Art. 15. Odmowa przyznania prawa pomocy

1. Jeżeli wnioskodawca nie wykazał, że istnieją okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 1, w tym nie przedstawił wszystkich wymaganych danych, o których mowa w art. 9 ust. 1, sąd odmawia przyznania prawa pomocy.

2. Sąd odmawia przyznania prawa pomocy także w razie oczywistej bezzasadności dochodzonego roszczenia lub obrony praw.

3. Sąd może odmówić przyznania prawa pomocy z przyczyn dotyczących istoty sprawy, jeżeli wcześniej zostało przyznane wnioskodawcy w tej sprawie prawo pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem postępowania w sprawie cywilnej, lecz do zawarcia ugody nie doszło.

Komentarz do Art. 15.

Przepis określa sytuacje, w których sąd odmawia przyznania prawa pomocy, a także przypadek, w którym może podjąć taką decyzję. Podstawowe znaczenie ma wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 1. Wnioskodawca powinien również przedstawić wszystkie wymagane dane wskazane w art. 9 ust. 1. Jeżeli nie wykaże tych okoliczności albo nie przedstawi kompletu wymaganych danych, sąd odmawia przyznania prawa pomocy. Jest to konsekwencja sformułowana w przepisie jednoznacznie, bez pozostawienia sądowi wyboru.

Odmowa jest również obowiązkowa wtedy, gdy dochodzone roszczenie lub obrona praw są oczywiście bezzasadne. Przepis nie uzależnia tej przesłanki od braków we wniosku ani od nieprzedstawienia danych, lecz odnosi ją do samego roszczenia albo podejmowanej obrony.

Trzeci przypadek ma charakter odmienny. Sąd może odmówić przyznania prawa pomocy z przyczyn dotyczących istoty sprawy, jeżeli wcześniej w tej samej sprawie przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem postępowania w sprawie cywilnej, a do zawarcia ugody nie doszło. Sam brak ugody nie został więc wskazany jako automatyczna podstawa odmowy, lecz jako element sytuacji, w której sąd może ocenić przyznanie prawa pomocy z uwzględnieniem istoty sprawy. Praktyczne znaczenie przepisu polega na rozróżnieniu przesłanek skutkujących obowiązkową odmową od przesłanki pozostawiającej sądowi możliwość odmowy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2022 r. poz. 284.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 14.Art. 16.