Wyrok I PKN 344/98

Wyrok z dnia 29 września 1998 r. I PKN 344/98 Zarzut naruszenia art. 42 § 1 KP, bez wskazania konkretnych norm praw- nych, do których przepis ten ogólnie odsyła, nie może stanowić uzasadnionej podstawy kasacji. Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski, Walerian Sanetra (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 września 1998 r. sprawy z po- wództwa Danuty K. przeciwko Urzędowi Skarbowemu w D.G. o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 29 stycznia 1998 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację; 2. zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej 50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e W imieniu powódki Danuty K. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 29 stycznia 1998 r. [...], którym Sąd ten oddalił jej apelację od wyroku Sądu Rejonowe- go-Sądu Pracy w Dąbrowie Górniczej z dnia 23 października 1997 r. [...]. Kierując sprawę do Sądu Pracy powódka domagała się uznania za bezskuteczne wypowie- dzenia zmieniającego dokonanego jej przez Urząd Skarbowy w D.G. Z ustaleń tego Sądu wynika, że Danuta K. zatrudniona jest w pozwanym Urzędzie Skarbowym od dnia 1 listopada 1992 r., początkowo na podstawie umowy o pracę na czas określo- ny, a od dnia 1 listopada 1993 r. na podstawie umowy o pracę na czas nie określony, na stanowisku starszego inspektora w Referacie Podatku Dochodowego i Obro- 2 towego od Osób Prawnych. Powódka otrzymała zakres czynności, którego nigdy nie negowała. W okresie od 1 listopada 1992 r. do 27 października 1993 r. odbywała aplikację administracyjną, którą ukończyła z wynikiem dobrym, od dnia 28 marca do 2 kwietnia 1996 r. ukończyła z wynikiem dobrym kurs na temat postępowania admi- nistracyjnego, a od dnia 14 maja do 16 maja 1996 r. była słuchaczem kursu na te- mat: „Zasady opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn oraz opłata skarbo- wa”, który ukończyła z wynikiem bardzo dobrym. Komisja dokonująca oceny pracy urzędników strony pozwanej we wrześniu 1996 r. wystawiła jej ocenę zadowalającą i wystąpiła z wnioskiem o przesunięcie jej na stanowisko niesamodzielne. Powódka została zapoznana z oceną komisji i nie wniosła do niej żadnych uwag. Pismem z dnia 8 października 1996 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował powódkę, że na podstawie Zarządzenia Wewnętrznego nr 4/96 z dnia 20 września 1996 r. w sprawie zmiany obiegu dokumentów i zmian w sposobie funkcjonowania poszcze- gólnych komórek Urzędu przenosi ją z dniem 15 października 1996 r. do Działu Po- datku Dochodowego od Osób Fizycznych oraz że jej stanowisko służbowe i pozos- tałe warunki umowy o pracę pozostają bez zmian. W dniu 29 października 1996 r. powódka otrzymała na piśmie zakres czynności obejmujący prowadzenie całości spraw związanych z podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej. W dniu 29 listopada 1996 r. powódka otrzymała wypo- wiedzenie zmieniające w części dotyczącej zatrudnienia na stanowisku samodziel- nym do spraw podatków majątkowych i opłat z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia. Zaproponowano jej prowadzenie spaw związanych z podatkiem do- chodowym od osób fizycznych w Dziale Podatku Dochodowego od Osób Fizycznych. Jako przyczynę wypowiedzenia strona pozwana wskazała zmiany w funkcjonowaniu poszczególnych komórek organizacyjnych Urzędu Skarbowego. W oparciu o zeznania świadków Elżbiety J., Mirosławy S. i Barbary M. (na- czelnika strony pozwanej) Sąd pierwszej instancji ustalił, że w związku z wprowa- dzeniem komputerowego systemu Mini Poltax ogólnokrajowego programu podatko- wego zaszła konieczność zmian organizacyjnych połączonych z przemieszczeniem pracowników z jednych komórek organizacyjnych do innych. Propozycje zmian or- ganizacyjnych opracował specjalny zespół powołany przez naczelnika. Po ich anali- zie naczelnik pozwanego wydał Zarządzenie nr 4/96, mocą którego utworzono sta- nowisko informacyjno-recepcyjne, bibliotekę akt, komórkę szybkiego wprowadzania wszystkich typów deklaracji podatkowych, stanowiska obsługi kasowej. Zarządze- 3 niem wewnętrznym nr 5/96 komórce organizacyjnej do spraw podatku dochodowego od osób fizycznych zostały powierzone zadania z zakresu orzecznictwa w sprawach podatku dochodowego z działów specjalnych produkcji rolnej. Dokonując powódce wypowiedzenia zmieniającego wzięto (również) pod uwagę, że w ramach oceny pracy urzędników przeprowadzonej we wrześniu 1996 r. otrzymała ona ocenę za- dowalającą, w związku z czym komisja sformułowała wniosek o przesunięcie jej na stanowisko niesamodzielne. Oprócz powódki, w październiku 1996 r., 12 innych pracowników zostało przeniesionych do innych komórek organizacyjnych. Rozpoznając apelację powódki, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stwier- dził, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie umożliwiającym dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skuteczność wypo- wiedzenia zmieniającego zależy w szczególności od istnienia przyczyny uzasadnia- jącej takie wypowiedzenie. Wobec poczynionych przez Sąd Pracy ustaleń słusznym jest pogląd, że wypowiedzenie zmieniające dokonane zostało z przyczyn meryto- rycznie uzasadnionych. Przyczynami tymi były zmiany organizacyjne w pozwanym zakładzie pracy, polegające na zmianach w funkcjonowaniu poszczególnych komó- rek Urzędu, pociągające za sobą konieczność przesunięć kadrowych. Zmiany te ob- jęły również stanowisko, na którym zatrudniona była powódka. Komórce organiza- cyjnej do spraw podatku dochodowego od osób fizycznych przypisane zostały zada- nia w zakresie orzecznictwa w sprawach podatku z tytułu działów specjalnych pro- dukcji rolnej, tymi zaś zagadnieniami (między innymi) zajmowała się powódka. Z uwagi na ocenę komisji zachodziła ponadto potrzeba przeniesienia powódki na sta- nowisko niesamodzielne. Zatem nie można wymagać od pozwanego, by zatrudniał powódkę na samodzielnym stanowisku pracy w sytuacji, gdy miała ona problemy z samodzielnym przygotowaniem prawidłowych projektów decyzji. Kierując się tymi względami, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał, że wypowiedzenie zmie- niające było uzasadnione, gdyż podyktowane było koniecznością dokonania prawid- łowego rozmieszczenia kadr pracowniczych zgodnie z potrzebami zakładu pracy, oraz kwalifikacjami i umiejętnościami powódki. Dodatkowo Sąd ten zwrócił uwagę, że zmiana warunków pracy i płacy w rozumieniu art. 42 § 1 KP wymaga uprzedniego wypowiedzenia tylko wtedy, gdy dotyczy uzgodnionych w umowie o pracę warunków istotnych oraz pogarsza sytuację pracownika. Przez istotne warunki rozumie się przede wszystkim rodzaj pracy (określony jej charakterem, funkcją lub stanowiskiem) i miejsce pracy (w rozumieniu miejscowości, w której praca ma być wykonywana), 4 czas pracy oraz umówione wynagrodzenie. Bezsporne jest, że miejsce, czas pracy i umówione wynagrodzenie nie uległy zmianie. Kwestyjne jest natomiast, czy zmienio- ny został rodzaj pracy. Rodzaj pracy obejmuje te czynności, z którymi wiąże się naz- wę zawodu i treść funkcji realizowanych na odpowiednim stanowisku pracy. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że dopuszczalne są zmiany niektórych wa- runków pracy bez wypowiedzenia zmieniającego, przy zachowaniu dotychczasowego stanowiska pracy. Na przykład w wyroku z dnia 7 listopada 1974 r., I PR 323/74 (OSNCP 1975 z. 6, poz. 103) Sąd Najwyższy przyjął, że zmiana przez zakład pracy zakresu czynności pracownika nie stanowi istotnej zmiany warunków pracy wyma- gającej wypowiedzenia, jeżeli czynności, które ma wykonywać pracownik, nie wykra- czają poza obowiązki związane z pełnioną przez niego funkcją. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lutego 1976 r., I PRN 5/76 (OSNCP 1976 z. 10, poz. 226) oraz w wyroku z dnia 20 maja 1983 r., I PRN 65/83 (OSNCP 1983 z. 12, poz. 204). Na skutek przejścia powódki do działu podatku dochodowego od osób fizycznych nie zostało zmienione ani stanowisko służbowe powódki, gdyż tak jak po- przednio była zatrudniona na stanowisku starszego inspektora, ani wynagrodzenie, ani też czas i miejsce pracy. Różnica dotyczyła wyłącznie zakresu czynności w czę- ści obsługi innego rodzaju zobowiązania podatkowego, co jednak nie jest tożsame ze zmianą rodzaju pracy. Zatem w istocie nie zachodziła potrzeba dokonywania wy- powiedzenia zmieniającego. Ponieważ jednak w umowie o pracę stwierdzono, że powódka będzie zatrudniona w referacie podatku dochodowego i obrotowego od osób prawnych, postępowanie pracodawcy wypowiadającego jej umowę o pracę w części dotyczącej zatrudnienia na stanowisku samodzielnym do spraw podatków majątkowych i opłat, należy uznać za prawidłowe. W kasacji sformułowany został zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 42 § 1 KP przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie mogła zostać uwzględniona. Postawiony został w niej zarzut je- dynie naruszenia art. 42 § 1 KP. Z jej uzasadnienia wynika jednakże, że powódka ma także zastrzeżenia dotyczące ustaleń natury faktycznej, które stały się podstawą rozstrzygnięcia Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Niezależnie od tego, iż są one bezzasadne i gołosłowne, to nie mogły mieć znaczenia przy rozpoznawaniu ka- 5 sacji z powodów czysto „formalnych”. Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym nie jest powołany do weryfikowania ustalonych faktów, a jedynie do badania, czy przepisy prawa materialnego (art. 393 1 pkt 1 KPC) i przepisy postępowania (art. 393 1 pkt 2 KPC) zostały prawidłowo zastosowane przez sąd, który wydał zaskarżony wy- rok. Oznacza to w szczególności, że ustalenia faktyczne w kasacji mogą być sku- tecznie podważane jedynie w sposób pośredni, a mianowicie przez wykazanie, iż przy ich dokonywaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja powódki nie zawiera zarzutu naruszenia prawa procesowego, a to oznacza, iż formułowane w jej uzasadnieniu krytyczne uwagi co do nieścisłości i braków w ustaleniach podstawy faktycznej rozs- trzygnięcia musiały zostać przez Sąd Najwyższy pominięte. W istocie wadliwy „formalnie” jest także zarzut naruszenia art. 42 § 1 KP. W myśl tego artykułu przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowied- nio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Przepis ten w żadnej mierze nie został naruszony w zaskarżonym wyroku, gdyż jego rozstrzygnię- cie nie jest oparte na założeniu, iż do wypowiedzenia zmieniającego nie stosuje się przepisów o wypowiedzeniu definitywnym. Co więcej, w typowych sytuacjach trudno sobie wyobrazić, by mogło dojść do obrazy tego przepisu. Przepis ten odsyła bowiem do innych przepisów, a to oznacza - jeżeli zarzut kasacji ma odnieść skutek - konieczność wskazania konkretnych przepisów regulujących wypowiedzenie umowy o pracę, które - zdaniem skarżącego - zostały naruszone. Z uzasadnienia kasacji wynika przy tym, iż w gruncie rzeczy idzie w niej o to, że przy wypowiadaniu powódce warunków pracy i płacy naruszono przepisy dotyczące wypowiadania umów o pracę, jednakże przepisów tych w kasacji nie wskazano. Inaczej mówiąc, z jej uzasadnienia wynika, iż nie tyle idzie o to, że naruszony został art. 42 § 1 KP (na temat tego na czym naruszenie tego przepisu miałoby polegać nie ma w niej żadnych wyjaśnień), ale że uchybiono przepisom o wypowiadaniu umów o pracę, do których art. 42 § 1 KP odsyła. To zaś oznacza, że w istocie zarzut kasacji sprowadza się do twierdzenia, iż naruszone zostały przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (dotyczące jego trybu i formy), jednakże bez wskazania, o jakie konkretnie przepisy z tego zakresu idzie. To zaś prowadzi do wniosku, że wywody uzasadnienia kasacji na te- mat naruszenia przepisów dotyczących trybu i formy wypowiedzenia są bezprzed- miotowe. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach kasacji (z urzędu 6 pod rozwagę bierze jedynie nieważność postępowania - art. 393 11 KPC). Granice te wyznaczone są zaś zwłaszcza przez wskazane w kasacji jej podstawy - przez które rozumieć należy wymienione w niej konkretne przepisy, które według skarżącego zostały naruszone w zaskarżonym wyroku - oraz ich uzasadnienie (art. 393 3 KPC). Na tle rozpoznawanej sprawy oznacza to w szczególności, iż za prawidłowo wska- zaną podstawę kasacyjną nie mogą być uznane zawarte w jej uzasadnieniu stwier- dzenia, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów dotyczących trybu i formy (za- sad, jak pisze się w innym miejscu uzasadnienia kasacji) wypowiedzenia „wynikają- cych w tej materii z KP.”. W tym stanie rzeczy bezzasadny jest - jak wspomniano - zarzut naruszenia przez Sąd w zaskarżonym wyroku art. 42 § 1 KP. Natomiast zarzut naruszenia przepisów dotyczących trybu i formy (zasad) wypowiedzenia zmieniają- cego nie mógł zostać wzięty pod rozwagę, gdyż z uwagi na regulację wynikającą z art. 393 11 KPC w związku z art. 393 3 KPC oznaczałoby to wyjście przez Sąd Najwyż- szy poza granice jego kompetencji orzeczniczej. Ponadto zarzut ten jest merytorycz- nie chybiony. Towarzyszy mu przy tym błędny pogląd uzasadnienia kasacji, że „na- ruszenie procedury wypowiadania przez pracodawcę winno powodować bezwzględ- ną jego nieważność z przyczyn formalnych”. Uchybienia dotyczące trybu i formy wy- powiadania umów o pracę, z mocy rozwiązań przyjętych w Kodeksie pracy, nie po- ciągają bowiem za sobą nieważności dokonanej czynności prawnej. Niezależnie od tego na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uzasadnienia wyroku zaskarżonego kasacją, a także rodzaju, wagi i sposobu przedstawienia zarzutów w uzasadnieniu kasacji, Sąd Najwyższy jest zda- nia, iż rozstrzygnięcie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jest prawidłowe. W świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy nie budzi zwłaszcza wątpliwości to, że istniało uzasadnienie (w rozumieniu art. 45 KP w związku z art. 42 § 1 KP) dla wy- powiedzenia powódce warunków pracy i płacy przez stronę pozwaną. Z powyższych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================