Art. 2. Przesłanki nadawania Krzyża osobom innej narodowości

1. Krzyż jest nadawany osobom narodowości innej niż polska, które udzielały pomocy Polakom lub obywatelom polskim w latach 1939–1989.

2. Krzyż jest nadawany za pomoc na rzecz polskich aspiracji niepodległościowych oraz pomoc represjonowanym, prześladowanym, deportowanym, więzionym lub zmuszonym do emigracji przez okupanta niemieckiego oraz władze komunistyczne w powojennej Polsce, w tym za pomoc w obliczu zagrożenia życia, udzielenie schronienia i pomoc charytatywną.

3. Krzyż jest nadawany za nieobjęte ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o ustanowieniu Krzyża Wschodniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 74) zasługi położone poza terytorium Kresów Wschodnich pierwszej i drugiej Rzeczypospolitej Polskiej oraz terytorium byłego Związku Sowieckiego.

Komentarz do Art. 2.

Przepis określa, komu i za jakie działania może być nadawany Krzyż Zachodni. Adresatami są osoby narodowości innej niż polska, które w latach 1939-1989 udzielały pomocy Polakom lub obywatelom polskim. Ramy czasowe obejmują więc zarówno okres okupacji niemieckiej, jak i działania władz komunistycznych w powojennej Polsce.

Znaczenie ma nie tylko sam fakt udzielenia pomocy, lecz także jej charakter. Krzyż może być nadawany za pomoc na rzecz polskich aspiracji niepodległościowych oraz za pomoc osobom represjonowanym, prześladowanym, deportowanym, więzionym albo zmuszonym do emigracji przez okupanta niemieckiego lub władze komunistyczne. Przepis wskazuje również przykładowe formy takiej pomocy, w tym pomoc w obliczu zagrożenia życia, udzielenie schronienia i pomoc charytatywną.

Odrębną przesłankę stanowią zasługi, które nie są objęte ustawą o ustanowieniu Krzyża Wschodniego, a zostały położone poza terytorium Kresów Wschodnich pierwszej i drugiej Rzeczypospolitej Polskiej oraz poza terytorium byłego Związku Sowieckiego. Przepis wyznacza tym samym także terytorialny zakres Krzyża Zachodniego, odróżniając go od zakresu wskazanego w tej ustawie.

W praktyce regulacja pozwala ocenić uprawnienie przez łączne odniesienie do trzech elementów: narodowości osoby udzielającej pomocy, okresu jej działania oraz rodzaju i miejsca zasług. Dotyczy zarówno pomocy bezpośredniej, jak i działań wspierających osoby dotknięte represjami lub realizację polskich dążeń niepodległościowych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt wydany przez SEJM, Dziennik Ustaw z 2017 r. poz. 973.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 1.Art. 3.