Art. 19. k.p.a. Obowiązek przestrzegania właściwości

Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Komentarz do Art. 19. kpa

Art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) stanowi fundamentalną zasadę dotyczącą właściwości organów administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej są zobowiązane do przestrzegania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej z urzędu. Oznacza to, że organy te muszą samodzielnie i bez potrzeby wniosków ze strony stron postępowania dbać o to, aby podejmowane przez nie działania mieściły się w granicach ich kompetencji.

Właściwość rzeczowa odnosi się do zakresu spraw, które dany organ jest uprawniony rozpatrywać. Jest to określone przepisami prawa materialnego, które wskazują, jakie rodzaje spraw należą do kompetencji danego organu. Przykładowo, organ zajmujący się sprawami budowlanymi nie może rozpatrywać spraw związanych z ochroną środowiska, jeśli nie ma do tego odpowiednich uprawnień.

Właściwość miejscowa natomiast dotyczy terytorialnego zasięgu działania organu administracyjnego. Każdy organ ma określony obszar, na którym może wykonywać swoje kompetencje. Przykładowo, wojewoda ma kompetencje na terenie całego województwa, podczas gdy wójt, burmistrz czy prezydent miasta działają na terenie odpowiedniej gminy lub miasta.

Przestrzeganie właściwości rzeczowej i miejscowej ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania administracji publicznej. Zapewnia to, że decyzje administracyjne są podejmowane przez organy, które mają odpowiednią wiedzę i kompetencje do rozpatrywania danej sprawy, co z kolei wpływa na jakość i legalność tych decyzji.

Naruszenie zasady właściwości może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych. Decyzje wydane przez organ niewłaściwy rzeczowo lub miejscowo mogą być uznane za nieważne z mocy prawa. Strony postępowania mają prawo do zaskarżenia takich decyzji, co może prowadzić do ich uchylenia przez organ wyższej instancji lub sąd administracyjny.

W praktyce, organy administracji publicznej muszą być szczególnie czujne na kwestie właściwości, zwłaszcza w sytuacjach, gdy przepisy prawa są niejasne lub gdy dochodzi do zmian w strukturze administracyjnej. W takich przypadkach, organy powinny dokładnie analizować przepisy prawa i, w razie wątpliwości, zasięgać opinii prawnych, aby uniknąć naruszenia zasady właściwości.

Podsumowując, art. 19 KPA nakłada na organy administracji publicznej obowiązek samodzielnego dbania o przestrzeganie swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Jest to kluczowy element zapewniający prawidłowe i zgodne z prawem funkcjonowanie administracji publicznej, a jego naruszenie może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1691.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

przestrzeganie przepisów

administracja publiczna

Art. 18. kpa Art. 20. kpa