Art. 792. k.p.c. Ograniczona odpowiedzialność następcy

Jeżeli następca ponosi odpowiedzialność tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości, należy w klauzuli wykonalności zastrzec mu prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, o ile prawo to nie jest zastrzeżone już w tytule egzekucyjnym.

Komentarz do Art. 792. kpc

Art. 792 kpc dotyczy sytuacji, w której następca prawny dłużnika ponosi ograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania swojego poprzednika. Przepis ten ma na celu ochronę interesów następcy poprzez zapewnienie mu możliwości powoływania się na ograniczenia tej odpowiedzialności w toku postępowania egzekucyjnego.

Kluczowe elementy tego przepisu to:

Ograniczona odpowiedzialność następcy - może ona wynikać z odpowiedzialności tylko z określonych przedmiotów lub do wysokości ich wartości.
Klauzula wykonalności - sąd ma obowiązek zastrzec w niej prawo następcy do powoływania się na ograniczoną odpowiedzialność.
Wyjątek - jeśli prawo do ograniczonej odpowiedzialności jest już zastrzeżone w tytule egzekucyjnym, nie ma potrzeby powtarzania tego w klauzuli wykonalności.

Przepis art. 792 kpc ten ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ:

Chroni następcę przed nieuzasadnionym rozszerzeniem zakresu egzekucji.
Zapewnia jasność co do zakresu odpowiedzialności następcy już na etapie nadawania klauzuli wykonalności.
Umożliwia następcy skuteczne podnoszenie zarzutów ograniczonej odpowiedzialności w toku postępowania egzekucyjnego.

Warto zauważyć, że przepis ten stanowi ważny element systemu ochrony praw następców prawnych w postępowaniu egzekucyjnym, zapewniając równowagę między interesami wierzyciela a prawami następcy dłużnika.

Przykład: Jan Kowalski prowadził jednoosobową działalność gospodarczą i zaciągnął zobowiązanie w wysokości 100 000 zł wobec firmy XYZ Sp. z o.o. Niestety, Jan zmarł, nie spłaciwszy długu. Jedynym spadkobiercą Jana została jego córka, Anna Kowalska, która przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Sytuacja prawna:

Anna, jako spadkobierczyni, stała się następcą prawnym Jana w zakresie jego zobowiązań. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że Anna odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości wartości odziedziczonego majątku.

Przebieg sprawy:

Firma XYZ Sp. z o.o. uzyskała wyrok zasądzający należność od Anny jako spadkobierczyni Jana. Firma XYZ zwróciła się do sądu o nadanie klauzuli wykonalności temu wyrokowi.

Zastosowanie art. 792 k.p.c.:

Sąd, nadając klauzulę wykonalności, powinien zastrzec w niej prawo Anny do powoływania się na ograniczoną odpowiedzialność wynikającą z przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Klauzula wykonalności mogłaby brzmieć na przykład: „Nakazuje się Annie Kowalskiej, jako spadkobierczyni Jana Kowalskiego, zapłacić na rzecz XYZ Sp. z o.o. kwotę 100 000 zł wraz z odsetkami, z zastrzeżeniem prawa do powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku.”

Skutki:

W toku postępowania egzekucyjnego Anna będzie mogła skutecznie powołać się na ograniczenie swojej odpowiedzialności. Jeśli wartość odziedziczonego majątku wynosi np. 70 000 zł, egzekucja będzie mogła być prowadzona tylko do tej kwoty.

Ten przykład pokazuje, jak art. 792 k.p.c. chroni interesy następcy prawnego, jednocześnie zachowując prawa wierzyciela do dochodzenia swoich roszczeń w granicach odpowiedzialności następcy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 791.Art. 793.