Wyrok I PKN 504/98

Wyrok z dnia 9 grudnia 1998 r. I PKN 504/98 Wymiar urlopu wypoczynkowego nauczyciela zatrudnionego w szkole, w której nie są przewidziane ferie szkolne określa się w tygodniach kalendarzo- wych, a nie dniach roboczych (art. 64 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Brak jest podstaw do udzielenia w takiej sytuacji części urlopu w dniach roboczych przy zastosowaniu art. 162 KP. Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1998 r. sprawy z powództwa Barbary S. przeciwko Prezydentowi Miasta R. o ustalenie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach - Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 5 marca 1998 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyrok Sądu Rejonowego- Sądu Pracy w Rybniku z dnia 22 października 1997 r. [...] zmienił i powództwo odda- lił. U z a s a d n i e n i e Powódka Barbara S. dnia 19 września 1997 r. wystąpiła z pozwem przeciwko Wydziałowi Edukacji reprezentowanemu przez Prezydenta Miasta R. o ustalenie, że za rok 1997 pozostało jej 12 dni nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki kosztów postępowania. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rybniku wyrokiem z dnia 22 października 1997 r. ustalił, iż powódce przysługuje w roku 1997 tydzień i 5 dni nie wykorzystanego urlopu wypoczynkowego. W toku postępowania Sąd Rejonowy ponadto ustalił, że powódka jest od 11 lat dyrektorem Przedszkola [...] w R., które należy do placówek „nieferyj- 2 nych”, a we wszystkich pismach wyrażających zgodę na urlop, wydanych powódce w 1997 r. przez Prezydenta Miasta R., wpisane były szczegółowe daty - w oparciu o art. 64 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 50, poz. 357). Po kolejnym zwróceniu się przez powódkę o udzielenie jej urlopu wypoczyn- kowego w dniach od 18 sierpnia 1997 r. do 29 sierpnia 1997 r. (12 dni), udzielono jej, powołując się na art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, urlopu wypoczynkowego w dniach od 18 sierpnia 1997 r. do 1 września 1997 r. (2 tygodnie - wliczając ostatnią sobotę i niedzielę). Zdaniem Sądu Rejonowego ze względu na fakt, iż zasady dotyczące udziela- nia urlopów wypoczynkowych nie są uregulowane w ustawie Karta Nauczyciela, na- leży w tym zakresie - zgodnie z treścią art. 91c ust. 1 tejże ustawy - stosować przepi- sy Kodeksu pracy. W tej sytuacji Sąd Rejonowy wywnioskował, iż zgodnie z treścią art. 64 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela urlop pracowników placówek „nieferyjnych” może być dzielony i ma do tej grupy pracowników zastosowanie art. 162 KP. Praco- dawca zatem, zdaniem Sądu, nie miał prawa wbrew woli powódki przedłużyć jej urlopu, a powódka miała prawo skorzystać z urlopu w wymiarze przez siebie okreś- lonym. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośro- dek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 5 marca 1998 r. oddalił apelację strony pozwanej. Sąd drugiej instancji poparł w całości stanowisko zajęte przez Sąd Rejo- nowy uznając, że Sąd ten dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych wyprowadzając z nich trafne wnioski poparte przekonującą argumentacją. Od powyższego wyroku strona pozwana wniosła kasację, w której zarzuciła naruszenie przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Karta Nauczyciela (art. 64 ust. 3 i 4) przez przyjęcie zasady udzielania urlopu nauczycielskiego w dniach, a nie w tygo- dniach. Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach-Ośrodkowi Zamiejs- cowemu w Rybniku lub Sądowi Rejonowemu w Rybniku. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona. Poza sporem jest, iż powódka była pracownikiem - nauczycielem zatrudnionym w placówce, w której nie są przewidziane ferie szkolne. 3 Wymiar urlopu takiego nauczyciela określony został przepisem art. 64 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Według tego przepisu wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 7 tygodni w czasie ustalonym w planie urlopów. Jednocześnie przepis art. 64 ust. 4 stanowi, iż w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu wypoczynkowego nau- czyciel ma prawo do nieprzerwanego, co najmniej czterotygodniowego, urlopu wypo- czynkowego. Z takiej redakcji przepisu art. 64 ust. 3 i 4 wynika, że podstawową jed- nostką urlopową dla nauczyciela zatrudnionego w placówce, w której nie są przewi- dziane ferie szkolne, jest tydzień i to tydzień kalendarzowy, a nie dzień. Z użycia przez ustawodawcę sformułowania „w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu wypoczynkowego” należy wywieść wniosek, że skoro taki nauczyciel ma prawo do nieprzerwanego co najmniej czterotygodniowego urlopu wypoczynkowego - pozos- tała, nie wykorzystana część urlopu wypoczynkowego w ilości trzech tygodni może być dzielona, ale na odcinki liczone w tygodniach kalendarzowych. Okoliczność, iż występują przypadki - także wobec samej powódki w okresie wcześniejszym - udzielenia nie wykorzystanej części urlopu w jednostkach innych niż tygodnie kalen- darzowe może tylko uprawniać do wniosku, że przy obopólnej woli stron praktyka taka, jako bardziej korzystna dla pracownika, jest dopuszczalna, zgodnie z klauzulą wynikającą z art. 18 KP. Brak jest jednak podstaw do wyprowadzenia wniosku, że nauczyciel, o którym mowa w art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, może mieć roszczenie o wykorzystywanie dalszej niż nieprzerwana czterotygodniowa część urlopu wypo- czynkowego w jednostkach innych niż tygodniowe (tygodnie kalendarzowe), a w szczególności w dniach - i to roboczych. Prowadziłoby to bowiem do naruszenia określonego w art. 64 ust. 3 i 4 wymiaru urlopu, gdyż ustawodawca przewidując w ust. 4 możliwość dzielenia urlopu wypoczynkowego dopuszcza taki podział tylko „w ramach ustalonego w ust. 1 i 3 wymiaru urlopu”. Uznanie, że pozostała do wykorzys- tania trzytygodniowa ilość urlopu mogłaby być wykorzystana - i to bez aprobaty pra- codawcy - w dniach roboczych, z doliczeniem dodatkowych dni wolnych od pracy, niedziel i świąt, powodowałoby, że nauczyciel mógłby, po nieprzerwanym wykorzys- taniu czterotygodniowego urlopu wypoczynkowego, tak manipulować pozostałymi trzema tygodniami (21 dniami), że wykorzystując je w zestawieniu z dniami ustawo- wo i dodatkowo wolnymi od pracy uzyskiwałby, nie zamierzone przez ustawodawcę, nadmierne uprzywilejowanie. Należy bowiem zauważyć, że Karta Nauczyciela jako lex specialis w stosunku do Kodeksu pracy przewiduje w zakresie czasu pracy, 4 prawa do wypoczynku, ochrony trwałości stosunku pracy oraz zaopatrzenia emery- talnego szereg przywilejów, jakie nie są znane powszechnemu ustawodawstwu pracy i ubezpieczeń społecznych, obejmującemu przeważającą część pracowników. Dlatego też nie jest możliwe wybiórcze stosowanie niektórych rozwiązań z różnych regulacji prawnych, przy czym należy - z uwagi na powołane sformułowanie art. 64 Karty Nauczyciela - stwierdzić, że przepis ten przejrzyście reguluje kwestie wymiaru i prawa do urlopu oraz sposobu jego udzielania, przeto w tym zakresie nie zachodzi potrzeba sięgania do przepisów Kodeksu pracy poprzez art. 91 c ust. 1 Karty Nau- czyciela. Z powyższych względów nie jest możliwe zaakceptowanie stanowiska zajęte- go przez Sądy obu instancji, iż dopuszczalne jest dzielenie nie wykorzystanego urlopu pracownika - nauczyciela w placówce tzw. nieferyjnej na dowolne części i udzielanie go wyłącznie w sposób wygodny dla pracownika, w połączeniu z dniami ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy, przy zastosowaniu art. 162 KP. Z zesta- wienia bowiem przepisów art. 64 ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela i art. 162 KP wynika, że okres nieprzerwanego urlopu pracownika - 14 kolejnych dni kalendarzowych (a nie roboczych) czyli 2 tygodni - jest ewidentnie krótszy od 4 tygodni przysługujących nau- czycielowi. Intencją ustawodawcy było zatem uprzywilejowanie nauczyciela i uregu- lowania z art. 64 Karty Nauczyciela należy uznać jako wyczerpujące i nie dopusz- czające - oczywiście bez aprobaty pracodawcy - sięgania poprzez art. 91 c ust. 1 Karty Nauczyciela do art. 162 KP w taki sposób, by dopuścić do wykorzystywania części nie wykorzystanego urlopu nauczycielskiego nie w tygodniach, a w dniach roboczych w połączeniu z dniami ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy. Takie dodatkowe uprzywilejowanie nauczyciela mogłoby wchodzić w rachubę wyłącznie za wyraźną zgodą świadomego tego stanu rzeczy pracodawcy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W tym stanie rzeczy, skoro pracodawca nie zgodził się udzielić powódce 12 dni kalendarzowych urlopu w połączeniu z dwoma dniami ustawowo i dodatkowo wolnymi od pracy, a udzielił jej dwa tygodnie urlopu z doliczeniem tych dni wolnych do okresu urlopowego, nie nastąpiło naruszenie przepisu art. 64 ust. 3 i 4 Karty Nau- czyciela. Obraza tego przepisu wystąpiła, przy niekwestionowanym stanie faktycz- nym i braku naruszenia przepisów postępowania w wyroku Sądu Rejonowego i ak- ceptującym go wyroku Sądu Wojewódzkiego, przeto zachodziła sytuacja przewi- 5 dziana przepisem art. 39315 KPC, co uzasadnia uwzględnienie kasacji przez oddale- nie powództwa. [...]. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================