Art. 8. k.p.c. Udział organizacji pozarządowych w procesie cywilnym

Organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewidzianych w ustawie, wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postępowaniu.

Komentarz do Art. 8. kpc

Przepis określa, w jakim zakresie organizacje pozarządowe mogą uczestniczyć w postępowaniu cywilnym. Uprawnienie to dotyczy organizacji, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że znaczenie ma zarówno status organizacji pozarządowej, jak i treść jej statutu, wskazująca cele oraz zadania organizacji.

Warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest działanie „dla ochrony praw obywateli”. Przepis wiąże więc udział organizacji z funkcją ochronną, a nie z dowolnym udziałem w sprawach sądowych. Dodatkowo możliwość działania istnieje tylko „w wypadkach przewidzianych w ustawie”. Samo spełnienie warunku dotyczącego charakteru organizacji i jej celu nie wystarcza zatem do podjęcia działania w każdej sprawie. Konieczna jest także podstawa przewidziana w ustawie.

Przepis wskazuje dwie formy aktywności organizacji. Po pierwsze, może ona wszcząć postępowanie, czyli zainicjować sprawę. Po drugie, może „wziąć udział w toczącym się postępowaniu”, a więc dołączyć do sprawy już rozpoczętej. Zakres tych możliwości został ujęty ogólnie, natomiast ich zastosowanie zależy od spełnienia warunków określonych w ustawie.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na dopuszczeniu organizacji pozarządowych do działania na rzecz ochrony praw obywateli także w ramach postępowań cywilnych. Organizacja może występować zarówno jako podmiot rozpoczynający postępowanie, jak i jako uczestnik sprawy, która już się toczy. Przepis wyznacza jednak wyraźne granice tego uprawnienia: musi istnieć ustawowo przewidziany przypadek, a działanie organizacji powinno służyć ochronie praw obywateli.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 7. kpc Art. 9. kpc