Wyrok I UK 350/04

Wyrok z dnia 22 czerwca 2005 r. I UK 350/04 Warunkiem nabycia prawa do emerytury na podstawie § 12 rozporządze- nia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pra- cowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym cha- rakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) jest nie tylko wykazanie wymaganego okresu zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat działalności twórczej lub arty- stycznej, lecz także osiągnięcie wieku emerytalnego, zróżnicowanego w zależ- ności od rodzaju tej działalności (solistka-wokalistka, artystka chóru). Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy z odwołania Danuty M.-C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych- Oddziałowi w K. o prawo do emerytury, na skutek kasacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2004 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 20 lutego 2003 r. [...] oddalił odwołanie Danuty M.-C. od decyzji Zakładu Ubez- pieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 27 czerwca 2001 r., odmawiającej jej przyznania prawa do emerytury z tytułu pracy twórczej. Za podstawę faktyczną tego wyroku Sąd ten przyjął następujące ustalenia. Danuta M.-C., urodzona 3 czerwca 1955 r., była zatrudniona w okresie od 11 września 1974 r. do 31 sierpnia 1989 r. w Operze i Operetce w K., ostatnio w charakterze chórzystki. Od 1 października 1978 r. do 30 czerwca 1994 r. była objęta ubezpieczeniem z tytułu działalności artystycznej, równocześnie pomiędzy 1 października 1978 r. a 31 grudnia 1982 r. współpracowała z Teatrem Regionalnym w K. jako solistka-śpiewaczka w ramach umowy zlecenia. 2 Decyzją z dnia 23 lipca 1997 r. Komisja do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twór- ców przy Ministrze Kultury i Sztuki ustaliła, że wnioskodawczyni od dnia 4 września 1978 r. jako artystka chóru, rozpoczęła działalność artystyczną, którą kontynuowała od 1 stycznia 1983 r. jako piosenkarka (solistka-śpiewaczka). W okresie od 1 paź- dziernika 1994 r. do 31 października 2001 r. ubezpieczona pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy, a w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 30 maja 2001 r. prowa- dziła działalność gospodarczą jako twórca. W tym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczona nie spełniła wszystkich przesłanek wymaganych do nabycia emerytury na podstawie art. 32 w związku z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., zwanej dalej ustawą o FUS), w związku z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku eme- rytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach tub w szczegól- nym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wieku emerytalnego). Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, oddalając apelację ubezpieczonej wyrokiem z dnia 27 maja 2004 r. [...], uznał ustalenia Sądu pierwszej instancji za prawidłowe, a podstawę prawną zaskarżonego wyroku - za trafną. Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego złożyła wnioskodawczyni, która skar- żąc w całości wyrok, wniosła o jego uchylenie „ze zniesieniem postępowania" i prze- kazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i „przyznanie wnioskodawczyni emerytury twórczej z uwzględnieniem kosztów postę- powania kasacyjnego zgodnie z przepisanymi normami". Kasację oparto na podsta- wie naruszenia przepisów art. 46 ust. 1 w związku z art. 33 ustawy o FUS w brzmie- niu obowiązującym przed 1 lipca 2004 r. Zdaniem wnoszącej kasację, Sąd drugiej instancji dokonał błędnej wykładni powyższych przepisów, opierając rozstrzygnięcie wyłącznie o przepis art. 33 ustawy o FUS. Jako okoliczność uzasadniającą rozpo- znanie przedmiotowej kasacji, wskazano, iż „w sprawie występuje istotne zagadnie- nie prawne (...) czy art. 33 w związku z art. 32 ust. 4 ustawy o FUS w brzmieniu obo- wiązującym przed 1 lipca 2004 r. odwołuje się również do warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego". 3 Rozpoznając kasację w granicach zaskarżenia, Sąd Najwyższy zważył, co na- stępuje: Ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku są w sprawie bezsporne, a podniesiony zarzut błędnej wykładni art. 46 ust. 1 w związku z art. 33 ustawy o FUS jest bezzasadny. Wprawdzie trafny jest pogląd kasacji, że w rozpo- znawanej sprawie przepisy te, dopuszczające przyznawanie emerytury na warun- kach art. 32 i 33 niektórym osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., miały zastosowanie w sprawie, jednakże odmienny pogląd wyra- żony w zaskarżonym wyroku nie ma istotnego znaczenia dla merytorycznego roz- strzygnięcia, a wyrok ten mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Na czym miałby polegać błąd w ich wykładni, tego autorka kasacji nie wyjaśniła ani jednym zdaniem, więc Sąd Najwyższy zarzut ten pozostawia poza swymi rozważaniami. Nieusprawiedliwiony natomiast jest kasacyjny zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 33 ustawy o FUS (w brzmieniu sprzed 1 lipca 2004 r.) przez jego błędną wykładnię. Przepis ten, stanowiący, że osoby urodzone przed dniem 1 stycz- nia 1949 r., ubezpieczone z tytułu działalności twórczej lub artystycznej, mają prawo do emerytury w wieku określonym dla pracowników wykonujących działalność twór- czą lub artystyczną, poprzez art. 46 ust. 1 ustawy o FUS, nie miał zastosowania w sprawie. Kasacja pomija, że przepis ten jednoznacznie odnosi się do osób „ubezpie- czonych z tytułu działalności twórczej lub artystycznej", czyli do niebędących pra- cownikami, osób podlegających ubezpieczeniu wynikającemu z ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 31, poz. 145 ze zm., zwanej dalej ustawą o z.e.t.), podczas gdy przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie, a więc i zaskarżenia kasacyjnego nie było prawo wnioskodawczyni do emerytury z tego tytułu, ale z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze. Trafnie więc Sąd Apelacyjny zastosował w sprawie art. 32, a nie art. 33 ustawy o FUS. Nie ma to wprawdzie znaczenia w rozpoznawanej spra- wie, jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że zrównanie w art. 33 ustawy o FUS wieku emerytalnego wszystkich osób prowadzących działalność twórczą lub arty- styczną niezależnie od tytułu ich ubezpieczenia, nie oznacza, że ustawodawca od- stąpił od spełnienia przez nich warunku posiadania wymaganego okresu tej działal- ności. Przyczyną nowelizacji z dniem 1 lipca 2004 r. art. 33 ustawy o FUS była - wy- 4 nikająca z utraty mocy powołanej wyżej ustawy o z.e.t. - potrzeba określenia warun- ków powstania prawa do emerytury osób ubezpieczonych na jej podstawie. Niektóre rodzaje działalności twórczej lub artystycznej, z upoważnienia usta- wowego z art. 14 ustawy o z. e. t., zostały objęte § 12 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, dopuszczającym możliwość przyznania pracownikom wykonu- jącym taką działalność emerytury w wieku niższym od określonego w ustawie. Do tego rozporządzenia odsyła również art. 32 ustawy o FUS. Stosownie do ust. 3 pkt 3 w związku z ust. 4 tego przepisu, wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wykonującym działalność twórczą przysłu- guje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Wa- runkiem nabycia prawa do emerytury na podstawie § 12 rozporządzenia jest nie tylko wykazanie wymaganego okresu zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat działalności twórczej lub artystycznej, lecz także ukończenie określonego wieku emerytalnego, zróżnicowanego w zależności od rodzaju tej działalności. Zgodne więc z tym przepi- sem jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że skoro wnioskodawczyni nie wykazała 15 lat działalności artystycznej w charakterze solistki, to nie może uzyskać emerytury w wieku przewidzianym dla tej działalności. Skład orzekający podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z 28 lutego 1997 r., ll UKN 98/96 (OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 442), że brak jest podstaw do uzupełniania okresu działalności artystycznej w charakterze solistki-wokalistki okresem działalności w charakterze artystki chóru. Zróżnicowanie wieku emerytal- nego tych dwóch rodzajów działalności artystycznej jest uzasadnione ich różnym stopniem trudności i jego wpływem na zdolność do kontynuowania tej działalności. Przedstawione w kasacji zagadnienie prawne jest nieadekwatne do rozpo- znawanej sprawy ponieważ połączono w nim dwie normy prawne o odmiennym za- kresie podmiotowym. Nie ma to też istotnego znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia, jednakże Sąd Najwyższy nie może nie zwrócić uwagi na wadliwość obydwu wniosków kasa- cyjnych. Są one nie tylko wadliwe, lecz i niezrozumiałe. Pierwszy, o uchylenie za- skarżonego wyroku „ze zniesieniem postępowania", ponieważ w kasacji nie przed- stawiono żadnej przesłanki nieważności postępowania, a drugi, o jego zmianę i orze- czenie co do istoty sprawy „w przypadku, gdyby podstawa naruszenia przepisów po- stępowania okazała się nieuzasadniona”, dlatego że w kasacji nie podniesiono żad- nego zarzutu, w ramach podstawy z art. 3931 pkt 2 k.p.c. 5 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. orzek, jak w sentencji wyroku. ========================================