Postanowienie I KZP 36/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 26 LUTEGO 2004 R. I KZP 36/03 Podatek według stawki procentowej naliczany być może tylko w wy- padkach, gdy cena detaliczna papierosów jest wyznaczona i wydrukowana przez producenta lub importera na pojedynczym opakowaniu papierosów (arg. z art. 37 ust 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku VAT). Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. Sędziowie SN: A. Siuchniński, J. Sobczak (sprawozdawca). Zastępca Prokuratora Generalnego: R. A. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Wandy A., po rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 §1 k.p.k., przez Sąd Okręgowy w S., postanowie- niem z dnia 9 października 2003 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: „Czy – mająca znaczenie dla kwalifikacji prawnej czynu z art. 63 k.k.s. – stawka podatkowa podatku akcyzowego w imporcie papierosów nieozna- kowanych ceną detaliczną wydrukowaną na jednostkowym opakowaniu, w okresie od dnia 10 lipca 2001 r. do dnia 16 sierpnia 2001 r. wynosiła 1900 % a stawka podatkowa w imporcie papierosów oznakowanych ceną deta- liczną – 50 zł za 1000 sztuk? a w razie udzielenia odpowiedzi negatywnej: Jaka stawka podatkowa podatku akcyzowego w imporcie papierosów obo- wiązywała w ww. okresie?” p o s t a n o w i ł o d m ó w i ć podjęcia uchwały. 2 U Z A S A D N I E N I E Urząd Celny w S. oskarżył Wandę A. o popełnienie w okresie od 10 lipca 2001 r. do 16 sierpnia 2001 r. piętnastu przestępstw skarbowych, po- legających na wprowadzeniu na przejściu granicznym w G. organu celnego w błąd poprzez podanie danych niezgodnych z rzeczywistością w deklara- cji celnej i sprowadzeniu na polski obszar celny towarów, podlegających reglamentacji pozataryfowej w postaci wyrobów spirytusowych i wyrobów tytoniowych bez uprzedniego oznaczenia znakami skarbowymi akcyzy, tj. o czyny z art. 87 § 4 k.k.s. w zb. z art. 63 § 4 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. Postanowieniem z dnia 3 września 2003 r., Sąd Rejonowy w G. na podstawie art. 51 § 1 k.k.s. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umorzył postę- powanie o wszystkie te czyny. Na powyższe postanowienie Sądu Rejonowego zażalenie złożył Urząd Celny w S., podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, po- legający na przyjęciu nieprawidłowej stawki podatku akcyzowego. Powołu- jąc się na wyjaśnienia Departamentu Podatku Akcyzowego Ministerstwa Finansów z dnia 25 sierpnia 2003 r., Urząd ten wskazał, że mieszanemu procentowo-kwotowemu podatkowi akcyzowemu podlegają wyłącznie pa- pierosy oznakowane ceną detaliczną, wydrukowaną na opakowaniu, nato- miast pozostałe papierosy podlegają opodatkowaniu podatkiem procento- wym według stawki ustawowej 1900 %. Urząd zakwestionował zarówno sposób naliczenia podatku według stawki tylko kwotowej, jak i zanegował zwolnienie importowanych wyrobów tytoniowych od podatku w ogóle. Skarżący wniósł o uchylenie na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 467 § 2 k.p.k. zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu Okręgowego, działającego jako sąd odwoławczy, po- jawiła się kwestia która wymaga zasadniczej wykładni ustawy a mianowicie 3 czy, mająca znaczenie dla kwalifikacji prawnej czynu z art. 63 k.k.s., staw- ka podatkowa podatku akcyzowego w imporcie papierosów nieoznakowa- nych ceną detaliczną wydrukowaną na jednostkowym opakowaniu, w okre- sie od dnia 10 lipca 2001 r. do dnia 16 sierpnia 2001 r. wynosiła 1900 % a stawka podatkowa w imporcie papierosów oznakowanych ceną detaliczną – 50 zł za 1000 sztuk? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W myśl art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym właściwy skład Sądu Najwyższego może odmówić podjęcia uchwały w szczególności wówczas, jeżeli nie zachodzi potrzeba usunięcia wątpliwości. Nie jest to przyczyna jedyna, na co wskazuje użyty w treści normy termin „w szczególności”. Odpowiadając na pytanie prawne Sąd Najwyższy nie może jednak wyręczać w podejmowaniu decyzji sądu odwo- ławczego właściwego do rozpoznania sprawy. Instytucja pytań prawnych nie może więc, z wypaczeniem swojego ustawowego charakteru, prze- kształcić się w swoiste poradnictwo prawne. Fakt, że sąd odwoławczy nie jest pewny tego czy prawidłowo interpretuje stan prawny, i waha się jaką normę prawną zastosować, nie stanowi dostatecznej przesłanki do zwró- cenia się do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym. Rozstrzyganie za- gadnień prawnych przez Sąd Najwyższy jest odstępstwem od zasady sa- modzielności jurysdykcyjnej sądu rozpoznającego sprawę i może być reali- zowane tylko z zachowaniem warunków ustawowych. W przedmiotowej sprawie Sąd formułujący pytanie, mimo obszerno- ści jego uzasadnienia, nie zadał sobie trudu ani wykazania, że zagadnienie prawne wymaga zasadniczej wykładni ustawy, ani też nie pojął próby wła- snej interpretacji stanu prawnego, którego wyjaśnienia się domagał. W tym stanie rzeczy należało odmówić odpowiedzi na pytanie praw- ne. 4 Odnosząc się, mimo powyższych zastrzeżeń, do treści przedstawio- nego zagadnienia Sąd Najwyższy stwierdził, że w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcy- zowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem akcyzo- wym podlega m. in. import towarów. Podstawę opodatkowania stanowi wartość celna powiększona o należyte cło (art. 36 ust. 2 zd. 1 ustawy o po- datku VAT), a jeżeli stawki akcyzy ustalone są kwotowo – ilość wyrobów akcyzowych (art. 36 ust 3 ustawy o podatku VAT). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stawka akcyzy u importera dla wyrobów tytoniowych wyno- si 1900% podstawy opodatkowania akcyzą, czyli wartości celnej powięk- szonej o należne cło. Minister Finansów może, w drodze rozporządzenia, obniżać stawki akcyzy oraz określać warunki ich stosowania, ustalić mini- malną stawkę podatku akcyzowego dla papierosów, zwalniać niektóre wy- roby od akcyzy oraz określać warunki stosowania tych zwolnień. W zależ- ności od rodzaju wyrobów akcyzowych, stawki akcyzy mogą być wyrażone w: procencie ceny sprzedaży obniżonej o podatek od towarów i usług; pro- cencie podstawy opodatkowania; kwocie na jednostkę wyrobu; formie róż- nicy cen; procencie maksymalnej ceny detalicznej oraz kwocie na jednost- kę wyrobu, z zastrzeżeniem, że w przypadku papierosów stawka procen- towa wynosi 25 %, a stawka kwotowa jest taka sama dla wszystkich papie- rosów bez względu na ich pochodzenie i właściwości. Za cenę maksymal- ną papierosów przyjmuje się cenę detaliczną papierosów wyznaczoną i wydrukowaną przez producenta lub importera na pojedynczym opakowaniu papierosów (art. 37 ust. 5 ustawy o VAT). Podatnik – zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 ze zm.) – niezależnie od podatku akcyzowego, określonego na pod- stawie stawki ustalonej w art. 37 ust. 3 pkt 1 lit. e) ustawy, tj. procencie maksymalnej ceny detalicznej oraz w kwocie na jednostkę wyrobu od pa- 5 pierosów produkowanych w kraju oraz importowanych przy zastosowaniu stawki kwotowej obniżonej do wysokości: 1) w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 15 stycznia 2003 r. – 52,00 zł za 1.000 sztuk, 2) od dnia 16 stycznia 2003 r. – 57,00 zł za 1.000 sztuk. W podobny sposób uregulowana była kwestia, w obowiązującym – w czasie popełnienia czynów objętych postępowaniem w niniejszej sprawie – rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 119, poz. 1259 ze zm.), z tym, że w myśl § 1 ust. 2 tegoż rozporządzenia podatnik, niezależnie od podatku akcyzowe- go określonego na podstawie stawki ustalonej w art. 37 ust. 3 pkt 1 lit. e) ustawy, płaci podatek od papierosów produkowanych w kraju oraz impor- towanych przy zastosowaniu stawki kwotowej obniżonej do wysokości: 1) w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 15 stycznia 2001 r. – 42,00 zł za 1 000 sztuk, 2) od dnia 16 stycznia 2001 r. – 50,00 zł za 1 000 sztuk. Tak też kwestię tę regulowało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 148 poz. 1655 ze zm.) z tym, że stawka kwotowa była obniżona do wysokości: 1) w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 15 stycznia 2002 r. – 50,00 zł za 1 000 sztuk, 2) od dnia 16 stycznia 2002 r. – 52,00 zł za 1 000 sztuk (§ 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Z przepisów tych wynika, że ustawa o VAT przewiduje od dnia 1 stycznia 2001 r. stawki podatku akcyzowego od papierosów: 1) procentowe, tj. u importera 1900 % podstawy opodatkowania akcyzą, czyli wartości celnej powiększonej o należne cło (art. 31 ust. 2 ustawy o VAT), 2) procentowo – kwotowe, tj. część procentową w wysokości 25 % mak- symalnej ceny detalicznej, wyznaczonej i wydrukowanej przez produ- centa lub importera na pojedynczym opakowaniu papierosów oraz 6 część kwotową określoną w powołanym rozporządzeniu Ministra Finan- sów. Podatek według stawki procentowej naliczany być może tylko w wy- padkach, gdy cena detaliczna papierosów jest wyznaczona i wydrukowana przez producenta lub importera na pojedynczym opakowaniu papierosów (arg. z art. 37 ust 5 ustawy o VAT). Wobec tego od papierosów, które nie mają wydrukowanej ceny detalicznej pobiera się podatek akcyzowy według stawki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Taka sytuacja za- chodzi także wówczas, gdy papierosy są wprowadzone na polski obszar celny z pominięciem postępowania celnego i nie mają wydrukowanej ceny detalicznej. Taka interpretacja czyni bezprzedmiotowym rozważania co do znaczenia treści załącznika do wyżej wymienionych rozporządzeń, skoro w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania stawki akcyzy w nim okre- ślone. Tak więc, w okresie objętym pytaniem prawnym stawka akcyzy dla importowanych wyrobów tytoniowych w wypadku, gdy cena detaliczna nie jest wyznaczona i wydrukowana przez producenta lub importera na poje- dynczym opakowaniu jest określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) i wynosi 1900% w stosunku do wartości cel- nej wyrobu powiększonej o należne cło.