Art. 19. k.p.c. Wartość przedmiotu sporu w sprawach majątkowych

§ 1. W sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu.

§ 2. W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte w artykułach poniższych.

Komentarz do Art. 19. kpc

Art. 19 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) jest kluczowym przepisem regulującym kwestie wartości przedmiotu sporu (WPS) w postępowaniach cywilnych. Wartość przedmiotu sporu ma istotne znaczenie, ponieważ wpływa na właściwość sądu, wysokość opłat sądowych oraz możliwość skorzystania z niektórych środków zaskarżenia.

Komentarz do Art. 19 k.p.c.

Roszczenia pieniężne:
- Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że w sprawach o roszczenia pieniężne, wartość przedmiotu sporu stanowi podana kwota pieniężna. Oznacza to, że jeżeli powód dochodzi określonej sumy pieniędzy, to właśnie ta suma określa WPS.
- Nawet jeśli roszczenie pieniężne jest zgłoszone w zamian innego przedmiotu (np. w wyniku przekształcenia roszczenia niepieniężnego na pieniężne), to podana kwota pieniężna będzie decydować o WPS.
Inne sprawy majątkowe:
- W przypadku innych spraw majątkowych, które nie dotyczą bezpośrednio roszczeń pieniężnych, powód jest zobowiązany do oznaczenia wartości przedmiotu sporu kwotą pieniężną.
- Powód musi uwzględnić postanowienia zawarte w kolejnych artykułach k.p.c., które mogą precyzować, jak należy określić WPS w różnych typach spraw majątkowych (np. w sprawach o prawa rzeczowe, o roszczenia wynikające z umów, itp.).
Znaczenie praktyczne:
- Właściwość sądu: Wartość przedmiotu sporu determinuje, czy sprawa będzie rozpoznawana przez sąd rejonowy czy okręgowy. Zgodnie z art. 17 pkt 4 k.p.c., sąd okręgowy jest właściwy w sprawach, w których WPS przekracza 75 000 zł.
- Opłaty sądowe: Wysokość opłat sądowych jest często uzależniona od WPS. Przykładowo, opłata stosunkowa wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł (art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
- Środki zaskarżenia: Wartość przedmiotu sporu może wpływać na możliwość wniesienia apelacji lub skargi kasacyjnej. Przykładowo, skarga kasacyjna jest dopuszczalna, jeżeli WPS wynosi co najmniej 50 000 zł (art. 398² § 1 k.p.c.).
Obowiązek powoda:
- Powód ma obowiązek precyzyjnego określenia WPS w pozwie. Niewłaściwe oznaczenie wartości przedmiotu sporu może skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych pozwu, a w skrajnych przypadkach nawet jego odrzuceniem.
- W przypadku wątpliwości co do prawidłowego określenia WPS, sąd może wezwać powoda do złożenia wyjaśnień lub przedłożenia odpowiednich dowodów.

Podsumowanie

Art. 19 k.p.c. stanowi fundamentalny przepis w zakresie określania wartości przedmiotu sporu w postępowaniach cywilnych. Jego prawidłowe zastosowanie ma kluczowe znaczenie dla przebiegu postępowania, właściwości sądu oraz kosztów związanych z procesem. Powód powinien zatem z dużą starannością określać WPS, uwzględniając specyfikę swojego roszczenia oraz odpowiednie przepisy k.p.c.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

roszczenie pieniężne

kwota pieniężna

wartość przedmiotu

sprawa majątkowa

obowiązek powoda

pozew

postanowienie artykułu

Art. 18.Art. 20.