Sygn. akt I C 235/19
Uzasadnienie wyroku z dnia 2 lipca 2020 r.
Przedmiotem sprawy niniejszej wszczętej z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko T. D. było żądanie zasądzenia kwoty 7.220,43 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu według norm przepisanych. Podstawę powództwa stanowił art. 57 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego ze względu na nielegalny pobór paliwa gazowego stwierdzony w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 20 listopada 2015 r. na posesji T. D. w W. przy ul. (...).
W sprzeciwie od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym T. D. żądała oddalenia powództwa.
Za podstawę wyroku Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia i wnioski.
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii, przedsiębiorstwo energetyczne może pobierać od odbiorcy,a w przypadku, gdy pobór paliw lub energii nastąpił bez zawarcia umowy, może pobierać od osoby lub osób nielegalnie pobierających paliwa lub energię opłatę w wysokości określonejw taryfie, chyba że nielegalne pobieranie paliw lub energii wynikało z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą odbiorca nie ponosi odpowiedzialności.
Według ust. 2 tego przepisu należności z tytułu opłaty, o której mowa w ust. 1 pkt 1, stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
W myśl art. 3 pkt 18 Prawa energetycznego przez nielegalne pobieranie paliw lub energii należy rozumieć pobieranie paliw lub energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy.
Wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że przedsiębiorstwo energetyczne może obciążyć odbiorcę energii elektrycznej opłatami określonymi w art. 57 ust. 1 Prawa energetycznego tylko wtedy, gdy taka energia została rzeczywiście pobrana. Niedopuszczalne jest natomiast odpowiednie stosowanie art. 484 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody, co oznaczałoby, że przedsiębiorstwo energetyczne jest zwolnione z obowiązku dowodzenia szkody i jej wysokości. Pozostawałoby to w sprzeczności z wykładnią gramatyczną art. 57 ust. 1 w zw.z art. 3 pkt 18 Prawa energetycznego. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że obowiązek wniesienia opłaty powstaje w wypadku nielegalnego "pobierania" energii, a więc faktycznego, a nie tylko potencjalnego, jej odbierania i korzystania z niej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2009 r., III CZP 107/09, OSNC 2010/5/77, Lex nr 531131).
Wobec powyższego dla ustalenia odpowiedzialności za nielegalny pobór energii prawnie nie jest wystarczające ustalenie ingerencji w układ pomiarowy, która stwarza potencjalną możliwość zafałszowania pomiarów. Jedynie bowiem stwierdzenie ingerencjiw układ pomiarowy nie jest wystarczające do uznania, że doszło do nielegalnego poboru energii (por. Małgorzata Sieradzka, Glosa do uchwały SN z dnia 10 grudnia 2009 r., III CZP 107/09, opublikowano: LEX/el. 2010).
W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej brak było dowodów wystarczających do ustalenia, aby na posesji T. D. w W. przy ul. (...) do dnia 20 listopada 2015 r. rzeczywiście doszło do poboru paliwa gazowego w związku z pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub ingerencją w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Okoliczności taka nie wynikała z dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy niniejszej, a nieistotne z punktu widzenia tej okoliczności okazały się zaproponowane dowody z zeznań świadków oraz z dokumentów wskazane w pkt 1. i 3. pisma adw. K. R. z dnia 5 września 2019 r. Natomiast okoliczność przeciwna wynikała z dowodów z dokumentów przedstawionych przez T. D. w postaci faktur obrazujących rozliczenie zużytego paliwa gazowego za okres poprzedzający kontrolę w dniu 20 listopada 2015 r. oraz za okres następujący po tej kontroli. W okresie od dnia 17 listopada 2014 r. do dnia 20 listopada 2015 r. zużycie wyniosło 5765 m 3 (58263 m 3 ustalone w wyniku kontroli w dniu 20 listopada 2015 r., k. 10, 12, 17 akt sprawy, pomniejszone o 52498 m 3 stwierdzone fakturą z dnia 19 listopada 2014 r., k. 109). Natomiast w okresie od dnia 20 listopada 2015 r. do dnia 14 listopada 2016 r. zużycie wyniosło 6030 m 3 (stwierdzone fakturą z dnia 17 listopada 2016 r., k. 72). Z kolei w okresie od dnia 14 listopada 2016 r. do dnia 25 listopada 2017 r. zużycie wyniosło 5689 m 3 (11719 m 3 stwierdzone fakturą z dnia 29 listopada 2017 r., k. 78, pomniejszone o 6030 m 3 stwierdzone fakturą z dnia 17 listopada 2016 r., k. 72). Pozwalało to na przyjęcie, że zużycie paliwa gazowego przez T. D. w podobnych okresach poprzedzających kontrolę w dniu 20 listopada 2015 r. oraz następujących po tej kontroli było podobne. To z kolei nie pozwalało na ustalenie, aby do dnia 20 listopada 2015 r. rzeczywiście doszło do poboru paliwa gazowego przez T. D. w związku z pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub ingerencją w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy.
Okoliczność, że doszło do ingerencji w układ pomiarowo-rozliczeniowy pozostawała poza sporem (nie zachodziła zatem potrzeba przeprowadzania dowodu z opinii biegłego sądowego na tę okoliczność), niemniej nie stanowiła wystarczającej podstawy do przypisania T. D. odpowiedzialności na podstawie art. art. 57 ust. 1 Prawa energetycznego.
Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji
Sędzia Robert Bełczącki