Art. 3. Ograniczenia wolności sumienia i wyznania oraz służba zastępcza

1. Uzewnętrznianie indywidualnie lub zbiorowo swojej religii lub przekonań może podlegać jedynie ograniczeniom ustawowym koniecznym do ochrony bezpieczeństwa publicznego, porządku, zdrowia lub moralności publicznej albo podstawowych praw i wolności innych osób.

2. Korzystanie z wolności sumienia i wyznania nie może prowadzić do uchylania się od wykonywania obowiązków publicznych nałożonych przez ustawy.

3. Ze względu na przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne obywatele mogą występować o przeznaczenie do służby zastępczej na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305).

Komentarz do Art. 3.

Przepis określa zakres ochrony wolności uzewnętrzniania religii lub przekonań oraz wskazuje granice korzystania z tej wolności. Ochrona obejmuje działania podejmowane zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, a więc przez pojedynczą osobę lub wspólnie z innymi.

Ograniczenie uzewnętrzniania religii lub przekonań jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie określone warunki. Musi wynikać z ustawy i być konieczne do ochrony co najmniej jednej z wymienionych wartości: bezpieczeństwa publicznego, porządku, zdrowia lub moralności publicznej albo podstawowych praw i wolności innych osób. Przepis nie ustanawia więc nieograniczonej swobody, lecz wiąże możliwość jej ograniczenia z ustawą, koniecznością oraz ochroną wskazanych dóbr.

Wolność sumienia i wyznania nie może służyć uchylaniu się od obowiązków publicznych nałożonych przez ustawy. Oznacza to, że przekonania religijne lub inne przekonania nie znoszą obowiązków publicznych, jeżeli wynikają one z przepisów ustawowych.

Jednocześnie przepis przewiduje szczególne uprawnienie związane z przekonaniami religijnymi lub wyznawanymi zasadami moralnymi. Obywatel może wystąpić o przeznaczenie do służby zastępczej. Samo wystąpienie nie oznacza automatycznego przyznania takiej służby, ponieważ jej zasady i tryb określa odrębna ustawa. W praktyce przepis łączy zatem ochronę wolności przekonań z obowiązkiem respektowania prawa oraz przewiduje ustawową drogę uwzględnienia określonych motywów religijnych i moralnych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt wydany przez SEJM, Dziennik Ustaw z 1989 r. poz. 155.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

wyznania

Art. 2.Art. 4.