Art. 20. u.n.c.n. Zadania Narodowego Centrum Nauki

1. Do zadań Centrum należy:

1) finansowanie badań podstawowych realizowanych w formie:

a) projektów badawczych, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji tych projektów,

b) niepodlegających współfinansowaniu z zagranicznych środków finansowych projektów badawczych realizowanych w ramach programów lub inicjatyw międzynarodowych ogłaszanych we współpracy dwulub wielostronnej albo projektów badawczych realizowanych przy wykorzystaniu przez polskie zespoły badawcze wielkich międzynarodowych urządzeń badawczych,

c) projektów badawczych realizowanych przez młodych naukowców w rozumieniu art. 360 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w tym mających na celu stworzenie unikatowego warsztatu naukowego lub powołanie nowego zespołu naukowego,

d) stypendiów doktorskich i staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora,

e) projektów badawczych dla doświadczonych naukowców mających na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, i których efektem mogą być odkrycia naukowe;

2) finansowanie badań naukowych innych niż wymienione w pkt 1, nienależących do zakresu badań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;

3) nadzór nad realizacją badań naukowych, o których mowa w pkt 1 i 2;

4) współpraca międzynarodowa w ramach finansowania działalności w zakresie badań podstawowych, w tym określonej w pkt 1 lit. b;

5) upowszechnianie w środowisku naukowym informacji o ogłaszanych przez Centrum konkursach, o których mowa w ust. 2;

6) inspirowanie i monitorowanie finansowania badań podstawowych ze środków pochodzących spoza budżetu państwa;

7) wykonywanie innych zadań zleconych przez Ministra, ważnych dla rozwoju badań podstawowych, w tym opracowywanie programów badawczych ważnych dla kultury narodowej, przy zapewnieniu środków finansowych na realizację tych zadań;

8) finansowanie nagrody Narodowego Centrum Nauki przyznawanej zgodnie z regulaminem określonym przez Radę i zatwierdzonym przez Ministra.

2. Badania, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są kwalifikowane do finansowania w drodze konkursów.

3. Przy realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, Centrum może współpracować z podmiotami krajowymi i zagranicznymi.

4. Centrum przeznacza niemniej niż 20 % środków pozostających w jego dyspozycji na wsparcie rozwoju młodych naukowców w rozumieniu art. 360 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

5. Centrum, za zgodą Ministra, może zlecać wykonywanie zadań w zakresie wspierania badań podstawowych jednostkom organizacyjnym działającym na rzecz upowszechniania nauki.

6. Centrum może uczestniczyć w realizacji programów operacyjnych, o których mowa w ustawie z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818), i programów, o których mowa w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1733 i 1844).

7. W zakresie realizacji programów operacyjnych, o których mowa w ustawie z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020, i programów, o których mowa w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027, Centrum może wykonywać również inne zadania niż wskazane w ust. 1.

Komentarz do Art. 20. uncn

Przepis określa zakres zadań Narodowego Centrum Nauki w obszarze finansowania i organizacji badań naukowych. Najważniejszym zadaniem Centrum jest finansowanie badań podstawowych, w szczególności projektów badawczych, zakupu lub wytworzenia aparatury niezbędnej do ich realizacji, projektów prowadzonych w ramach programów i inicjatyw międzynarodowych oraz badań wykorzystujących wielkie międzynarodowe urządzenia badawcze. Wsparcie może obejmować także projekty młodych naukowców, stypendia doktorskie, staże po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz pionierskie, w tym interdyscyplinarne, badania doświadczonych naukowców.

Centrum finansuje również inne badania naukowe, o ile nie należą one do zakresu badań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Badania wskazane w ust. 1 pkt 1 i 2 są kwalifikowane do finansowania w drodze konkursów. Centrum sprawuje nadzór nad ich realizacją, współpracuje z podmiotami krajowymi i zagranicznymi oraz upowszechnia w środowisku naukowym informacje o ogłaszanych konkursach.

Istotne znaczenie ma obowiązek przeznaczania co najmniej 20% środków pozostających w dyspozycji Centrum na wsparcie rozwoju młodych naukowców. Centrum może także, za zgodą Ministra, zlecać zadania jednostkom organizacyjnym działającym na rzecz upowszechniania nauki. Do jego kompetencji należy ponadto inspirowanie i monitorowanie finansowania badań podstawowych ze środków spoza budżetu państwa, wykonywanie zadań zleconych przez Ministra oraz finansowanie nagrody Narodowego Centrum Nauki. Centrum może uczestniczyć w realizacji programów operacyjnych i programów finansowanych ze środków europejskich, a w tym zakresie wykonywać również inne zadania.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 101.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 19a. uncn Art. 21. uncn