Art. 12. Stwierdzenie głównego celu powództwa

Jeżeli nie zachodzą podstawy do zastosowania przepisów rozdziałów 2 lub 3, a sąd uzna, że wytoczenie powództwa zmierzało głównie do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia debaty publicznej lub szykanowania za udział w niej, sąd, oddalając powództwo w całości albo części, stwierdza to w sentencji wyroku.

Komentarz do Art. 12.

Przepis określa szczególny sposób zakończenia sprawy, w której powództwo może być wykorzystywane nie tyle do dochodzenia roszczenia, ile do oddziaływania na debatę publiczną lub osobę uczestniczącą w tej debacie. Ma on zastosowanie tylko wtedy, gdy nie zachodzą podstawy do zastosowania przepisów rozdziałów 2 lub 3. Jest więc regulacją dotyczącą sytuacji, w których ochrony nie stosuje się na podstawie tych rozdziałów, ale sąd dostrzega cel związany z wykorzystaniem postępowania przeciwko debacie publicznej.

Warunkiem zastosowania przepisu jest uznanie przez sąd, że wytoczenie powództwa zmierzało głównie do jednego z określonych celów: stłumienia debaty publicznej, ograniczenia jej, zakłócenia albo szykanowania za udział w niej. Decydujące znaczenie ma zatem dominujący cel wniesienia pozwu, oceniany przez sąd w konkretnej sprawie. Przepis nie wymaga, aby taki cel był jedynym motywem działania, lecz wskazuje, że powinien mieć charakter główny.

Jeżeli sąd dokona takiej oceny, a następnie oddali powództwo w całości albo w części, musi stwierdzić ten fakt w sentencji wyroku. Oznacza to, że informacja o wykorzystaniu powództwa do tłumienia, ograniczania lub zakłócania debaty publicznej, albo do szykanowania za udział w niej, stanowi formalny element rozstrzygnięcia, a nie jedynie uzasadnienia. Praktyczne znaczenie przepisu polega na tym, że sposób zakończenia sprawy wyraźnie wskazuje zarówno zakres oddalenia powództwa, jak i ocenę jego głównego celu dokonaną przez sąd.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 830.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 11.Art. 13.