o systemach sztucznej inteligencji
Rozdział 3. Kontrola przestrzegania przepisów o sztucznej inteligencji
Rozdział 3
Kontrola przestrzegania przepisów o sztucznej inteligencji
1. Komisja może prowadzić kontrolę przestrzegania rozporządzenia 2024/1689 i ustawy, z uwzględnieniem art. 2 ust. 2.
2. Kontrolę prowadzi się zgodnie z zatwierdzonym przez Komisję planem kontroli, na podstawie uzyskanych przez Komisję informacji lub w ramach monitorowania przestrzegania rozporządzenia 2024/1689.
3. W zakresie nieuregulowanym w przepisach niniejszego rozdziału, do kontroli podmiotu, zwanego dalej „kontrolowanym”:
1) będącego przedsiębiorcą – stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, z wyjątkiem art. 51 ust. 3a tej ustawy;
2) niebędącego przedsiębiorcą – stosuje się odpowiednio ustawę z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 158).
4. Jeżeli kontrola dotyczy osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, przepisy art. 59 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców stosuje się odpowiednio.
5. Do kontroli i zaleceń pokontrolnych stosuje się przepisy działu I rozdziału 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
1. Komisja wszczyna kontrolę:
1) z urzędu;
2) na wniosek Przewodniczącego Komisji, Zastępcy Przewodniczącego Komisji lub członka Komisji;
3) na wniosek krajowego organu lub podmiotu publicznego, o których mowa w art. 77 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689.
2. Kontrolę przeprowadza się niewcześniej niż po 7 dniach od dnia doręczenia kontrolowanemu zawiadomienia o wszczęciu kontroli.
3. Kontrola lub poszczególne czynności kontrolne są przeprowadzane w sposób zdalny, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wykorzystaniem jednego środka lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość, w tym środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2024 r. poz. 1513).
4. Ze względu na uzasadnione podejrzenie wystąpienia lub znaczące prawdopodobieństwo wystąpienia szkody dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych osób fizycznych wynikające z wprowadzenia do obrotu, oddania do użytku lub stosowania systemu, którego dotyczy kontrola, Komisja może wydać postanowienie o:
1) przeprowadzeniu części albo całości czynności kontrolnych w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu prowadzenia przez niego działalności będącym bezpośrednio powiązanym z zakresem przedmiotowym kontroli;
2) przeprowadzeniu kontroli bez zachowania terminu, o którym mowa w ust. 2, o ile kontrola dotyczy podmiotu, o którym mowa w art. 48 ust. 3.
1. Komisja upoważnia do przeprowadzenia kontroli pracownika właściwej komórki organizacyjnej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji, zwanego dalej „kontrolującym”.
2. W przypadkach, o których mowa w art. 74 ust. 11 rozporządzenia 2024/1689, Komisja może upoważnić do udziału w czynnościach kontrolnych członka lub pracownika organu nadzoru rynku państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej.
3. Osoba wykonująca czynności kontrolne składa na piśmie oświadczenie o niewykonywaniu przez osobę najbliższą:
1) działalności gospodarczej lub
2) czynności na podstawie stosunku pracy lub innej podstawie prawnej – które są lub co do których istnieje znaczące prawdopodobieństwo, że mogą być przedmiotem kontroli prowadzonych przez Komisję.
4. Przez osobę najbliższą, o której mowa w ust. 3, rozumie się osoby wymienione w art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988).
5. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 3, składa się w terminie 30 dni od dnia zatrudnienia pracownika oraz w terminie 3 dni od dnia otrzymania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, jednak niepóźniej niż na dzień przed rozpoczęciem kontroli.
6. Do osoby wykonującej czynności kontrolne stosuje się przepisy art. 24 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
7. W przypadku zmiany okoliczności objętych oświadczeniem, o którym mowa w ust. 3, osoba wykonująca czynności kontrolne jest obowiązana dokonać aktualizacji tego oświadczenia w terminie 30 dni.
8. Osoba wykonująca czynności kontrolne jest obowiązana przestrzegać poufności informacji i danych, w tym danych osobowych oraz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, uzyskanych podczas wykonywania swoich zadań określonych w rozporządzeniu 2024/1689 i ustawie.
1. Kontrolujący przeprowadza kontrolę po doręczeniu kontrolowanemu imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz po okazaniu dokumentu tożsamości.
2. Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli zawiera:
1) wskazanie podstawy prawnej kontroli;
2) nazwę i adres organu kontroli;
3) datę i miejsce wystawienia upoważnienia;
4) imię (imiona), nazwisko i stanowisko kontrolującego oraz numer dokumentu tożsamości, a w przypadku upoważnienia do udziału w kontroli osób, o których mowa w art. 50 ust. 2 – imię (imiona) i nazwisko oraz numer dokumentu tożsamości;
5) datę ważności upoważnienia;
6) nazwę (firmę) i siedzibę albo imię (imiona) i nazwisko oraz adres kontrolowanego, a także numer identyfikacyjny REGON, jeżeli został nadany, numer KRS, jeżeli został nadany, albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli został nadany;
7) określenie zakresu przedmiotowego kontroli;
8) wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli;
9) pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego.
3. Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podpisuje imieniem i nazwiskiem Przewodniczący Komisji.
1. W celu ustalenia stanu faktycznego w toku kontroli kontrolujący ma prawo do:
1) żądania udostępnienia związanych z przedmiotem kontroli materiałów, dokumentów, korespondencji przesyłanej drogą elektroniczną, informatycznych nośników danych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160), innych urządzeń zawierających dane informatyczne lub systemów informatycznych i teleinformatycznych, w tym także zapewnienia dostępu do systemów informatycznych i teleinformatycznych oraz chmury obliczeniowej będących własnością innego podmiotu, zawierających dane kontrolowanego związane z przedmiotem kontroli, w zakresie, w jakim kontrolowany ma do nich dostęp;
2) dostępu do związanych z przedmiotem kontroli materiałów, dokumentów i innych danych niezbędnych do przeprowadzenia kontroli;
3) sporządzania notatek z materiałów, dokumentów i innych danych, o których mowa w pkt 1;
4) zabezpieczania materiałów, dokumentów i innych danych, o których mowa w pkt 1;
5) sporządzania niezbędnych do kontroli kopii lub wyciągów z materiałów, dokumentów i innych danych, o których mowa w pkt 1, jak również zestawień i obliczeń na podstawie dokumentów lub elektronicznych baz danych;
6) żądania złożenia ustnych lub pisemnych wyjaśnień w sprawach związanych z przedmiotem kontroli;
7) przetwarzania danych osobowych w zakresie niezbędnym do realizacji celu kontroli;
8) utrwalania kontroli lub poszczególnych czynności podejmowanych w jej toku, za pomocą urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w celu zapewnienia ich prawidłowego przebiegu – po uprzednim poinformowaniu kontrolowanego.
2. Kontrolowany udziela kontrolującemu wszelkich potrzebnych informacji i wyjaśnień, potwierdza zgodność z oryginałem kopii materiałów, dokumentów i innych danych sporządzonych lub udostępnionych na żądanie kontrolującego oraz zapewnia mu i osobom, o których mowa w art. 50 ust. 2, warunki do sprawnego przeprowadzenia kontroli, a także:
1) w przypadku kontroli prowadzonej w sposób inny niż zdalny – możliwość wstępu na teren oraz do obiektów budowlanych, a także pomieszczeń i lokali znajdujących się w budynkach;
2) dostęp do materiałów, dokumentów i innych danych lub urządzeń mogących stanowić dowód w sprawie;
3) dostęp do informatycznych nośników danych, urządzeń informatycznych lub systemów informatycznych i teleinformatycznych w zakresie danych zgromadzonych na tych nośnikach, w urządzeniach lub systemach, w tym do korespondencji przesyłanej drogą elektroniczną.
1. Kontrolujący ustala stan faktyczny na podstawie dowodów zebranych w toku kontroli, w szczególności materiałów, dokumentów i innych danych, o których mowa w art. 52 ust. 1, a także informatycznych nośników danych, urządzeń, w tym urządzeń informatycznych, lub systemów informatycznych i teleinformatycznych, o których mowa w art. 52 ust. 2 pkt 2 i 3, oraz ustnych lub pisemnych wyjaśnień złożonych w toku kontroli.
2. Dowody, o których mowa w ust. 1, mogą zostać zabezpieczone przez kontrolującego, jeżeli jest to technicznie możliwe, przez sporządzenie ich kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem.
1. Jeżeli w toku kontroli kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona oświadczy, że ujawnione w toku kontroli materiały, dokumenty lub inne dane:
1) zawierają komunikację między kontrolowanym a adwokatem, radcą prawnym, prawnikiem z Unii Europejskiej w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 823) lub osobą, o której mowa w art. 2a tej ustawy, wytworzoną w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej w toku przeprowadzanej kontroli lub
2) zostały sporządzone wyłącznie w celu realizacji prawa kontrolowanego do uzyskania ochrony prawnej od osób, o których mowa w pkt 1 – kontrolujący pozostawia te materiały, dokumenty lub inne dane w miejscu przeprowadzenia kontroli.
2. W przypadku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, kontrolujący może zapoznać się z materiałem, dokumentem lub innymi danymi, w sposób pozwalający na ustalenie ich autora, adresata, tytułu i przedmiotu oraz daty ich sporządzenia. Kontrolujący jest uprawniony do żądania od kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej dodatkowych ustnych wyjaśnień w przedmiocie złożonego oświadczenia oraz do przygotowania wersji materiału, dokumentu lub innych danych niezawierającej informacji objętych ochroną zgodnie z ust. 1, jeżeli jest to możliwe.
3. Jeżeli oświadczenie kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej, o którym mowa w ust. 1, budzi wątpliwości w zakresie spełnienia przez dany materiał, dokument lub inne dane przesłanek, o których mowa w ust. 1, kontrolujący niezwłocznie, niepóźniej niż po zakończeniu kontroli, przekazuje materiał, dokument lub inne dane, których dotyczy wątpliwość, Sądowi Okręgowemu w Warszawie – sądowi ochrony konkurencji i konsumentów w sposób zapewniający należyte zabezpieczenie przed ujawnieniem ich treści.
4. Na kontrolowanym spoczywa ciężar dowodu, że materiały, dokumenty lub inne dane, o których mowa w ust. 1, spełniają przesłanki określone w tym przepisie.
5. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji i konsumentów po zapoznaniu się z materiałami, dokumentami lub innymi danymi, o których mowa w ust. 3, wydaje w terminie miesiąca od dnia ich przekazania postanowienie o ich zwrocie kontrolowanemu w całości albo części, jeżeli spełniają one przesłanki, o których mowa w ust. 1, albo wydaje postanowienie o ich zwrocie w całości albo części właściwemu organowi na potrzeby prowadzonej kontroli.
6. Na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów, o którym mowa w ust. 5, przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji. Postanowienie podlega wykonaniu z chwilą uprawomocnienia.
1. Komisja w szczególnie uzasadnionych przypadkach może zwrócić się do Policji lub jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji lub przez niego nadzorowanych o udzielenie pomocy w przeprowadzeniu kontroli, jeżeli jest to niezbędne do jej przeprowadzenia.
2. Policja lub jednostki podległe ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji lub przez niego nadzorowane zapewniają pomoc w przeprowadzeniu kontroli.
3. Pomoc udzielana przez:
1) Policję polega na zapewnieniu porządku w miejscu przeprowadzania kontroli oraz bezpieczeństwa i poszanowania godności osób obecnych w miejscu jej przeprowadzania;
2) jednostki podległe ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji lub przez niego nadzorowane polega na wsparciu kontrolującego w ustaleniu stanu faktycznego w zakresie posiadanych przez pracowników tych jednostek wiadomości specjalnych w obszarze bezpieczeństwa systemu sztucznej inteligencji, wymogów określonych w rozdziale III sekcja 2 rozporządzenia 2024/1689 i jego zgodności z pozostałymi przepisami rozporządzenia 2024/1689.
4. W zakresie spraw, o których mowa w ust. 3, Komisja występuje na piśmie o udzielenie pomocy do Komendanta Stołecznego Policji, komendanta wojewódzkiego Policji właściwego ze względu na miejsce przeprowadzenia kontroli lub jednostek podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw informatyzacji co najmniej 7 dni przed planowanym dniem rozpoczęcia kontroli. W przypadkach niecierpiących zwłoki Komisja występuje z wnioskiem o udzielenie pomocy co najmniej 3 dni przed planowanym dniem rozpoczęcia kontroli.
5. Koszty poniesione przez Policję i jednostki podległe ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji lub przez niego nadzorowane z tytułu udzielonej pomocy w przeprowadzeniu kontroli pokrywa Komisja. Koszty te ustala się według stawki zryczałtowanej w wysokości 1,5 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w IV kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, za każdy przypadek udzielenia pomocy.
1. Z przeprowadzonej kontroli kontrolujący sporządza protokół kontroli.
2. Protokół kontroli zawiera co najmniej:
1) wskazanie nazwy (firmy) i siedziby albo imienia (imion) i nazwiska oraz adresu kontrolowanego;
2) w przypadku upoważnienia przez kontrolowanego osoby do reprezentowania w toku kontroli – imię (imiona) i nazwisko tej osoby;
3) imię (imiona), nazwisko i stanowisko kontrolującego oraz numer dokumentu tożsamości, a w przypadku upoważnienia do udziału w kontroli osób, o których mowa w art. 50 ust. 2 – imię (imiona) i nazwisko oraz numer dokumentu tożsamości;
4) datę rozpoczęcia i zakończenia kontroli;
5) określenie zakresu przedmiotowego kontroli;
6) opis przebiegu kontroli;
7) opis stanu faktycznego ustalonego w toku kontroli i inne informacje mające istotne znaczenie dla przedmiotu kontroli;
8) ustalenia z przeprowadzonej kontroli;
9) pouczenie kontrolowanego lub osoby upoważnionej do jego reprezentowania o prawie zgłaszania zastrzeżeń do protokołu kontroli i prawie odmowy jego podpisania;
10) datę i miejsce podpisania protokołu kontroli przez kontrolującego i kontrolowanego;
11) uwagi, komentarze lub zastrzeżenia dotyczące przebiegu kontroli zgłoszone przez kontrolowanego po zakończeniu czynności kontrolnych.
3. Do protokołu kontroli załącza się materiał dowodowy istotny dla ustaleń z przeprowadzonej kontroli wraz z opisem.
4. Protokół kontroli podpisuje kontrolujący i kontrolowany.
5. Kontrolujący sporządza protokół w postaci elektronicznej, opatruje go kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym albo podpisem zaufanym oraz doręcza go kontrolowanemu.
6. Kontrolowany w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu kontroli podpisuje go i doręcza kontrolującemu albo składa na piśmie zastrzeżenia do jego treści.
7. W razie zgłoszenia zastrzeżeń do treści protokołu kontroli kontrolujący dokonuje ich analizy i w razie potrzeby podejmuje dodatkowe czynności kontrolne, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń – zmienia lub uzupełnia odpowiednią część protokołu kontroli w formie aneksu do protokołu kontroli. W razie nieuwzględnienia zastrzeżeń w całości albo części kontrolujący przekazuje kontrolowanemu informacje o tym wraz z uzasadnieniem.
8. Niewykonanie przez kontrolowanego obowiązku, o którym mowa w ust. 6, uznaje się za odmowę podpisania protokołu kontroli.
9. O odmowie podpisania protokołu kontroli kontrolujący czyni wzmiankę w protokole.
1. Jeżeli w ustaleniach z przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w wykonywaniu przez kontrolowanego obowiązków określonych w rozporządzeniu 2024/1689, ustawie lub decyzji wydanej przez Komisję, Komisja wydaje zalecenia pokontrolne.
2. W zaleceniach pokontrolnych Komisja:
1) wzywa kontrolowanego do usunięcia nieprawidłowości, w szczególności może wskazać środki, jakie powinien zastosować kontrolowany w celu ich usunięcia;
2) wskazuje termin usunięcia nieprawidłowości;
3) wskazuje sposób i termin powiadomienia Komisji o realizacji zaleceń pokontrolnych;
4) zamieszcza pouczenie o skutkach niewykonania zaleceń pokontrolnych lub braku powiadomienia Komisji o ich wykonaniu w wyznaczonym terminie.
3. Terminy, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, nie mogą być krótsze niż 30 dni od dnia doręczenia zaleceń pokontrolnych kontrolowanemu.
4. W zaleceniach pokontrolnych Komisja może określić inne terminy usunięcia nieprawidłowości i powiadomienia Komisji o ich realizacji. Termin określony w wezwaniu może być krótszy niż 30 dni jedynie w przypadku, gdy kontrolowany, którego dotyczy wezwanie, wyraził na to zgodę lub gdy naruszenia wskazane w zaleceniach pokontrolnych powtarzały się w przeszłości.
5. Jeżeli po upływie terminu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, kontrolowany nie usunie wskazanych nieprawidłowości lub nie powiadomi Komisji o realizacji zaleceń pokontrolnych, Komisja może wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia rozporządzenia 2024/1689 lub ustawy, zwane dalej „postępowaniem”.
Pełna treść aktu: o systemach sztucznej inteligencji.