Art. 2. Prawo do świadczeń

1. Do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo:

1) osoby objęte powszechnym – obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej „ubezpieczonymi”,

2) inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych,

3) inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby, które nie ukończyły 18. roku życia:

a) posiadające obywatelstwo polskie lub

b) które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

c) pobierające rentę rodzinną, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zwanego dalej „państwem członkowskim UE lub EFTA”, lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, zwanego dalej „Zjednoczonym Królestwem”, lub

d) pobierające świadczenie pieniężne, o którym mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658), jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego UE lub EFTA lub Zjednoczonego Królestwa,

4) inne niż wymienione w pkt 1–3 osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które są w okresie ciąży, porodu lub połogu:

a) posiadające obywatelstwo polskie lub

b) które uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – zwane dalej „świadczeniobiorcami”.

2. Osobom nieposiadającym obywatelstwa polskiego, innym niż świadczeniobiorcy, świadczenia zdrowotne udzielane są na zasadach określonych w przepisach odrębnych i umowach międzynarodowych.

Komentarz do Art. 2.

Przepis określa, kto może korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach wskazanych w ustawie. Uprawnienie obejmuje kilka odrębnych grup, a w niektórych przypadkach zależy od obywatelstwa, miejsca zamieszkania, wieku, statusu pobytowego, dochodu albo szczególnej sytuacji życiowej.

Podstawową grupę stanowią osoby objęte powszechnym, obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, określane jako „ubezpieczeni”. Uprawnienie przyznano także nieubezpieczonym osobom mieszkającym w Polsce, jeżeli mają obywatelstwo polskie albo określony status ochronny lub zezwolenie na pobyt czasowy, spełniają kryterium dochodowe i nie zachodzi wobec nich wskazana w przepisie okoliczność wyłączająca. W tej grupie świadczenia przysługują na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

Szczególne rozwiązanie dotyczy osób, które nie ukończyły 18. roku życia i nie należą do dwóch pierwszych grup. Obejmuje ono małoletnich obywateli polskich, niektóre osoby z określonym statusem ochronnym lub pobytowym mieszkające w Polsce, a także osoby pobierające rentę rodzinną albo określone świadczenie pieniężne, jeżeli mieszkają w państwie członkowskim UE lub EFTA albo w Zjednoczonym Królestwie.

Osobną kategorię stanowią osoby mieszkające w Polsce, będące w okresie ciąży, porodu lub połogu, które mają obywatelstwo polskie albo określony status ochronny lub pobytowy. Są one określane jako „świadczeniobiorcy”. Znaczenie praktyczne przepisu polega na wskazaniu kręgu osób uprawnionych bezpośrednio na podstawie tej ustawy. Osoby nieposiadające obywatelstwa polskiego, które nie są „świadczeniobiorcami”, podlegają natomiast zasadom wynikającym z odrębnych przepisów i umów międzynarodowych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1461.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 1.Art. 3.