Art. 48. u.o.z.p. Ustanowienie przez sąd adwokata lub radcy prawnego z urzędu

1. Sąd ustanawia dla osoby, której postępowanie dotyczy bezpośrednio, adwokata lub radcę prawnego z urzędu, nawet bez jej wniosku, jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego nie jest zdolna do złożenia wniosku, a sąd uzna udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie za potrzebny.

2. Sąd ustanawia adwokata lub radcę prawnego z urzędu, jeżeli postępowanie dotyczy bezpośrednio osoby przyjmowanej do szpitala psychiatrycznego albo do domu pomocy społecznej, albo przebywającej w danym podmiocie, bez jej zgody.

Komentarz do Art. 48. uozp

Przepis określa, kiedy sąd ustanawia dla osoby bezpłatnego pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata albo radcy prawnego. Regulacja dotyczy postępowań, które bezpośrednio odnoszą się do danej osoby, a jej celem jest zapewnienie jej profesjonalnego udziału w sprawie.

W pierwszym przypadku sąd może ustanowić pełnomocnika nawet bez wniosku osoby, której postępowanie dotyczy. Muszą być jednak spełnione łącznie dwie przesłanki: osoba, ze względu na stan zdrowia psychicznego, nie jest zdolna do złożenia wniosku, a sąd uznaje udział adwokata lub radcy prawnego za potrzebny. Oznacza to, że sąd sam ocenia zarówno zdolność osoby do wystąpienia z wnioskiem, jak i potrzebę udziału profesjonalnego pełnomocnika.

Drugi przypadek obejmuje postępowania dotyczące bezpośrednio osoby przyjmowanej do szpitala psychiatrycznego albo do domu pomocy społecznej bez jej zgody, a także osoby już przebywającej w takim podmiocie bez zgody. W tej sytuacji przepis nakazuje sądowi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Nie wskazuje przy tym dodatkowych warunków związanych ze stanem zdrowia osoby ani koniecznością składania przez nią wniosku.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na tym, że w określonych postępowaniach udział profesjonalnego pełnomocnika nie zależy wyłącznie od aktywności osoby, której sprawa dotyczy. Szczególne znaczenie ma to w sprawach związanych z pobytem w szpitalu psychiatrycznym lub domu pomocy społecznej bez zgody, gdzie ustanowienie pełnomocnika jest obowiązkiem sądu.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 917.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 47. uozp Art. 49. uozp