Art. 14. Zwrot kosztów procesu

1. W razie odrzucenia pozwu z przyczyn, o których mowa w art. 9, albo w razie oddalenia powództwa w całości albo części i stwierdzenia, że postępowanie zmierzało wyłącznie lub głównie do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia debaty publicznej lub szykanowania za udział w niej, sąd nakłada na powoda obowiązek zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego, z uwzględnieniem ust. 2.

2. Na wniosek pozwanego złożony wraz ze spisem kosztów i rachunkami sąd zasądza na rzecz pozwanego zwrot poniesionych przez niego kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości, chyba że koszty te są nadmierne.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew.

Komentarz do Art. 14.

Przepis określa szczególne zasady rozliczania kosztów procesu w sprawach, w których postępowanie mogło służyć ograniczaniu debaty publicznej lub szykanowaniu osoby uczestniczącej w tej debacie. Jego zastosowanie wiąże się z określonym wynikiem sprawy i oceną celu postępowania.

Jeżeli pozew zostanie odrzucony z przyczyn wskazanych w art. 9, powód ma obowiązek zwrócić pozwanemu koszty procesu. Taki sam skutek następuje, gdy powództwo zostanie oddalone w całości albo w części, a sąd stwierdzi, że postępowanie zmierzało wyłącznie lub głównie do:

stłumienia debaty publicznej,
ograniczenia lub zakłócenia tej debaty,
szykanowania za udział w debacie publicznej.

Przy ustalaniu zwrotu kosztów zastosowanie ma także ust. 2. Pozwany może złożyć wniosek o zwrot poniesionych kosztów zastępstwa procesowego, ale powinien dołączyć go wraz ze spisem kosztów i rachunkami. W takim przypadku sąd zasądza zwrot tych kosztów w pełnej wysokości, chyba że uzna je za nadmierne. Przepis nie przewiduje więc automatycznego zwrotu pełnych kosztów zastępstwa procesowego bez wniosku i przedstawienia wymaganych dokumentów.

Regulacja obejmuje również sytuację, w której powód cofnął pozew ze skutkiem prawnym. Przepisy o obowiązku zwrotu kosztów procesu oraz o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego stosuje się wtedy odpowiednio. W praktyce art. 14 wzmacnia ochronę pozwanego przed postępowaniem wykorzystywanym przede wszystkim do wywierania presji związanej z jego udziałem w debacie publicznej.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 830.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 13.Art. 15.