym w czasie po- przedniego badania i dlaczego nie ulegnie poprawie po ewentualnym przyszłym le- czeniu operacyjnym. Trzeba przy tym zauważyć, że jednozdaniowa konkluzja za- warta w opinii lekarza orzecznika stwierdzająca poprawę stanu zdrowia ubezpieczo- nej i odzyskanie przez nią zdolności do pracy nie została w ogóle uzasadniona. W tym kontekście zarzuty pod adresem biegłego, że nie uzasadnił „przekonująco” i „wy- czerpująco” (zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wydanej opinii może bu- dzić zdziwienie. Z przebiegu postępowania przed Sądami obu instancji można wno- sić, że żadne uzasadnienie nie zadowoliłoby strony skarżącej. Dodać trzeba, że postępowanie w sprawie świadczeń z ubezpieczenia rento- wego toczy się przed organem rentowym i to na nim spoczywa ciężar prawidłowego ustalenia, czy ubezpieczony spełnia warunki konieczne do nabycia prawa do świad- czeń, o przyznanie których wnosi. Postępowanie przed sądem ma charakter tylko sprawdzający, kontrolny. Organ rentowy nie może przeto przerzucać obowiązku ob- ciążającego lekarza orzecznika (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rento- wych, Dz.U. Nr 99, poz. 612) na biegłych sądowych i swoich obowiązków na sąd. Zgodnie z art. 286 KPC, sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożo- nej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Skoro Sąd dwukrotnie zażądał dodatkowej opinii od tego same- go biegłego, mniemać należy, że zarzut uchybienia powołanemu przepisowi dotyczy 4 odmowy dopuszczenia dowodu z opinii innych biegłych. Art. 286 KPC nie nakłada na sąd obowiązku zażądania opinii od innych biegłych, lecz przyznaje mu taką kompe- tencję. Sąd podejmuje więc dalsze czynności dowodowe, jeśli uzna to za konieczne dla wyjaśnienia okoliczności spornych. Takiej konieczności strona skarżąca nie wy- kazała. Nie stanowi jej bowiem różnica zdań (stanowisk) między stronami proceso- wymi wynikająca z ich subiektywnego przekonania co do faktów i ich oceny. Skoro Sąd uznał opinię biegłego za miarodajną, a w okolicznościach sprawy miał do tego pełne podstawy, i uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, za- rzut, że nie prowadził on dalszego postępowania dowodowego ponad potrzebę pro- cesową jest bezzasadny. Wobec tego, że zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest usprawie- dliwiony, ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w za- skarżonym wyroku należy uznać za prawidłowe. Skoro stan zdrowia ubezpieczonej uległ pogorszeniu w takim stopniu, że będąc uprzednio niezdolną do pracy częścio- wo (art. 23 ust. 3 ustawy o z.e.p.) i okresowo (art. 24 ust. 4 ustawy o z.e.p.), stała się niezdolną do pracy całkowicie (art. 23 ust. 2 ustawy o z.e.p.) i trwale ( art. 24 ust. 2 ustawy o z.e.p.), to Sąd prawidłowo zastosował art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 14 grud- nia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, przyznając jej w miejsce pobieranej do dnia 1 marca 1998 r. renty z tytułu częściowej okresowej nie- zdolności do pracy, rentę z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy od tej daty. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================