Wyrok I PKN 389/99

Wyrok z dnia 7 grudnia 1999 r. I PKN 389/99 Zasądzenie odszkodowania w miejsce żądanego przez pracownika przy- wrócenia do pracy na dotychczasowe stanowisko pracy (zajmowane przed wadliwie dokonanym wypowiedzeniem zmieniającym) nie powoduje rozwiąza- nia umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia, lecz kontynuowanie za- trudnienia na zmienionych warunkach, chyba że pracownik w terminie wskaza- nym w art. 42 § 3 KP odmówił przyjęcia zaproponowanych przez pracodawcę warunków pracy. Przewodniczący: SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 1999 r. sprawy z powództwa Edwarda K. przeciwko Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Spółce z ograni- czoną odpowiedzialnością w L.W. o ustalenie i wynagrodzenie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Olsztynie z dnia 9 marca 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 marca 1999 r. [...] oddalił apelację Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w L.W. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Kętrzynie z dnia 18 września 1998 r. [...], ustalającego, że stronę apelującą i powoda Edwarda K. łączy umowa o pracę z dnia 1 sierpnia 1981 r. oraz zasądzającego od tegoż Przedsiębiors- twa na rzecz powoda kwotę 5.585, 04 zł tytułem wynagrodzenia za czas niewykony- wania pracy. W dniu 30 października 1997 r. strona pozwana wypowiedziała powodowi do- tychczasowe stanowisko pracy maszynisty stacji uzdatniania wody, proponując od 2 2 lutego 1998 r. zatrudnienie w charakterze montera – konserwatora sieci wodno - ka- nalizacyjnej. Powód wniósł odwołanie od wypowiedzenia, żądając przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kętrzynie, ustaliwszy, że wypowiedzenie zostało dokonane z naruszeniem przepisów, wyrokiem z dnia 19 czerwca 1998 r. [...] oddalił powództwo Edwarda K. o przywrócenie do pracy na po- przednich warunkach i zasądził na jego rzecz od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji odszkodowanie. Z dniem 1 listopada 1997 r. powód został przeniesiony do pracy w grupie kon- serwatorów wodno – kanalizacyjnych. Pismem z dnia 11 grudnia 1997 r. Edward K. zarzucił pozwanemu, że powierzając mu wykonywanie pracy na innym niż wynikają- ce z umowy o pracę stanowisku pracy naruszył regulamin pracy, a ponadto jego wy- nagrodzenie uległo zmniejszeniu i w związku z powstałą sytuacją będzie on zmuszo- ny wystąpić do sądu o unieważnienie wypowiedzenia, zwrot utraconych zarobków i odszkodowanie, zaznaczając, że na ustosunkowanie się pracodawcy do kwestiono- wanych „decyzji” oczekuje do 31 grudnia 1997 r. W dniu 30 stycznia 1998 r. strona pozwana, wobec odmowy przyjęcia „nowych” warunków zatrudnienia i ustania w związku z tym stosunku pracy, wezwała Edwarda K. do złożenia podania o przyjęcie do pracy. Powód poinformował pracodawcę, że jego pismo z dnia 11 grudnia 1997 r. nie zawierało odmowy zatrudnienia na zmienionych warunkach. W dniu 2 lutego 1998 r. Spółka wydała powodowi świadectwo pracy stwierdzając, że stosunek pracy rozwiązał się w dniu 31 stycznia 1998 r. W dniach 2, 3 i 4 lutego 1998 r. powód stawił się do pracy, jednak w dniu 5 lutego strona pozwana odmówiła dopuszczenia go do jej wykonywania. W ocenie Sądu, powód nie złożył oświadczenia woli o odmowie przyjęcia za- proponowanych warunków pracy i płacy. Pismo z dnia 11 grudnia 1997 r. nie ma ta- kiego charakteru. Wniesienie odwołania od wypowiedzenia nie jest równoznaczne z odmową przyjęcia nowych warunków zatrudnienia. Wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Kętrzynie wydany w sprawie [...], rozstrzygał o zasadności i zgodności z prawem wypowiedzenia zmieniającego. Przedmiotem postępowania w sprawie [...] jest ustalenie, że między stronami procesowymi trwa stosunek pracy. Ponieważ po- wód był gotów do świadczenia pracy a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, za czas niewykonywania pracy przysługuje mu na podstawie art. 81 § 1 KP wynagrodzenie. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji zaskarżyło ten wyrok kasacją. 3 Wskazując jako jej podstawy: naruszenie prawa materialnego, a to: art. 81 § 1 KP, art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP i art. 61 KC w związku z art. 300 KP „poprzez przywiązanie nadmiernej wagi do zachowania powoda po złożeniu oświadczenia o nie przyjęciu nowych warunków oraz brak uwzględnienia stanowiska pozwanego” oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 365 § 1 i 366 KPC „po- przez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 19 czerwca 1998 r. w sprawie [...] oddalającego roszczenie powoda o przywró- cenie do pracy”, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania wraz z orze- czeniem o kosztach postępowania. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki, zna- czenie wyroku uznającego wprawdzie wypowiedzenie zmieniające za niezgodne z prawem, ale zasądzającego w miejsce przywrócenia do pracy na poprzednich wa- runkach odszkodowanie jest równoznaczne z ustaleniem, że po 31 stycznia 1998 r. strony nie pozostają w stosunku pracy. Ograniczenie rozstrzygnięcia w sprawie [...] jedynie do odmowy przywrócenia powoda na poprzednie warunki pracy jest bezza- sadne, a postępowanie toczone w sprawie [...] stanowi naruszenie zasady „ne bis in idem” oraz godzi w powagę rzeczy osądzonej. Ewentualne przyjęcie, że stosunek pracy między stronami procesowymi trwał po 31 stycznia 1998 r., uzasadnia zasą- dzenie wynagrodzenia za gotowość do pracy najwyżej za 4 dni lutego 1998 r. W przeciwnym razie sytuacja pracowników zatrudnionych u strony pozwanej byłaby gorsza od sytuacji powoda, który nie świadcząc pracy otrzymywałby za nią zapłatę. Zdaniem skarżącego, pismo Edwarda K. z dnia 11 grudnia 1997 r. zawiera wyraźną odmowę przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Tak bowiem należy rozumieć zwrot, iż „nie zgadza się z zaistniałą sytuacją”. Pismo to zawierało także informację, że będzie dochodził przed sądem swoich praw i zostało złożone na dwa dni przed upływem połowy okresu wypowiedzenia, tj. przed datą wyznaczającą termin do zło- żenia odmowy przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Sąd błędnie nadał mu inne znaczenie, przywiązując nadmierną wagę do późniejszych zachowań powoda. Odwołanie oświadczenia woli złożonego przez powoda wymagało zgody strony poz- wanej, która takiej zgody nie wyraziła. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Według art. 366 KPC prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko 4 co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W takim też zakresie, zgodnie z art. 365 § 1 KPC, wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe. Przedmiotem rozpoznania w sprawie [...] i rozstrzygnięcia zawartego w wyroku z dnia 19 czerwca 1998 r. było żądanie Edwarda K. przywrócenia do pracy na sta- nowisku zajmowanym przed wypowiedzeniem zmieniającym i powierzeniem mu pracy w grupie konserwatorów wodno – kanalizacyjnych. W postępowaniu tym Sąd ustalił, że wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy i płacy zostało dokona- ne z naruszeniem przepisów, ale przywrócenie powoda na poprzednie stanowisko pracy byłoby niecelowe i na podstawie art. 45 § 2 KP orzekł, w miejsce żądanego przez powoda przywrócenia do pracy, odszkodowanie. Wyrok nie rozstrzyga o trwa- niu stosunku pracy „ w ogóle”, ale o trwaniu stosunku pracy na zmienionych warun- kach. Innymi słowy, rozstrzyga o tym, że stosunek pracy po upływie okresu wypo- wiedzenia, tj. po 31 stycznia 1998 r. będzie kontynuowany na zmienionych warun- kach. Po tej dacie Edward K. będzie nadal zatrudniony w pozwanej Spółce, jednak na stanowisku montera – konserwatora sieci wodno – kanalizacyjnej. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest żądanie ustalenia, że sto- sunek pracy między stronami procesowymi trwa na zmienionych już warunkach. A zatem, trafnie przyjął Sąd drugiej instancji, że w sprawach [...] nie zachodzi ani iden- tyczność przedmiotu rozstrzygnięcia ani podstaw sporu. Zarzut naruszenia art. 365 § 1 KPC i art. 366 KPC nie jest przeto uzasadniony. Zgodnie z art. 65 § 1 KC, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Okoliczności złożenia przez powoda pisma z dnia 11 grudnia 1997 r. wskazują na jego sprzeciw co do sposobu i trybu powierze- nia wykonywania pracy w grupie konserwatorów. Wyznaczenie adresatowi pisma terminu do ustosunkowania się do poczynionych zarzutów, zapowiedź wystąpienia do sądu z roszczeniami płacowymi, nie wskazują na zamiar rozwiązania stosunku pracy. Sąd dokonując interpretacji pisma z dnia 11 grudnia 1997 r. zwrócił uwagę na odmienną jego treść w porównaniu z pismami złożonymi przez innych pracowników. Uwzględnił późniejsze zachowania powoda, a zwłaszcza informację złożoną pracodawcy, że pismo nie stanowiło odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i jego obecność w pracy po 31 stycznia 1998 r. W tych okolicznościach trafnie wyłożył, że zamiarem powoda nie było rozwiązanie stosunku pracy. Odmowa przyjęcia 5 zaproponowanych warunków musi być wyraźna. Skoro powód nie złożył oświadcze- nia woli tej treści, zgoda strony pozwanej na odwołanie nie istniejącego oświadczenia woli była, oczywiście, bezprzedmiotowa. Z art. 81 § 1 KP wynika prawo pracownika do wynagrodzenia za cały czas gotowości do pracy. Rację ma Sąd, że błędne przyjęcie przez pracodawcę, iż stosu- nek pracy łączący go z pracownikiem ustał, nie rodzi dla niego konsekwencji finan- sowych przewidzianych w art. 47 KP, lecz w powołanym art. 81 § 1 KP. Argument jakoby sytuacja powoda była przez to uprzywilejowana w porównaniu z sytuacją pra- cowników pozostających w zatrudnieniu jest o tyle chybiony, że do takiej sytuacji do- prowadziła strona pozwana przez bezprawne niedopuszczenie Edwarda K. do pracy i uniemożliwienie mu wykonywania obowiązków. Wynagrodzenie należne na podsta- wie art. 81 § 1 KP przysługuje za cały czas trwania przeszkody w świadczeniu pracy. Nie jest ono odszkodowaniem, lecz wynagrodzeniem gwarancyjnym. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================