Art. 21. Zmiany w przepisach

W ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 34, z późn. zm.6)) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 81 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do funkcjonariuszy skierowanych na przeszkolenie, do szkoły, na studia wyższe lub podyplomowe w kraju albo za granicą lub na aplikację w zawodach prawniczych, które są realizowane poza SOP, skierowanych na szkolenie w systemie skoszarowanym, przebywających w podróży służbowej albo pełniących dyżury domowe.”;

2) w art. 119 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Na pierwszy stopień chorążego SOP może być mianowany funkcjonariusz, który ukończył studia przygotowujące do wykonywania zawodów medycznych na podstawie skierowania przez Komendanta SOP i uzyskał uprawnienia do wykonywania zawodu pielęgniarki, ratownika medycznego lub fizjoterapeuty. Przepisów ust. 1 pkt 2, ust. 3 oraz 5–9 nie stosuje się.”;

3) w art. 120:

a) w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie: „2) odbył przeszkolenie specjalistyczne zakończone zdaniem egzaminu oficerskiego przed komisją powołaną przez Komendanta SOP albo odbył przeszkolenie specjalistyczne zakończone zdaniem egzaminu oficerskiego w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji Wywiadu.”,

b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: „1a. Na pierwszy stopień oficerski SOP może być mianowany funkcjonariusz, który na podstawie skierowania przez Komendanta SOP ukończył studia na kierunku lekarskim i uzyskał dyplom ich ukończenia. Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się.”;

4) po art. 157 dodaje się art. 157a w brzmieniu: „Art. 157a. 1. Funkcjonariusza można skierować do szkoły, na przeszkolenie lub na studia wyższe albo podyplomowe w kraju albo za granicą lub na aplikację w zawodach prawniczych, które są realizowane poza SOP. 2. W przypadku skierowania na koszt SOP, o którym mowa w ust. 1, z funkcjonariuszem zawiera się umowę, jeżeli koszt nauki i utrzymania w dniu skierowania przekracza kwotę trzykrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego w danym roku na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773). 3. Funkcjonariusz jest obowiązany do zwrotu kosztów nauki i utrzymania, które zostały pokryte z budżetu SOP, w przypadku zwolnienia go ze służby przed upływem: 1) 3 lat od dnia ukończenia nauki, jeżeli koszt ten przekracza kwotę trzykrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, albo 2) 5 lat od dnia ukończenia nauki, jeżeli koszt ten przekracza kwotę pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, albo 3) 10 lat od dnia ukończenia nauki, jeżeli koszt ten przekracza kwotę dziesięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę – chyba że zwolnienie ze służby nastąpiło z przyczyn określonych w art. 107 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 5 i 7. 4. Umowa, o której mowa w ust. 2, określa wzajemne prawa i obowiązki stron związane ze skierowaniem, w szczególności warunki zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie funkcjonariusza, w przypadku: 1) nieukończenia szkoły, przeszkolenia, studiów wyższych albo podyplomowych w kraju albo za granicą lub aplikacji w zawodach prawniczych w wyniku uzyskania negatywnej oceny końcowej albo przerwania nauki z winy funkcjonariusza; 2) zwolnienia ze służby przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn określonych w art. 107 ust. 1 pkt 2–8, ust. 2 pkt 1, 2, 4, 6, 8–11 oraz ust. 3. 5. Zwrot kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie funkcjonariusza następuje w wysokości: 1) kosztów poniesionych przez SOP – w przypadkach, o których mowa w ust. 4 pkt 1 oraz art. 107 ust. 1 pkt 2–8 i ust. 2 pkt 2 i 6; 2) proporcjonalnej do pozostałego wynikającego z umowy okresu służby pełnionej po zakończeniu nauki – w pozostałych przypadkach. 6. Koszty, o których mowa w ust. 3 i 5, nie obejmują uposażenia funkcjonariusza. 7. Komendant SOP może zwolnić funkcjonariusza z obowiązku zwrotu kosztów, o których mowa w ust. 3 i 5, w całości albo w części na pisemny wniosek funkcjonariusza uzasadniony jego szczególną sytuacją życiową, rodzinną lub materialną. 8. Przepisy art. 154–157 stosuje się odpowiednio.”.

Komentarz do Art. 21.

Przepis wprowadza zmiany w zasadach kształcenia funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa oraz mianowania ich na wybrane stopnie. Doprecyzowuje, kiedy nie stosuje się regulacji dotyczącej określonych obowiązków funkcjonariusza, między innymi podczas nauki, przeszkolenia, podróży służbowej lub pełnienia dyżuru domowego.

Utworzona zostaje szczególna możliwość mianowania na pierwszy stopień chorążego SOP funkcjonariusza, który został skierowany przez Komendanta SOP na studia przygotowujące do wykonywania zawodu medycznego i uzyskał uprawnienia pielęgniarki, ratownika medycznego albo fizjoterapeuty. W takim przypadku nie stosuje się wskazanych w przepisie wymagań dotyczących mianowania. Analogicznie, na pierwszy stopień oficerski może zostać mianowany funkcjonariusz skierowany przez Komendanta SOP, który ukończył studia na kierunku lekarskim i uzyskał dyplom. Zmodyfikowano także wymagania dotyczące specjalistycznego przeszkolenia i egzaminu oficerskiego.

Nowy art. 157a kompleksowo reguluje kierowanie funkcjonariuszy do szkół, na przeszkolenie, studia i aplikacje zawodów prawniczych realizowane poza SOP, w kraju lub za granicą. Jeżeli nauka i utrzymanie są finansowane przez SOP, a ich koszt przekracza określony próg, zawierana jest umowa określająca prawa i obowiązki stron. Funkcjonariusz może zostać zobowiązany do zwrotu kosztów, gdy nie ukończy nauki z własnej winy albo zostanie zwolniony ze służby przed upływem 3, 5 lub 10 lat, zależnie od wysokości poniesionych kosztów. Zwrot może być pełny albo proporcjonalny do niewypełnionego okresu służby, przy czym nie obejmuje uposażenia. Komendant SOP może, na pisemny wniosek, w całości albo częściowo zwolnić funkcjonariusza z tego obowiązku ze względu na szczególną sytuację życiową, rodzinną lub materialną.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 821.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 20.Art. 22.